Ngày 2/11, Bộ Công an đã công bố các nội dung về một số quy định mới để doanh nghiệp hoạt động vận tải và người dân cần lưu ý liên quan đến hoạt động kinh doanh vận tải bằng xe hợp đồng.
Theo Bộ Công an, xe hợp đồng hiện đáp ứng nhiều nhu cầu đi lại như đưa đón học sinh, công nhân, khách du lịch hoặc phục vụ các nhóm khách có nhu cầu riêng.
Tuy nhiên, thời gian qua xuất hiện tình trạng một số phương tiện mang danh nghĩa “xe hợp đồng” nhưng hoạt động theo kiểu bán vé từng người, nhận đặt chỗ, chạy theo giờ và tuyến cố định, hình thành các điểm đón, trả khách thường xuyên.
Nghị định 218/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung Nghị định 158/2024/NĐ-CP về hoạt động vận tải đường bộ, cùng Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định nhằm quản lý chặt hơn loại hình này.
Xe hợp đồng không được bán vé, gom khách
Theo quy định, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng không được xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách; không bán vé, thu tiền từng người; không tự ấn định hành trình, lịch trình cố định để phục vụ nhiều hành khách hoặc nhiều người thuê vận tải khác nhau.
Đây là những dấu hiệu quan trọng để phân biệt xe hợp đồng với xe vận tải hành khách theo tuyến cố định.
Nghị định 218/2026/NĐ-CP còn bổ sung quy định không được sử dụng xe kinh doanh vận tải để đón, trả khách tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc một địa điểm cố định khác do đơn vị vận tải thuê, hợp tác kinh doanh trên các tuyến đường phố.
Như vậy, việc quản lý không chỉ dừng ở chuyện có bán vé hay không mà còn xem xét cách tổ chức chuyến đi trên thực tế.
Một phương tiện mang phù hiệu “XE HỢP ĐỒNG” nhưng hằng ngày đều đến một địa điểm để gom khách, đón khách theo giờ cố định, chạy cùng một tuyến và thu tiền từng người có dấu hiệu không còn hoạt động đúng bản chất của vận tải hành khách theo hợp đồng.
Người dân vì thế không nên chỉ nhìn vào phù hiệu để xác định phương tiện có hoạt động đúng quy định. Cách nhận khách, thu tiền, tổ chức hành trình và địa điểm đón, trả khách mới là những yếu tố quan trọng để nhận diện.
Điểm đón khách cố định có thể khiến doanh nghiệp bị xử lý
Một trong những dấu hiệu phổ biến của xe hợp đồng hoạt động biến tướng là hình thành các “điểm đón quen”, nơi hành khách tập trung vào những khung giờ nhất định để đi theo một lộ trình lặp lại.
Theo quy định mới, đơn vị vận tải không được sử dụng xe hợp đồng để đón, trả khách tại trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện hoặc địa điểm cố định khác do doanh nghiệp thuê, hợp tác kinh doanh trên các tuyến đường phố.
Quy định này nhằm hạn chế tình trạng hình thành các “bến cóc”, điểm đón trả khách tự phát, gây ảnh hưởng trật tự giao thông và tạo sự cạnh tranh không bình đẳng giữa các loại hình vận tải.
Đáng chú ý, trách nhiệm không chỉ đặt lên lái xe mà còn thuộc về đơn vị kinh doanh vận tải.
Trường hợp doanh nghiệp sử dụng xe hợp đồng đón, trả khách tại các địa điểm cố định trái quy định có thể bị xem xét thu hồi giấy phép kinh doanh vận tải theo quy định.
Lái xe có thể bị phạt tới 2 triệu đồng
Theo điểm g khoản 3 Điều 20 Nghị định 168/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP, người điều khiển xe vận tải hành khách theo hợp đồng có thể bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu thực hiện một trong các hành vi như:
Đón khách, chở người không có tên trong danh sách hành khách theo hợp đồng đã ký; đón, trả khách không đúng địa điểm ghi trong hợp đồng; hoặc đón, trả khách tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện hay địa điểm cố định khác do đơn vị vận tải thuê, hợp tác kinh doanh trên tuyến đường phố.
Đối với cá nhân, tổ chức kinh doanh vận tải sử dụng xe hợp đồng đón, trả khách tại địa điểm cố định trái quy định, mức phạt là 5 - 6 triệu đồng đối với cá nhân và 10 - 12 triệu đồng đối với tổ chức.
Ngoài tiền phạt, đơn vị vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng phù hiệu từ 1 - 3 tháng.
Nếu cá nhân kinh doanh vận tải đồng thời trực tiếp điều khiển phương tiện thì còn bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe.
Từ năm 2028, phải chia sẻ dữ liệu hợp đồng trước chuyến đi
Một thay đổi đáng chú ý khác tại Nghị định 218/2026/NĐ-CP là yêu cầu quản lý xe hợp đồng bằng dữ liệu.
Từ ngày 1/1/2028, đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu về hợp đồng vận tải hành khách trước khi thực hiện chuyến đi cho Bộ Công an, cụ thể là Cục Cảnh sát giao thông.
Dữ liệu sẽ được khai thác để phục vụ hoạt động tuần tra, kiểm soát, đồng thời chia sẻ cho các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền phục vụ công tác quản lý.
Quy định này đánh dấu bước chuyển từ việc chủ yếu kiểm tra giấy tờ tại thời điểm phương tiện đang lưu thông sang quản lý hoạt động xe hợp đồng dựa trên dữ liệu được cung cấp trước chuyến đi.
Khi hệ thống vận hành đầy đủ, cơ quan chức năng có thêm căn cứ để đối chiếu hợp đồng với hành trình thực tế của phương tiện, từ đó phát hiện trường hợp xe hợp đồng hoạt động không đúng bản chất.
Dùng hợp đồng điện tử nhưng không truy cập được cũng có thể bị phạt
Theo quy định xử phạt được sửa đổi, người lái xe sử dụng hợp đồng điện tử nhưng không có thiết bị để truy cập, có thiết bị nhưng không truy cập được, hợp đồng điện tử không đúng quy định hoặc tự ý thay đổi thông tin hợp đồng, danh sách hành khách cũng có thể bị xử lý.
Mức phạt đối với lái xe trong các trường hợp liên quan là từ 1 - 2 triệu đồng.
Chủ xe là cá nhân có thể bị phạt từ 5 - 6 triệu đồng, còn tổ chức có thể bị phạt từ 10 - 12 triệu đồng.
Quy định mới cho thấy hợp đồng điện tử không còn đơn thuần là hồ sơ giữa doanh nghiệp và khách hàng mà còn trở thành một phần dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
Người dân nhận diện xe hợp đồng “biến tướng” thế nào?
Từ các quy định trên, người sử dụng dịch vụ có thể nhận diện một số dấu hiệu đáng chú ý.
Nếu một phương tiện mang phù hiệu xe hợp đồng nhưng thường xuyên bán từng ghế, thu tiền từng người, chạy cùng một khung giờ, cùng một lộ trình và liên tục tập trung đón khách tại một địa điểm cố định thì không nên mặc nhiên cho rằng hoạt động đó đúng quy định chỉ vì xe có phù hiệu.
Ngược lại, cũng không nên hiểu rằng cứ đặt xe qua ứng dụng hoặc xe chở nhiều người thì đều là “xe trá hình”.
Việc xác định phải dựa trên bản chất của hợp đồng, phương thức tổ chức vận tải, hành trình, danh sách hành khách và cách doanh nghiệp thực hiện hoạt động đón, trả khách.
Quản lý xe hợp đồng chuyển dần từ hậu kiểm sang quản lý toàn bộ quá trình
Các quy định mới cho thấy cách quản lý xe hợp đồng đang thay đổi theo hướng chặt chẽ và dựa nhiều hơn vào dữ liệu.
Cơ quan chức năng không chỉ kiểm tra một chiếc xe đang ở đâu hoặc có đủ giấy tờ hay không, mà từng bước có thể xác định phương tiện đang thực hiện chuyến đi nào, trên cơ sở hợp đồng nào và hoạt động thực tế có phù hợp với nội dung hợp đồng hay không.
Đối với doanh nghiệp vận tải, điều này đặt ra yêu cầu tổ chức hoạt động minh bạch hơn, tuân thủ đúng hợp đồng và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về dữ liệu.
Với người dân, các quy định mới tạo thêm cơ sở để nhận diện và lựa chọn dịch vụ vận tải hợp pháp, an toàn.
Còn với công tác quản lý nhà nước, đây là bước chuyển từ việc chủ yếu xử lý vi phạm khi phương tiện đang lưu thông sang quản lý toàn bộ quá trình hoạt động của xe hợp đồng, góp phần hạn chế tình trạng xe hợp đồng biến tướng thành xe tuyến cố định.
