Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, thay thế Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014. Theo quy định mới, mức hưởng bảo hiểm xã hội một lần được xác định dựa trên số năm người lao động đã tham gia và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Mỗi năm đóng BHXH được tính thế nào?
Đối với người tham gia BHXH bắt buộc, mức hưởng BHXH một lần được tính như sau:
- Mỗi năm đóng trước năm 2014 được hưởng bằng 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
- Mỗi năm đóng từ năm 2014 trở đi được hưởng bằng 2 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.
Có thể khái quát theo công thức:
Mức hưởng BHXH một lần = 1,5 × số năm đóng trước năm 2014 × mức bình quân tiền lương + 2 × số năm đóng từ năm 2014 trở đi × mức bình quân tiền lương.
Đối với người tham gia BHXH tự nguyện, cách tính tương tự nhưng căn cứ vào mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH.
Trường hợp thời gian tham gia BHXH chưa đủ một năm, mức hưởng bằng số tiền đã đóng nhưng không vượt quá 2 tháng mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng BHXH.
Theo Điều 70 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, mức hưởng thông thường không bao gồm khoản tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện. Một số trường hợp liên quan đến bệnh nặng, suy giảm khả năng lao động hoặc khuyết tật đặc biệt nặng được áp dụng quy định riêng.
Thời điểm tính mức hưởng là thời điểm cơ quan BHXH ban hành quyết định giải quyết chế độ.
Ví dụ cách tính BHXH một lần
Một người có 6 năm đóng BHXH, toàn bộ thời gian tham gia đều từ năm 2014 trở đi. Giả sử mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH sau điều chỉnh là 8 triệu đồng, số tiền BHXH một lần được tính như sau:
6 năm × 2 tháng × 8 triệu đồng = 96 triệu đồng.
Đây chỉ là ví dụ minh họa. Số tiền thực tế phụ thuộc vào toàn bộ quá trình tham gia, mức tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng, hệ số điều chỉnh và dữ liệu được cơ quan BHXH xác nhận.
Không phải ai nghỉ việc sau 12 tháng cũng được rút BHXH
Một trong những điểm mới quan trọng của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 là thay đổi điều kiện hưởng BHXH một lần đối với người nghỉ việc.
Người lao động còn thời gian đóng BHXH trước ngày 1/7/2025 có thể đề nghị hưởng BHXH một lần nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện: sau 12 tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và tổng thời gian đóng chưa đủ 20 năm.
Tại thời điểm nộp hồ sơ, người lao động phải không tham gia BHXH bắt buộc và cũng không đóng BHXH tự nguyện.
Người bắt đầu tham gia BHXH từ ngày 1/7/2025 trở đi không còn được rút BHXH một lần chỉ với lý do nghỉ việc đủ 12 tháng. Những trường hợp này chỉ được giải quyết khi thuộc nhóm điều kiện luật định, như:
- Đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đóng BHXH đủ 15 năm;
- Ra nước ngoài để định cư;
- Mắc một số bệnh nặng được pháp luật quy định;
- Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên;
- Là người khuyết tật đặc biệt nặng;
- Một số trường hợp phục viên, xuất ngũ hoặc thôi việc nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Quy định mới nhằm hạn chế việc người lao động rời hệ thống BHXH sớm, đồng thời tạo điều kiện bảo lưu thời gian đóng để tiếp tục tích lũy, hướng tới hưởng lương hưu.
Hồ sơ và thời hạn giải quyết
Hồ sơ đề nghị hưởng BHXH một lần thông thường gồm sổ BHXH và văn bản đề nghị hưởng chế độ của người lao động. Với trường hợp ra nước ngoài định cư, mắc bệnh nặng hoặc suy giảm khả năng lao động, người đề nghị phải bổ sung giấy tờ chứng minh tương ứng.
Người lao động có thể nộp hồ sơ trực tiếp tại cơ quan BHXH, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến nếu đáp ứng điều kiện thực hiện giao dịch điện tử.
Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết. Trường hợp từ chối, cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Trước khi đề nghị nhận BHXH một lần, người lao động cần kiểm tra chính xác thời gian, mức đóng và cân nhắc việc bảo lưu để tiếp tục tham gia, bởi thời gian đã nhận BHXH một lần sẽ không còn được tính vào quá trình hưởng lương hưu sau này.
