Việc sắp xếp, sáp nhập trường học đang được nhiều địa phương triển khai nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, không phải mọi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên hay nhân viên bị dôi dư sau sáp nhập đều mặc nhiên được hưởng chính sách theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Chỉ những trường hợp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định mới được xem xét giải quyết chế độ tinh giản biên chế.
Sáp nhập trường học, ai được xem xét hưởng chế độ theo Nghị định 154?
Thời gian qua, nhiều địa phương như Hà Nội, Phú Thọ, Ninh Bình, Đồng Nai và một số tỉnh, thành khác đã triển khai phương án tổ chức lại mạng lưới trường học. Quá trình này kéo theo việc rà soát, bố trí lại đội ngũ quản lý, giáo viên và nhân viên tại các cơ sở giáo dục.
Trong quá trình xây dựng phương án nhân sự, nhiều địa phương căn cứ Khoản 1 Điều 2 Nghị định 154/2025/NĐ-CP để xác định đối tượng thuộc diện xem xét thực hiện chính sách tinh giản biên chế.
Theo quy định, việc bị ảnh hưởng bởi sáp nhập trường học không đồng nghĩa với việc đương nhiên được hưởng chế độ. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể trên cơ sở các điều kiện do pháp luật quy định.
8 nhóm đối tượng được xem xét thực hiện chính sách tinh giản biên chế
Khoản 1 Điều 2 Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định 8 nhóm đối tượng có thể được áp dụng chính sách tinh giản biên chế nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện.
1. Người dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy
Đây là nhóm phổ biến nhất trong quá trình sáp nhập trường học, bao gồm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động không còn vị trí việc làm sau khi tổ chức lại bộ máy.
2. Lãnh đạo, quản lý thôi giữ chức vụ do sắp xếp
Áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo hoặc quản lý phải thôi giữ chức vụ hoặc được bố trí vị trí mới có mức lương, phụ cấp thấp hơn do quá trình sắp xếp tổ chức.
Điều kiện là người đó tự nguyện thực hiện tinh giản biên chế và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.
3. Lãnh đạo thôi chức theo yêu cầu cơ cấu lại đội ngũ
Trường hợp cán bộ quản lý thôi giữ chức vụ nhằm cơ cấu lại đội ngũ, nâng cao chất lượng cán bộ hoặc theo quyết định của cấp có thẩm quyền cũng có thể được xem xét nếu có nguyện vọng tinh giản và được đồng ý.
4. Người dôi dư sau khi rà soát, sắp xếp nhân sự
Bao gồm các trường hợp phát sinh do rà soát, bố trí lại nhân sự theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc do đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện cơ chế tự chủ.
5. Dôi dư do cơ cấu lại vị trí việc làm
Người lao động không còn vị trí phù hợp sau khi cơ cấu lại vị trí việc làm, không thể bố trí công việc khác hoặc được bố trí công việc mới nhưng tự nguyện tinh giản và được cơ quan quản lý chấp thuận cũng thuộc diện xem xét.
6. Chưa đáp ứng tiêu chuẩn của vị trí việc làm
Những trường hợp chưa đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ theo tiêu chuẩn vị trí việc làm và không có khả năng bố trí hoặc đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu cũng có thể được giải quyết chính sách nếu đủ điều kiện theo quy định.
7. Người có kết quả đánh giá chất lượng không đáp ứng yêu cầu
Đối tượng được xếp loại không hoàn thành nhiệm vụ trong năm liền kề trước hoặc năm xét tinh giản, hoặc được đánh giá hoàn thành nhiệm vụ nhưng tự nguyện tinh giản và được cơ quan quản lý đồng ý cũng nằm trong diện xem xét.
8. Người nghỉ ốm dài ngày
Những người nghỉ ốm kéo dài theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, đồng thời có nguyện vọng thực hiện tinh giản biên chế cũng có thể được áp dụng chính sách.
Giáo viên, hiệu trưởng dôi dư sau sáp nhập có tự động được hưởng chế độ không?
Câu trả lời là không.
Thực tế, nhiều giáo viên và cán bộ quản lý cho rằng chỉ cần thuộc diện dôi dư sau sáp nhập trường học sẽ được hưởng ngay các chính sách theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, quy định pháp luật không xác định theo hướng này.
Việc giải quyết chế độ chỉ được thực hiện khi người lao động:
- Thuộc một trong các nhóm đối tượng quy định tại Nghị định 154/2025/NĐ-CP.
- Đáp ứng đầy đủ các tiêu chí, điều kiện tương ứng.
- Có nguyện vọng trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
- Được cơ quan, đơn vị hoặc cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận theo đúng trình tự.
Do đó, không phải mọi hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên hoặc nhân viên bị ảnh hưởng bởi việc sáp nhập trường học đều được hưởng chính sách tinh giản biên chế.
Địa phương căn cứ vào đâu để xây dựng phương án nhân sự?
Trong quá trình sắp xếp mạng lưới trường học, các địa phương sẽ tiến hành rà soát tổng thể về số lượng biên chế, vị trí việc làm và nhu cầu sử dụng nhân lực của từng đơn vị.
Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý sẽ xây dựng phương án bố trí lại đội ngũ, điều động, luân chuyển hoặc xem xét thực hiện tinh giản biên chế đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định của Nghị định 154/2025/NĐ-CP và các văn bản pháp luật liên quan.
Nghị định 154/2025/NĐ-CP là căn cứ quan trọng để giải quyết chế độ đối với cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên trong quá trình sắp xếp, sáp nhập trường học. Tuy nhiên, không phải cứ dôi dư sau sáp nhập là được hưởng chính sách tinh giản biên chế.
Chỉ những cá nhân thuộc một trong 8 nhóm đối tượng được quy định, đồng thời đáp ứng đầy đủ điều kiện và được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận, mới được xem xét giải quyết chế độ theo quy định hiện hành. Đây là điểm người lao động trong ngành giáo dục cần đặc biệt lưu ý khi các địa phương tiếp tục triển khai việc tổ chức lại hệ thống trường học.
