Từ tháng 8/2026, hàng loạt quy định mới trong các lĩnh vực tố tụng, đất đai, giao thông, trí tuệ nhân tạo, đầu tư, thương mại và chuyển đổi số chính thức có hiệu lực. Nhiều chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp và hoạt động của cơ quan nhà nước. Dưới đây là những điểm đáng chú ý.
1. Siết quy định sử dụng điện thoại, thiết bị ghi hình tại phiên tòa
Từ ngày 1/8/2026, Thông tư 12/2026/TT-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới về nội quy phiên tòa, phiên họp.
Theo đó, người tham gia phiên tòa không được tự ý mang hoặc sử dụng các thiết bị có chức năng ghi âm, ghi hình, truyền tải hoặc lưu trữ dữ liệu như điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy tính xách tay, đồng hồ thông minh... nếu chưa được Thẩm phán chủ tọa hoặc người chủ trì phiên họp cho phép.
Việc ghi âm chỉ được thực hiện trong thời gian diễn ra phiên tòa, còn ghi hình chỉ được phép trong thời điểm khai mạc và tuyên án hoặc công bố quyết định. Mọi hoạt động ghi âm, ghi hình đều phải tuân theo sự điều hành của Hội đồng xét xử.
2. Vợ chồng có chung quyền sử dụng đất được xử phạt như một cá nhân
Một điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 281/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ tháng 8/2026, là quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Theo quy định mới, nếu quyền sử dụng đất thuộc sở hữu chung của vợ và chồng thì khi xảy ra vi phạm hành chính, mức xử phạt sẽ được áp dụng như đối với một cá nhân, thay vì xử lý riêng từng người hoặc áp dụng theo mức dành cho tổ chức.
Quy định này được kỳ vọng sẽ thống nhất cách áp dụng pháp luật và hạn chế những cách hiểu khác nhau trong quá trình xử lý vi phạm.
3. Chính thức ban hành danh mục hệ thống AI có rủi ro cao
Theo Quyết định 33/2026/QĐ-TTg, danh mục các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có rủi ro cao chính thức được công bố và áp dụng từ tháng 8/2026.
Danh mục này bao gồm các hệ thống AI hoạt động trong nhiều lĩnh vực quan trọng như:
- Giáo dục;
- Ngân hàng;
- Giao thông vận tải;
- Tố tụng;
- Dân tộc và tôn giáo;
- Một số lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân.
Một hệ thống AI được xác định là có rủi ro cao nếu có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe, quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc tác động đến lợi ích quốc gia, an ninh và trật tự xã hội.
4. Ô tô chở trẻ em không đúng quy định sẽ bị xử phạt
Từ 15/8/2026, Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ bắt đầu được áp dụng.
Theo đó, người điều khiển ô tô chở trẻ dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m nhưng không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo (trừ xe kinh doanh vận tải hành khách).
Ngoài ra, nếu để trẻ thuộc nhóm tuổi và chiều cao nêu trên ngồi cùng hàng ghế với người lái (đối với xe có từ hai hàng ghế trở lên), tài xế sẽ bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Quy định mới nhằm tăng cường bảo vệ trẻ em khi tham gia giao thông, phù hợp với xu hướng áp dụng ghế an toàn cho trẻ nhỏ tại nhiều quốc gia.
5. Nhà đầu tư ứng dụng công nghệ cao được hưởng ưu đãi khi đấu thầu
Có hiệu lực từ 21/8/2026, Nghị định 274/2026/NĐ-CP quy định cơ chế ưu đãi đối với nhà đầu tư sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao và công nghệ thân thiện với môi trường.
Theo đó, các doanh nghiệp đáp ứng điều kiện sẽ được cộng 5% ưu đãi trong quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu đối với những dự án có nguy cơ tác động lớn đến môi trường nhưng áp dụng giải pháp kỹ thuật tiên tiến nhằm giảm thiểu ô nhiễm.
Nhóm đối tượng được hưởng chính sách gồm:
- Doanh nghiệp công nghệ cao;
- Doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
- Trung tâm đổi mới sáng tạo;
- Doanh nghiệp công nghệ chiến lược;
- Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được công nhận;
- Cơ sở ươm tạo công nghệ cao.
6. Mua hàng miễn thuế không cần xuất trình nhiều giấy tờ
Một thay đổi đáng chú ý khác đến từ Nghị định 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế.
Theo quy định mới, nếu thông tin của người mua đã được đồng bộ từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc các cơ sở dữ liệu chuyên ngành thì người mua không phải xuất trình bản giấy của các giấy tờ liên quan.
Chính sách áp dụng cho nhiều nhóm đối tượng như:
- Người xuất cảnh;
- Người nhập cảnh;
- Hành khách trên chuyến bay quốc tế;
- Người được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ;
- Thuyền viên làm việc trên các tuyến hàng hải quốc tế.
Việc số hóa dữ liệu được kỳ vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục và giảm đáng kể giấy tờ hành chính.
7. Người dùng VNeID mức 2 được hưởng thêm nhiều ưu đãi
Theo Nghị quyết 66.22/2026/NQ-CP, có hiệu lực từ 15/8/2026, Chính phủ triển khai nhiều chính sách khuyến khích phát triển công dân số.
Theo đó, công dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 (VNeID mức 2) và hoàn thành việc tích hợp các thông tin cơ bản như:
- Giấy khai sinh;
- Sổ sức khỏe điện tử;
- Tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử;
- Tài khoản an sinh xã hội;
- Số thuê bao di động.
sẽ được xem xét hưởng chính sách miễn hoặc giảm một số khoản phí, lệ phí khi thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, đặc biệt đối với các thủ tục có tần suất sử dụng cao như cấp giấy phép lái xe, đổi căn cước hoặc nộp lệ phí trước bạ.
8. Ban hành hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam mới
Từ 14/8/2026, Quyết định 32/2026/QĐ-TTg về Hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam chính thức được áp dụng.
Theo quyết định này, hệ thống ngành sản phẩm được xây dựng theo 7 cấp, bao gồm:
- Cấp 1 gồm 22 ngành;
- Cấp 2 gồm 87 ngành;
- Cấp 3 gồm 252 ngành;
- Cấp 4 gồm 476 ngành;
- Cấp 5 gồm 699 ngành;
- Cấp 6 gồm 1.785 ngành;
- Cấp 7 gồm 3.829 ngành.
Việc ban hành hệ thống phân loại mới nhằm phục vụ công tác thống kê, quản lý nhà nước và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong nền kinh tế.
9. Nhiều quy định mới đồng loạt tác động đến người dân và doanh nghiệp
Tháng 8/2026 đánh dấu thời điểm nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng bắt đầu có hiệu lực, trải rộng trên các lĩnh vực từ tư pháp, đất đai, giao thông đến đầu tư, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số.
Đối với người dân, các quy định mới liên quan đến sử dụng thiết bị tại phiên tòa, an toàn khi chở trẻ em trên ô tô, mua hàng miễn thuế hay sử dụng VNeID sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình thực hiện các quyền và nghĩa vụ hằng ngày.
Trong khi đó, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các chính sách về ưu đãi đầu tư công nghệ cao, quy định mới trong lĩnh vực AI và hệ thống phân loại ngành sản phẩm để kịp thời cập nhật, bảo đảm tuân thủ pháp luật cũng như tận dụng các chính sách hỗ trợ mới từ Nhà nước.
