Việc người lao động đã có việc làm nhưng không khai báo để tiếp tục nhận trợ cấp thất nghiệp không chỉ dẫn đến nguy cơ phải hoàn trả số tiền đã nhận. Tùy trường hợp, người vi phạm còn có thể bị chấm dứt hưởng trợ cấp, xử phạt hành chính và không được bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) chưa hưởng.
BHTN là chính sách nhằm hỗ trợ người lao động trong giai đoạn mất việc, đồng thời tạo điều kiện để họ học nghề, tìm kiếm công việc mới và sớm trở lại thị trường lao động. Tuy nhiên, khi đã có việc làm nhưng vẫn tiếp tục nhận trợ cấp bằng cách không thông báo tình trạng việc làm, người lao động có thể phải đối mặt với nhiều hệ quả về cả tài chính lẫn quyền lợi sau này.
Không khai báo việc làm, quyền lợi BHTN có thể bị ảnh hưởng
Theo Luật Việc làm năm 2025, người đang nhận trợ cấp thất nghiệp sẽ bị chấm dứt hưởng khi có việc làm và thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Quy định này nhằm bảo đảm trợ cấp chỉ được chi trả cho người vẫn đáp ứng điều kiện hưởng theo pháp luật.
Việc có việc làm không đồng nghĩa toàn bộ thời gian đóng BHTN trước đó của người lao động sẽ mất đi. Trong trường hợp chấm dứt hưởng do đã có việc làm, phần thời gian đóng BHTN chưa sử dụng có thể được bảo lưu để làm căn cứ tính hưởng cho lần thất nghiệp tiếp theo.
Đây là quyền lợi đáng lưu ý đối với những người đã tham gia BHTN trong thời gian dài. Tuy nhiên, việc bảo lưu cũng đi kèm yêu cầu người lao động phải thực hiện đúng nghĩa vụ thông báo.
Khoản 5 Điều 41 Luật Việc làm năm 2025 quy định người lao động thuộc một số trường hợp chấm dứt hưởng, trong đó có trường hợp có việc làm, được bảo lưu thời gian đóng BHTN chưa hưởng. Tuy nhiên, nếu người lao động không thực hiện việc thông báo theo quy định thì khoảng thời gian này không được bảo lưu.
Như vậy, việc chủ động khai báo khi có việc làm mới có ý nghĩa không chỉ trong việc xác định thời điểm chấm dứt trợ cấp mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi BHTN về sau.
Chẳng hạn, một người đang nhận trợ cấp thất nghiệp và vẫn còn thời gian hưởng nhưng đã tìm được công việc mới. Nếu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo, thời gian đóng BHTN chưa sử dụng có thể được bảo lưu để làm căn cứ tính hưởng trong lần thất nghiệp tiếp theo theo quy định.
Ngược lại, nếu cố tình không khai báo để tiếp tục nhận tiền trợ cấp, người lao động có nguy cơ vừa phải hoàn trả khoản tiền nhận không đúng, vừa không được bảo lưu phần thời gian đóng BHTN chưa hưởng. Điều này cho thấy khoản trợ cấp nhận thêm trong một thời gian ngắn có thể không tương xứng với quyền lợi BHTN có nguy cơ bị ảnh hưởng về lâu dài.
Nghị định 374/2025/NĐ-CP cũng quy định cụ thể hơn về các trường hợp được bảo lưu thời gian đóng BHTN khi người lao động bị chấm dứt hưởng trợ cấp. Các quy định này vừa nhằm bảo đảm quyền lợi cho người lao động đã quay lại làm việc, vừa yêu cầu người hưởng phải trung thực và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thông báo.
Hưởng trợ cấp không đúng có thể bị thu hồi, xử phạt
Không thông báo khi thuộc trường hợp phải thông báo không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi bảo lưu mà còn có thể dẫn đến xử lý vi phạm hành chính. Theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội, người lao động có hành vi kê khai không đúng sự thật, sửa chữa hoặc tẩy xóa làm sai lệch nội dung liên quan đến việc đóng, hưởng BHTN; hoặc đang hưởng trợ cấp nhưng không thông báo khi thuộc trường hợp phải thông báo, có thể bị xử phạt.
Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định mức phạt từ 1-2 triệu đồng đối với một số hành vi vi phạm nêu trên. Bên cạnh tiền phạt, người vi phạm còn phải nộp lại cho cơ quan bảo hiểm xã hội số tiền trợ cấp thất nghiệp đã nhận do hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, Luật Việc làm năm 2025 quy định người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ bị chấm dứt hưởng nếu bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi vi phạm pháp luật BHTN. Như vậy, việc không khai báo để tiếp tục nhận trợ cấp khi đã có việc làm không đơn thuần là một thiếu sót về thủ tục. Nếu bị phát hiện, hành vi này có thể kéo theo nhiều hệ quả về tài chính và quyền lợi BHTN của chính người lao động.
BHTN được hình thành từ sự đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động cùng sự bảo đảm của Nhà nước, nhằm chia sẻ rủi ro trong trường hợp người lao động mất việc. Việc chi trả trợ cấp vì vậy phải đúng đối tượng, đúng điều kiện và đúng thời gian hưởng.
Đối với người lao động, thực hiện đúng quy định khi có việc làm mới không chỉ giúp tránh nguy cơ bị thu hồi khoản tiền nhận sai hoặc xử phạt mà còn góp phần bảo vệ thời gian tham gia BHTN đã tích lũy. Về lâu dài, việc trung thực khai báo tình trạng việc làm là cách để người lao động bảo đảm quyền lợi của chính mình, đặc biệt đối với phần thời gian đóng BHTN chưa hưởng có thể được sử dụng khi phát sinh lần thất nghiệp tiếp theo.
