Bộ Tư pháp đang công khai hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định quy định về thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe và thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách trên phương tiện giao thông đường bộ.
Dự thảo do Bộ Công an chủ trì xây dựng nhằm cụ thể hóa Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đồng thời thiết lập cơ chế thống nhất trong việc lắp đặt, kết nối, truyền, lưu trữ và khai thác dữ liệu giám sát phương tiện.
Những loại xe nào thuộc diện đề xuất áp dụng?
Theo dự thảo, các phương tiện thuộc diện phải lắp thiết bị giám sát gồm ô tô kinh doanh vận tải, ô tô đầu kéo, xe cứu thương, xe cứu hộ giao thông đường bộ và xe vận tải nội bộ.
Những phương tiện này phải được trang bị thiết bị giám sát hành trình, thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái và thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách theo yêu cầu của từng loại xe.
Ba chức năng trên có thể được tích hợp trong một thiết bị hoặc lắp bằng nhiều thiết bị khác nhau, nhưng phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật và quy chuẩn quốc gia tương ứng. Phương tiện của lực lượng quân đội, công an đang làm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh không thuộc phạm vi áp dụng.
Ghi liên tục hình ảnh người lái và khoang hành khách
Thiết bị giám sát hành trình phải ghi nhận được lộ trình xe chạy, tốc độ vận hành, số lần và thời gian dừng, đỗ, cũng như thời gian lái xe liên tục.
Camera hướng vào người điều khiển phải ghi hình liên tục trong mọi điều kiện ánh sáng. Thiết bị giám sát khoang hành khách cũng phải ghi liên tục hình ảnh bên trong xe, bao gồm người lên và xuống phương tiện.
Một điểm đáng chú ý là thiết bị được đề xuất có khả năng tự động phát hiện, phát cảnh báo an toàn đối với hành vi vi phạm pháp luật hoặc gây mất an toàn của người lái, cũng như hành vi vi phạm xảy ra trong khoang chở khách.
Cảnh báo có thể được phát bằng âm thanh hoặc lời thoại và phải duy trì cho đến khi hành vi vi phạm hoặc nguy hiểm chấm dứt. Danh mục hành vi cụ thể sẽ được xác định trong quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương ứng.
Trường hợp sử dụng trí tuệ nhân tạo để nhận diện và cảnh báo, hệ thống phải tuân thủ pháp luật về AI cùng các yêu cầu kỹ thuật liên quan.
Dữ liệu được truyền về Cục CSGT theo thời gian thực
Dự thảo đề xuất dữ liệu hành trình được truyền từ thiết bị lắp trên phương tiện về máy chủ dịch vụ, sau đó tiếp tục truyền đến máy chủ của Cục Cảnh sát giao thông theo thời gian thực.
Đối với camera người lái và khoang hành khách, những dữ liệu liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật, hành vi gây mất an toàn của tài xế hoặc vi phạm trong khoang xe cũng được truyền về hệ thống của Cục CSGT theo thời gian thực.
Dữ liệu thu nhận từ các thiết bị có thể được sử dụng làm căn cứ xử lý hành vi vi phạm pháp luật và vi phạm trật tự, an toàn giao thông; đồng thời phục vụ quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, trật tự và an toàn giao thông đường bộ.
Bộ Công an được đề xuất đầu tư, xây dựng và vận hành hệ thống quản lý tập trung tại Cục CSGT. Dữ liệu từ hệ thống này có thể được kết nối, chia sẻ với cơ quan quản lý đường bộ và các cơ quan liên quan theo chức năng, nhiệm vụ.
Dữ liệu hành trình được lưu ít nhất 3 năm tại Cục CSGT
Theo phương án được đưa ra, dữ liệu hành trình phải được lưu trên thiết bị ít nhất 30 ngày, trên máy chủ dịch vụ ít nhất một năm và tại máy chủ Cục CSGT ít nhất ba năm.
Hình ảnh người lái được lưu trên thiết bị ít nhất ba ngày; hình ảnh khoang hành khách được lưu ít nhất 10 ngày.
Đối với dữ liệu ghi nhận hành vi vi phạm hoặc gây mất an toàn, thời gian lưu trữ tại máy chủ dịch vụ tối thiểu là ba tháng và tại máy chủ Cục CSGT tối thiểu là ba năm.
Khi hết thời hạn, dữ liệu được xóa hoặc hủy, trừ trường hợp cần tiếp tục sử dụng để xác minh, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phục vụ điều tra hoặc hoạt động quản lý nhà nước.
Không được dùng dữ liệu để xâm phạm đời tư
Dự thảo yêu cầu hoạt động truyền, lưu trữ, khai thác, xử lý và chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ pháp luật về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Cơ quan, tổ chức và cá nhân không được sử dụng hình ảnh, thông tin thu được từ thiết bị để xâm phạm danh dự, nhân phẩm, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
Đơn vị kinh doanh vận tải, chủ phương tiện, đơn vị cung cấp dịch vụ và người lái phải bảo đảm dữ liệu khách quan, chính xác, được truyền kịp thời; không được chỉnh sửa hoặc làm sai lệch thông tin ghi nhận trên thiết bị.
Các đơn vị cũng phải duy trì hoạt động truyền dữ liệu liên tục, bảo đảm an toàn, bảo mật và nhanh chóng khắc phục sự cố.
Khi có yêu cầu kiểm tra, chủ phương tiện và người lái phải phối hợp cung cấp tài khoản, mật khẩu, địa chỉ hoặc đường dẫn truy cập thiết bị cho lực lượng CSGT. Nếu có căn cứ xác định vi phạm trong việc lắp đặt, cập nhật, truyền hoặc lưu trữ dữ liệu, lực lượng chức năng được kiểm tra tại doanh nghiệp vận tải hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ nơi đặt máy chủ.
Đề xuất thực hiện theo lộ trình đến năm 2030
Dự thảo đề xuất nghị định có hiệu lực chung từ ngày 1/7/2027. Tuy nhiên, yêu cầu lắp một số thiết bị được chia theo từng giai đoạn.
Từ ngày 1/1/2028, quy định về camera ghi hình người lái dự kiến áp dụng đối với xe kinh doanh vận tải hành khách dưới 8 chỗ, xe kinh doanh vận tải hàng hóa — trừ xe đầu kéo — và xe vận tải nội bộ.
Từ ngày 1/1/2029, xe kinh doanh vận tải hành khách trên 29 chỗ phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách.
Đến ngày 1/1/2030, yêu cầu này được đề xuất áp dụng với xe kinh doanh vận tải hành khách từ 8 đến 29 chỗ.
Thiết bị giám sát hành trình và camera người lái đã lắp theo quy chuẩn hiện hành trước khi nghị định có hiệu lực được đề xuất tiếp tục sử dụng đến hết ngày 31/12/2029. Khi thiết bị được thay thế hoặc lắp mới, chủ xe phải thực hiện theo quy định và quy chuẩn mới.
Từ ngày 1/1/2030, việc lắp đặt và truyền dữ liệu của các thiết bị giám sát hành trình, camera người lái và camera khoang hành khách sẽ được thực hiện thống nhất theo nghị định mới.
Các nội dung trên hiện mới nằm trong dự thảo nghị định, đang được thẩm định và lấy ý kiến, chưa phải quy định chính thức có hiệu lực.
