Người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đáp ứng điều kiện để nhận lương hưu không nhất thiết phải nhận BHXH một lần. Nếu đáp ứng đủ các tiêu chí theo quy định, người lao động có thể đề nghị hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính thời gian đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) của mình.
Quy định này được triển khai theo Luật BHXH năm 2024, nhằm tạo thêm một phương án bảo đảm thu nhập cho người lao động khi về già nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu và cũng chưa thuộc diện nhận trợ cấp hưu trí xã hội.
Những ai được nhận trợ cấp hằng tháng?
Theo quy định tại Điều 23 Luật BHXH năm 2024, người lao động Việt Nam khi đã đủ tuổi nghỉ hưu, có thời gian tham gia BHXH nhưng chưa đáp ứng điều kiện hưởng lương hưu có thể lựa chọn nhận trợ cấp hằng tháng nếu đáp ứng đồng thời các yêu cầu khác.
Cụ thể, người lao động phải thuộc diện tham gia BHXH theo quy định, đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng hoặc các điều kiện khác chưa đáp ứng để được giải quyết lương hưu.
Bên cạnh đó, người lao động phải chưa đủ điều kiện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; không lựa chọn nhận BHXH một lần; không bảo lưu thời gian đóng BHXH và có văn bản đề nghị được hưởng trợ cấp hằng tháng.
Như vậy, việc có được nhận trợ cấp hay không không chỉ phụ thuộc vào số năm đã tham gia BHXH. Người lao động cần kiểm tra đầy đủ các điều kiện liên quan đến tuổi nghỉ hưu, thời gian đóng BHXH và tình trạng hưởng các chế độ khác.
Đây là điểm đáng chú ý đối với những người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH còn thiếu. Thay vì nhận BHXH một lần và chấm dứt quyền hưởng theo phương án này, người lao động có thể cân nhắc lựa chọn trợ cấp hằng tháng nếu phù hợp với điều kiện thực tế.
Mức trợ cấp hằng tháng được tính như thế nào?
Mức hưởng không được ấn định giống nhau cho tất cả trường hợp mà được xác định dựa trên thời gian đóng và căn cứ đóng BHXH của từng người.
Theo quy định, mức trợ cấp hằng tháng thấp nhất bằng mức trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Trường hợp số tiền được tính từ quá trình đóng BHXH của người lao động cao hơn mức tối thiểu, mức trợ cấp có thể được xác định ở mức cao hơn tương ứng.
Đáng chú ý, pháp luật còn cho phép người lao động đóng một lần phần còn thiếu trong trường hợp số tiền tính theo thời gian và căn cứ đóng BHXH chưa đủ để bảo đảm trợ cấp hằng tháng cho khoảng thời gian từ khi đủ tuổi nghỉ hưu đến khi đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.
Quy định này tạo thêm lựa chọn cho những người có thời gian tham gia BHXH chưa đủ để hưởng lương hưu nhưng vẫn mong muốn duy trì một khoản thu nhập định kỳ khi hết tuổi lao động.
Việc xác định thời gian được nhận trợ cấp cũng như số tiền phải đóng bổ sung một lần được thực hiện theo quy định chi tiết tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP.
Người hưởng còn được cấp thẻ BHYT
Một quyền lợi đáng chú ý của chính sách này là trong thời gian nhận trợ cấp hằng tháng, người hưởng được ngân sách nhà nước đóng BHYT theo quy định.
Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng đối với người cao tuổi, khi nhu cầu khám, chữa bệnh thường tăng lên. Việc được bảo đảm quyền lợi BHYT giúp người hưởng giảm bớt một phần áp lực chi phí y tế trong thời gian nhận trợ cấp.
Mức trợ cấp hằng tháng cũng được điều chỉnh khi Nhà nước thực hiện điều chỉnh lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng theo quy định.
Trường hợp người đang hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời, thân nhân được nhận khoản trợ cấp một lần đối với những tháng mà người hưởng chưa nhận. Người lo mai táng cũng có thể được hưởng trợ cấp mai táng nếu đáp ứng đủ điều kiện theo Luật BHXH.
Hồ sơ đề nghị hưởng gồm những gì?
Theo thủ tục hành chính được công bố, người lao động có nhu cầu hưởng trợ cấp hằng tháng cần lập văn bản đề nghị giải quyết chế độ theo Mẫu số 14-HSB.
Thông tin về quá trình tham gia BHXH được khai thác từ cơ sở dữ liệu do cơ quan BHXH quản lý và các hệ thống dữ liệu được kết nối, chia sẻ theo quy định. Vì vậy, trong những trường hợp thông tin đã có trên hệ thống, người dân không phải nộp lại các giấy tờ, dữ liệu đã được cơ quan có thẩm quyền khai thác.
Hồ sơ có thể được gửi theo nhiều phương thức, gồm giao dịch điện tử, nộp trực tiếp tại cơ quan BHXH hoặc thông qua dịch vụ bưu chính.
Cơ quan BHXH có trách nhiệm tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ và giải quyết chế độ theo quy định. Sau khi được giải quyết, người lao động nhận quyết định hưởng trợ cấp hằng tháng, bản quá trình đóng BHXH và khoản trợ cấp tương ứng; đồng thời được cấp thẻ BHYT theo quy định.
Nếu thuộc trường hợp phải đóng một lần phần còn thiếu, cơ quan BHXH sẽ thông báo số tiền người lao động cần hoàn tất trước khi giải quyết chế độ.
Thời gian giải quyết tối đa 5 ngày làm việc
Theo thủ tục được công bố, kể từ thời điểm nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan BHXH giải quyết việc hưởng trợ cấp hằng tháng trong thời hạn không quá 5 ngày làm việc.
Đối với trường hợp phải đóng một lần phần còn thiếu, thời hạn giải quyết được tính không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày người lao động hoàn thành việc đóng đủ số tiền theo thông báo.
Đáng lưu ý, người thực hiện thủ tục này không phải nộp phí, lệ phí.
Với chính sách mới, người lao động đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ điều kiện hưởng lương hưu có thêm một lựa chọn để duy trì nguồn thu nhập định kỳ, thay vì chỉ cân nhắc giữa việc bảo lưu hoặc nhận BHXH một lần.
Tuy nhiên, trước khi lựa chọn, người lao động nên kiểm tra cụ thể quá trình đóng BHXH và điều kiện hưởng các chế độ liên quan để xác định phương án phù hợp nhất với quyền lợi của mình.
