Người dân phát hiện cá voi nằm rải rác dọc bờ biển từ Ngawi, gần mũi Palliser ở phía đông nam đảo Bắc, đến khu vực Mangatototo. Sau khi nhận tin báo, Bộ Bảo tồn New Zealand (DOC) có mặt tại hiện trường và xác định ít nhất 2 nhóm cá voi gặp nạn.
Trong nhóm khoảng 20 con, chỉ 4 con còn dấu hiệu sống khi lực lượng cứu hộ tiếp cận. Địa hình nhiều đá lớn, sỏi và mỏm đá sắc nhọn khiến việc đưa cá voi trở lại biển gặp khó khăn. Sóng lớn và dòng hải lưu mạnh từ eo biển Cook làm tình hình thêm nguy hiểm. Một số con được cho là bị thương nặng do va vào đá.
DOC phối hợp với tổ chức cứu hộ động vật biển Project Jonah, cộng đồng người Maori và các tình nguyện viên địa phương để cứu những con còn sống. Trong lúc chờ thủy triều lên, họ liên tục tưới nước và phủ khăn ướt lên mình cá voi để hạn chế mất nước và giúp chúng không bị quá nóng.
Khoảng 14h30 cùng ngày, 2 con được đưa trở lại biển. Tuy nhiên, đại diện Project Jonah sau đó xác nhận cả 4 con từng có dấu hiệu sống đều đã chết, kể cả 2 con vừa được thả.
Ngày 6/11, DOC công bố đã ghi nhận 43 con cá voi hoa tiêu chết dọc bờ biển từ Ngawi đến Mangatototo. Cơ quan này nhận định số cá thể chết có thể cao hơn vì dòng hải lưu có thể đã cuốn một số xác cá voi ra xa.
Những người sinh sống và đánh bắt cá lâu năm tại đây cho biết họ từng thấy cá voi mắc cạn, nhưng chưa gặp vụ nào có quy mô như lần này. Ngawi cũng hiếm khi xảy ra các vụ mắc cạn tập thể lớn.
Theo các nhà nghiên cứu, cá voi hoa tiêu thuộc họ cá heo và thường di chuyển theo đàn. Do gắn kết chặt chẽ, các thành viên trong đàn có thể đi theo 1 con bị bệnh, bị thương hoặc mất phương hướng, rồi cùng tiến vào vùng nước nông. Địa hình ven biển, thủy triều và khả năng định hướng cũng có thể liên quan đến hiện tượng mắc cạn.
Theo Reuters, New Zealand thường ghi nhận các vụ cá voi mắc cạn tập thể. Cá voi hoa tiêu sinh sống ở những vùng biển sâu quanh nước này, nhưng nguyên nhân trực tiếp khiến chúng đồng loạt dạt vào bờ trong vụ việc tại Ngawi vẫn chưa được xác định.
