Theo báo Lao Động, Bộ Nội vụ đang tiến hành lấy ý kiến về dự thảo Nghị định mới liên quan đến việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hằng tháng. Đáng chú ý, dự thảo đưa ra đề xuất 2 phương án tăng lương hưu và trợ cấp áp dụng từ ngày 1/7/2026.
Theo dự thảo, việc điều chỉnh lương hưu và các khoản trợ cấp sẽ được áp dụng cho 10 nhóm đối tượng sau:
1. Cán bộ, công chức, công nhân, viên chức và người lao động (bao gồm người tham gia BHXH tự nguyện, người nghỉ hưu từ quỹ BHXH nông dân Nghệ An chuyển sang); quân nhân, công an nhân dân và người làm công tác cơ yếu đang hưởng lương hưu hằng tháng.
2. Cán bộ, công chức cấp xã, phường, thị trấn và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố đang hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng.
3. Người hưởng trợ cấp mất sức lao động hằng tháng; người hết tuổi lao động, người có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm công tác thực tế đã hết hạn hưởng trợ cấp mất sức lao động; công nhân cao su hưởng trợ cấp hằng tháng.
4. Cán bộ xã, phường, thị trấn hưởng trợ cấp theo Quyết định 130-CP (năm 1975) và Quyết định 111-HĐBT (năm 1981).
5. Quân nhân tham gia kháng chiến chống Mỹ có dưới 20 năm công tác trong quân đội đã phục viên, xuất ngũ về địa phương (theo Quyết định 142/2008/QĐ-TTg và Quyết định 38/2010/QĐ-TTg).
6. Công an nhân dân tham gia kháng chiến chống Mỹ có dưới 20 năm công tác đã thôi việc, xuất ngũ về địa phương (theo Quyết định 53/2010/QĐ-TTg).
7. Quân nhân, công an nhân dân, người làm công tác cơ yếu tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế ở Campuchia, giúp bạn Lào sau 30/4/1975 đã phục viên, xuất ngũ, thôi việc (theo Quyết định 62/2011/QĐ-TTg).
8. Người đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hằng tháng.
9. Người đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng trước ngày 1.1.1995.
10. Người đang hưởng trợ cấp hằng tháng theo Điều 23 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.
Theo Người Đưa Tin, Căn cứ Điều 67 Luật BHXH số 41/2025/QH15, lương hưu được điều chỉnh dựa trên mức tăng chỉ số giá tiêu dùng, phù hợp với khả năng ngân sách và quỹ BHXH. Luật cũng nhấn mạnh việc phải điều chỉnh thỏa đáng cho người có mức lương hưu thấp và người nghỉ trước năm 1995.
Dựa trên dự báo về chỉ số giá tiêu dùng và mục tiêu nâng cao mức sống năm 2026, cấp có thẩm quyền đã phê duyệt mức điều chỉnh chung là 8%. Tuy nhiên, việc chỉ áp dụng một mức tăng chung 8% bộc lộ nhiều hạn chế:
Chưa thể chế hóa được quan điểm "thay đổi cách thức điều chỉnh lương hưu theo hướng chia sẻ" (Nghị quyết số 28-NQ/TW).
Làm gia tăng chênh lệch giá trị tuyệt đối giữa người có lương hưu thấp và cao, đặc biệt là nhóm hưởng từ năm 1995 trở đi.
Chưa đáp ứng được nguyện vọng của đa số người hưởng lương hưu, cũng như kiến nghị của cử tri về việc kết hợp tăng theo số tiền tuyệt đối.
Giải pháp kết hợp: Tăng 4,5% và thêm 200.000 đồng/tháng
Để khắc phục tình trạng trên, Bộ Nội vụ đề xuất phương án kết hợp giữa số tương đối (tỉ lệ %) và số tuyệt đối:
Thực hiện điều chỉnh tăng 4,5% kết hợp cộng thêm 200.000 đồng/tháng trên mức lương hưu, trợ cấp hiện hưởng.
| Tiêu chí so sánh | Phương án 1: Điều chỉnh chung 8% | Phương án 2: Tăng 4,5% + 200.000đ |
|---|---|---|
| Bản chất điều chỉnh | Tăng theo số tương đối (Tỉ lệ phần trăm). | Kết hợp số tương đối (%) và số tiền tuyệt đối. |
| Ưu điểm | Dễ tính toán, áp dụng đồng loạt. | Đảm bảo trượt giá (nhờ mức 4,5%) và mang tính chia sẻ rủi ro cao. |
| Hạn chế | Không khắc phục được bất cập hiện tại; đi ngược lại tinh thần chia sẻ của Nghị quyết 28. | Cần thời gian để phổ biến cách tính mới cho người dân hiểu rõ. |
| Mức độ chênh lệch giàu - nghèo | Gia tăng chênh lệch giá trị tuyệt đối giữa người có lương hưu thấp và cao. | Giảm bớt khoảng cách thu nhập, hỗ trợ thiết thực cho người có lương hưu thấp. |
| Đối tượng hưởng lợi nhất | Người đang có mức lương hưu rất cao. | Nhóm người có lương hưu thấp (đặc biệt là nhóm hưởng từ 3 - dưới 10 triệu đồng/tháng). |
| Mức độ đáp ứng nguyện vọng cử tri | Chưa đáp ứng được mong mỏi của đa số người nghỉ hưu. | Thỏa mãn kiến nghị của cử tri, đại biểu Quốc hội và người nghỉ hưu trước 1995. |
Đặc biệt đối với những người có mức lương hưu thấp sẽ nhận được tỉ lệ tăng thực tế cao hơn, thể hiện tinh thần chia sẻ rủi ro. Đồng thời, mức tăng 4,5% vẫn đảm bảo giá trị khoản lương hưu không bị suy giảm trước yếu tố lạm phát.
Sự cần thiết của việc thay đổi cách tính tăng lương hưu được minh chứng rõ nét qua số liệu thống kê từ cơ quan BHXH:
Hiện có hơn 2,4 triệu người (chiếm gần 80%) đang hưởng mức lương hưu và trợ cấp từ 3 triệu đến dưới 10 triệu đồng/tháng. Chi tiết mức bình quân như sau:
Nguồn Ngân sách nhà nước chi trả: Mức lương hưu bình quân là 5,7 triệu đồng/tháng; trợ cấp mất sức lao động là 3,3 triệu đồng/tháng; trợ cấp hằng tháng từ 2,2 - 2,5 triệu đồng/tháng.
Nguồn Quỹ BHXH chi trả: Mức lương hưu bình quân cao hơn, đạt 6,7 triệu đồng/tháng; trong khi cán bộ xã, phường chỉ đạt mức bình quân 2,7 triệu đồng/tháng.
Chính sự chênh lệch này là cơ sở vững chắc để Bộ Nội vụ đề xuất phương án điều chỉnh lương hưu mới, hướng tới sự công bằng và an sinh xã hội bền vững trong năm 2026.
Đặc biệt, riêng đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995, dự thảo đề xuất sau khi điều chỉnh theo các phương án trên mà có mức hưởng thấp hơn 3,8 triệu đồng/tháng thì sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,8 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,8 triệu đồng/người/tháng.
Như vậy, nếu dự thảo nghị định được thông qua, người nghỉ hưu trước năm 1995 có mức lương hưu thấp sẽ được điều chỉnh mức hưởng 2 lần. Kinh phí dự kiến thực hiện điều chỉnh cho đối tượng này khi thực hiện 2 phương án ước khoảng 200-300 tỷ đồng.
Trong lần điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH gần đây nhất (từ tháng 7/2024), ngoài mức tăng thêm 15% trên mức lương hưu, trợ cấp BHXH, người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995 cũng đã được điều chỉnh tăng thêm 300.000 đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng dưới 3,2 triệu đồng/người/tháng; tăng lên bằng 3,5 triệu đồng/người/tháng đối với những người có mức hưởng từ 3,2 triệu đồng/người/tháng đến dưới 3,5 triệu đồng/người/tháng.
Theo Bộ Nội vụ, việc thực hiện điều chỉnh tăng thêm đối với những người nghỉ hưu trước năm 1995 đã giúp thu hẹp khoảng cách chênh lệch giữa những người hưởng qua các năm.
