Theo báo Dân trí, bánh trứng kiến là món ăn truyền thống của một số tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn. Món ăn gắn liền với mùa sinh sản của kiến rừng nên chỉ xuất hiện trong khoảng thời gian ngắn mỗi năm, chủ yếu vào dịp Thanh Minh.
Trong những năm gần đây, nhờ sự lan tỏa của mạng xã hội, bánh trứng kiến không còn chỉ là món ăn bản địa. Nhiều người tìm mua với mục đích trải nghiệm, đặc biệt vào đúng thời điểm được xem là ngon nhất trong năm.
Tuy nhiên, sự lan truyền nhanh cũng khiến không ít người tiếp cận món ăn mà chưa có đủ thông tin về đặc tính và nguy cơ tiềm ẩn. Nhiều trường hợp cho biết đã gặp phản ứng bất thường chỉ sau thời gian ngắn sử dụng, trong đó phần lớn là người ăn lần đầu.
Trao đổi với Tạp chí Tri Thức - Znews, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết dị ứng thực phẩm thường xảy ra theo cơ chế miễn dịch qua trung gian IgE.
Ở lần tiếp xúc đầu tiên, cơ thể tạo ra kháng thể IgE đặc hiệu với dị nguyên trong thức ăn - gọi là giai đoạn mẫn cảm. Khi dị nguyên xâm nhập trở lại, chúng gắn với IgE trên bề mặt tế bào mast và bạch cầu ưa base, kích thích giải phóng hàng loạt chất trung gian như histamin, leukotrien.
Quá trình này gây ra các biểu hiện cấp tính như giãn mạch, co thắt cơ trơn, tăng tiết dịch nhầy - dẫn đến ngứa, nổi mề đay, phù môi, đau bụng, tiêu chảy. Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể khó thở, tụt huyết áp, thậm chí sốc phản vệ. Sau vài giờ đến vài ngày, phản ứng viêm muộn tiếp tục xảy ra với sự tham gia của nhiều loại tế bào miễn dịch khác.
Theo bác sĩ Thiệu, trứng kiến là sản phẩm từ kiến rừng, phổ biến nhất là kiến gai đen, được người dân khai thác từ các tổ nằm trong kẽ đá hoặc hốc cây ở vùng núi phía Bắc.
Loại thực phẩm này có giá trị dinh dưỡng cao, giàu protein, axit amin và chất béo có lợi cho cơ thể. Trứng kiến thường được chế biến thành nhiều món ăn như rang, làm chả, nấu xôi hoặc dùng làm nhân bánh.
Đáng chú ý, trứng kiến chứa nhiều protein lạ có thể đóng vai trò dị nguyên. Các protein này có cấu trúc tương đồng với dị nguyên trong hải sản như tôm, cua, vì vậy người từng dị ứng hải sản có nguy cơ phản ứng cao hơn khi ăn thực phẩm từ côn trùng.
Theo báo VietNamnet dẫn lời khuyến cáo, những người có cơ địa dị ứng cần đặc biệt thận trọng với các thực phẩm lạ như trứng kiến, loài giáp xác hay các côn trùng.
Những đối tượng cần lưu ý gồm:
- Người có tiền sử dị ứng thực phẩm hoặc côn trùng
- Người mắc viêm da cơ địa, mề đay, hen phế quản
- Người chưa từng ăn các món có nguồn gốc từ côn trùng
“Không nên sử dụng thực phẩm theo trào lưu khi chưa hiểu rõ cơ địa bản thân. Dị ứng có thể xảy ra ngay từ lần đầu nếm thử và tiến triển rất nhanh. Khi xuất hiện các dấu hiệu như ngứa, nổi ban, sưng nề sau khi ăn, người dân cần ngừng ngay thực phẩm nghi ngờ và đến cơ sở y tế để được thăm khám, xử trí kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm”, BS Phương nhấn mạnh.
