Dừng chân tại thị trấn Skun thuộc tỉnh Kampong Cham, nằm trên tuyến đường nối liền Thủ đô Phnom Penh và thành phố Siem Reap, Campuchia, du khách tới lần đầu thường không khỏi ngỡ ngàng trước những mâm nhện đen chiên giòn chất cao như núi được bày bán khắp nơi.
Nhện đen, có tên gọi A-ping trong tiếng Khmer, thuộc họ nhện Tarantula. Với nhiều du khách nước ngoài, đây là món ăn khiến họ e dè, thậm chí xem như thử thách lòng can đảm. Tuy nhiên, đối với người Campuchia, nhện chiên giòn lại là món ăn vặt quen thuộc và được nhiều người yêu thích.
Ẩm thực mỗi quốc gia đều phản ánh dấu ấn lịch sử, văn hóa và môi trường sống riêng. Món nhện đen chiên giòn nổi tiếng ở Campuchia cũng gắn liền với những câu chuyện đặc biệt như vậy.
Từ nạn đói thời Khmer đỏ
Nguồn gốc món nhện đen gắn liền với giai đoạn đau thương nhất trong lịch sử Campuchia. Cuối những năm 1970, dưới chế độ diệt chủng Khmer Đỏ, người dân phải đối mặt với nạn đói và tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng.
Để sống sót, nhiều người vào rừng đào hang bắt nhện Tarantula và tìm kiếm những nguồn thức ăn có thể sử dụng. Loài nhện này xuất hiện nhiều tại các khu rừng ở tỉnh Kampong Cham, dần trở thành thực phẩm giúp người dân vượt qua cơn đói.
Từ một lựa chọn bất đắc dĩ để sinh tồn, việc ăn nhện dần trở thành thói quen ẩm thực và được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Quan niệm dinh dưỡng theo y học cổ truyền
Dù có hình dáng đáng sợ, nhện đen lại được người Campuchia xem là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng. Thịt nhện chứa protein cùng một số khoáng chất như sắt, kẽm và axit amin. Nhờ đó, món ăn này được nhiều người địa phương lựa chọn để bổ sung năng lượng.
Ngoài ra, theo quan niệm dân gian, nhện đen còn có công dụng chữa bệnh. Một số người tin rằng nhện ngâm rượu gạo giúp giảm đau khớp, đau lưng và hỗ trợ các vấn đề hô hấp. Thậm chí, có phụ nữ cho rằng ăn nhện thường xuyên giúp da đẹp và tóc đen mượt. Tuy nhiên, đây chủ yếu là những kinh nghiệm truyền miệng, chưa phải công dụng được khoa học xác nhận.
Hương vị độc đáo
Dù ban đầu còn e dè, nhiều du khách lại bất ngờ thích thú sau khi nếm thử món nhện đen chiên giòn của Campuchia.
Để chế biến, nhện được làm sạch rồi ướp cùng đường, muối, tiêu, bột ngọt và tỏi băm trước khi thả vào chảo dầu nóng. Khi lớp vỏ chuyển màu đen bóng, chân nhện co lại cũng là lúc món ăn hoàn thành.
Phần chân có độ giòn, bùi giống vỏ tôm chiên, trong khi phần bụng mềm, béo ngậy với hương vị được ví như gan gà hoặc gạch cua. Sự hòa quyện giữa lớp vỏ giòn thơm mùi gia vị và phần nhân béo mềm tạo nên sức hấp dẫn riêng cho món ăn vặt độc đáo này.
Tạo sinh kế cho người nông dân
Ngày nay, săn bắt nhện đen không chỉ phục vụ nhu cầu thực phẩm mà còn trở thành kế sinh nhai của nhiều hộ gia đình nghèo tại tỉnh Kampong Cham, Campuchia.
Nghề bắt nhện A-ping đòi hỏi sự khéo léo và kiên nhẫn. Người dân thường dùng que nhỏ khều trong những hang sâu dưới đất để dụ nhện bò ra, sau đó nhanh tay bắt giữ trước khi chúng kịp tấn công.
Một thợ săn nhện có kinh nghiệm có thể bắt được hàng chục, thậm chí hàng trăm con mỗi ngày để bán cho thương lái hoặc các quầy hàng ven đường. Hoạt động này tạo thêm thu nhập cho nhiều gia đình địa phương, góp phần cải thiện đời sống của người dân vùng nông thôn Campuchia.
Cùng với sự phát triển của du lịch trải nghiệm, nhện đen chiên giòn ngày càng thu hút sự chú ý của du khách quốc tế. Từ món ăn gắn với nạn đói trong quá khứ, A-ping dần trở thành đặc sản đường phố nổi tiếng của Campuchia.
Thị trấn Skun, còn được gọi là “thị trấn nhện”, là điểm dừng chân quen thuộc trên tuyến du lịch từ Phnom Penh đến Siem Reap. Nhiều du khách ghé thăm để chụp ảnh và thử món nhện chiên độc đáo. Sự quan tâm của khách quốc tế cũng góp phần đưa món ăn này trở thành một nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Campuchia.
