Ký giáp ranh là cách gọi phổ biến của việc người sử dụng các thửa đất liền kề xác nhận ranh giới, mốc giới trong quá trình đo đạc địa chính. Nội dung này thường được thể hiện trong bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất.
Theo quy định hiện hành, không có quy định chung bắt buộc mọi giao dịch nhà đất hoặc hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều phải có chữ ký giáp ranh. Cơ quan tiếp nhận cũng không được mặc nhiên từ chối hồ sơ chỉ vì hàng xóm chưa ký xác nhận.
Những trường hợp thường cần xác nhận giáp ranh
Việc ký xác nhận ranh giới thường được thực hiện khi người dân đăng ký, xin cấp Sổ đỏ lần đầu và thửa đất cần đo đạc, xác định lại ranh giới thực tế.
Ngoài ra, chữ ký của những người sử dụng đất liền kề có thể được đề nghị trong các trường hợp như cấp đổi Giấy chứng nhận có đo đạc lại diện tích; đo đạc, chỉnh lý bản đồ và hồ sơ địa chính; bổ sung tài liệu giải quyết tranh chấp giữa các thửa đất liền kề; kiểm kê đất đai hoặc xác nhận ranh giới sau khi tranh chấp đã được giải quyết.
Việc ký giáp ranh không làm phát sinh quyền sử dụng đất cho người ký, mà có ý nghĩa ghi nhận ý kiến của các bên về đường ranh giới thực tế. Đây cũng là căn cứ giúp cơ quan chuyên môn xác định thửa đất có tranh chấp ranh giới hay không.
Thông tư 26/2024/TT-BTNMT quy định kỹ thuật về đo đạc, lập bản đồ địa chính có hiệu lực từ ngày 15/1/2025 và hiện vẫn còn hiệu lực. Văn bản này là cơ sở kỹ thuật cho việc xác định, mô tả ranh giới và mốc giới thửa đất khi đo đạc địa chính.
Hàng xóm không ký, hồ sơ có được giải quyết?
Trường hợp người sử dụng đất liền kề vắng mặt khi đo đạc, ranh giới thửa đất có thể được xác định theo bản mô tả được người đo đạc và những người có liên quan còn lại xác nhận.
Sau đó, đơn vị đo đạc chuyển bản mô tả đến chính quyền địa phương để thông báo, niêm yết công khai. Nếu hết thời hạn thông báo mà người sử dụng đất liền kề không có ý kiến, khiếu nại hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp, ranh giới có thể được xác định theo bản mô tả đã lập.
Tương tự, trường hợp hàng xóm nhận được bản mô tả nhưng không ký, đồng thời không có đơn tranh chấp hoặc khiếu nại về ranh giới, việc giải quyết hồ sơ không mặc nhiên phải dừng lại.
Tuy nhiên, nếu người sử dụng đất liền kề không ký vì cho rằng có việc lấn, chiếm hoặc xác định sai mốc giới, cơ quan chức năng phải xem xét dấu hiệu tranh chấp. Khi đó, việc cấp Giấy chứng nhận có thể bị ảnh hưởng cho đến khi phần ranh giới tranh chấp được xác minh, giải quyết.
Những trường hợp có thể không cần ký
Người dân có thể không phải ký giáp ranh khi thửa đất đã có giấy tờ hoặc văn bản thỏa thuận xác định rõ ranh giới, mốc giới và hiện trạng không thay đổi.
Trường hợp giấy tờ pháp lý về quyền sử dụng đất đã thể hiện rõ đường ranh giới chung với những thửa đất liền kề, đồng thời ranh giới thực tế phù hợp với hồ sơ, việc lập lại bản mô tả để lấy chữ ký có thể không cần thiết.
Đối với đất sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, đất làm muối hoặc nuôi trồng thủy sản đã có bờ thửa, cọc mốc cố định và rõ ràng, ranh giới cũng có thể được xác định theo hiện trạng.
Để tránh phát sinh tranh chấp, khi đo đạc, người sử dụng đất nên có mặt tại hiện trường, cung cấp giấy tờ liên quan và phối hợp xác định đúng các mốc giới. Nếu hàng xóm từ chối ký, cần đề nghị đơn vị đo đạc và chính quyền địa phương lập biên bản, thực hiện thông báo, niêm yết theo trình tự thay vì tự ý xin hoặc giả mạo chữ ký.
