Năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình. Cùng với đó, pháp luật quy định một số nhóm người lao động có thể nghỉ hưu sớm hơn nếu đáp ứng các điều kiện nhất định.
Ai được nghỉ hưu trước tuổi đến 5 năm?
Theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc đối tượng luật định, khi nghỉ việc và có từ đủ 15 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên, có thể được hưởng lương hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường nếu đáp ứng điều kiện về thời gian làm công việc hoặc địa bàn đặc thù.
Cụ thể, nhóm này gồm người có tổng thời gian từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm thuộc danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Quy định cũng áp dụng đối với người có đủ thời gian làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 1/1/2021.
Có trường hợp được nghỉ sớm đến 10 năm
Người lao động có từ đủ 15 năm trở lên làm công việc khai thác than trong hầm lò có thể nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi so với tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường.
Riêng người bị nhiễm HIV/AIDS do tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong khi thực hiện nhiệm vụ được giao không bị quy định điều kiện về tuổi.
Đối với một số nhóm thuộc lực lượng vũ trang, cơ yếu, dân quân thường trực, pháp luật cũng có quy định riêng về điều kiện tuổi và thời gian đóng BHXH bắt buộc.
Nghỉ hưu sớm do suy giảm khả năng lao động cần đóng BHXH ít nhất 20 năm
Điều kiện đối với người nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động có sự khác biệt. Theo Điều 65 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động thuộc trường hợp này phải có từ đủ 20 năm đóng BHXH bắt buộc trở lên.
Người lao động có thể hưởng lương hưu với mức thấp hơn nếu có tuổi thấp hơn tối đa 5 tuổi so với tuổi nghỉ hưu bình thường và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%.
Trường hợp suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên, người lao động có thể nghỉ ở tuổi thấp hơn tối đa 10 tuổi.
Ngoài ra, người có từ đủ 15 năm trở lên làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và bị suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên cũng thuộc trường hợp được xem xét hưởng lương hưu trước tuổi.
Tuổi nghỉ hưu năm 2026 là bao nhiêu?
Theo Nghị định 135/2020/NĐ-CP, năm 2026, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường của lao động nam là 61 tuổi 6 tháng, còn lao động nữ là 57 tuổi.
Nếu thuộc trường hợp được nghỉ thấp hơn tối đa 5 tuổi, mốc tuổi tương ứng là 56 tuổi 6 tháng đối với nam và 52 tuổi đối với nữ.
Nếu được nghỉ thấp hơn tối đa 10 tuổi, mốc tương ứng là 51 tuổi 6 tháng đối với nam và 47 tuổi đối với nữ.
Thời điểm nghỉ hưu chính xác còn được xác định theo tháng, năm sinh của từng người lao động và lộ trình tuổi nghỉ hưu theo quy định.
Nghỉ hưu trước tuổi có bị trừ lương hưu?
Đây là một trong những vấn đề người lao động đặc biệt quan tâm.
Theo nội dung tài liệu, trường hợp nghỉ hưu trước tuổi theo Điều 64 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tỷ lệ hưởng lương hưu được xác định theo thời gian đóng BHXH và không bị giảm tỷ lệ chỉ vì nghỉ hưu trước tuổi.
Trong khi đó, người nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động theo Điều 65 sẽ bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu.
Cụ thể, mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi bị giảm 2%.
Nếu thời gian nghỉ trước tuổi có tháng lẻ, dưới 6 tháng thì không giảm tỷ lệ; từ đủ 6 tháng đến dưới 12 tháng thì giảm 1%.
Lương hưu được tính như thế nào?
Theo Điều 66 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức lương hưu hằng tháng được xác định theo công thức:
Lương hưu hằng tháng = Tỷ lệ hưởng lương hưu × Mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
Đối với lao động nữ, đóng đủ 15 năm BHXH được hưởng tỷ lệ 45%. Sau đó, mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, mức hưởng tối đa là 75%.
Đối với lao động nam, đóng đủ 20 năm BHXH được hưởng 45%; sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 2%, tối đa 75%.
Riêng lao động nam có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH, đủ 15 năm được hưởng 40%, sau đó mỗi năm đóng thêm được cộng 1%.
Hồ sơ nghỉ hưu trước tuổi gồm những gì?
Đối với người đang tham gia BHXH bắt buộc, hồ sơ cơ bản gồm sổ BHXH; văn bản xác định việc chấm dứt hợp đồng lao động hoặc chấm dứt làm việc.
Nếu nghỉ hưu do suy giảm khả năng lao động, hồ sơ cần có thêm biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng giám định y khoa hoặc giấy tờ tương ứng theo quy định.
Với người đang bảo lưu thời gian đóng BHXH, hồ sơ gồm sổ BHXH, văn bản đề nghị theo Mẫu số 14-HSB và các giấy tờ bổ sung tương ứng với trường hợp nghỉ hưu.
Theo tài liệu, hồ sơ có thể được nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc bằng giao dịch điện tử. Cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 20 ngày, không bao gồm ngày nghỉ lễ, Tết, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.
