Cả huyện gặp khó khi mua hàng online vì hơn 100 đơn bất thường
Tháng 1/2026, một sàn thương mại điện tử đã gửi đơn trình báo đến Công an huyện Hành Sơn, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc về trường hợp một khách hàng liên tục mua các loại trái cây nhập khẩu có giá trị cao, rồi nhiều lần yêu cầu hoàn tiền mà không gửi trả sản phẩm.
Qua hệ thống giám sát rủi ro, đơn vị phát hiện hàng loạt yêu cầu khiếu nại xuất phát từ nhiều tài khoản khác nhau nhưng lại có chung địa chỉ giao nhận, thông tin liên hệ và dấu hiệu giao dịch tương đồng. Các dữ liệu thu thập được đều quy về một người đàn ông địa phương mang họ Đàm.
Theo thông tin từ Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn, trong khoảng thời gian từ tháng 10/2025 đến tháng 1/2026, người này đã đặt hơn 100 đơn hàng, chủ yếu là sầu riêng Monthong và cherry cao cấp. Sau khi nhận hàng còn nguyên vẹn, Đàm sử dụng công nghệ AI để chỉnh sửa hình ảnh, tạo ra các dấu hiệu hư hỏng như nấm mốc hoặc thối rữa.
Những hình ảnh đã bị chỉnh sửa sau đó được gửi đến bộ phận chăm sóc khách hàng như “bằng chứng” cho việc sản phẩm bị hư hỏng nghiêm trọng. Dựa trên các tài liệu này, nền tảng đã nhiều lần chấp thuận hoàn tiền toàn bộ mà không yêu cầu người mua phải gửi trả lại hàng.
Sau khi nhận lại tiền, Đàm đem số trái cây vẫn còn nguyên chất lượng bán lại trên mạng xã hội và các kênh giao dịch khác. Thủ đoạn được lặp lại theo một quy trình khép kín: nhận hàng thật, tạo hình ảnh giả, yêu cầu hoàn tiền rồi tiếp tục bán lại sản phẩm để thu lợi.
Để qua mặt hệ thống kiểm soát, người này đã thu thập và sử dụng nhiều tài khoản mua sắm đã được xác minh danh tính, đồng thời thay đổi linh hoạt các phương thức thanh toán. Trong quá trình khám xét nơi ở, lực lượng chức năng phát hiện 75 điện thoại được dùng cho mục đích gian lận, cùng với dữ liệu chỉnh sửa hình ảnh bằng AI và các dấu vết dòng tiền liên quan.
Việc số lượng lớn yêu cầu hoàn tiền bất thường đều phát sinh từ cùng một khu vực đã khiến nhiều nền tảng và người bán xếp toàn bộ huyện Hành Sơn vào nhóm rủi ro cao. Hệ quả là không ít khách hàng bình thường sinh sống tại đây cũng bị ảnh hưởng, gặp khó khăn hơn khi mua sắm trực tuyến.
Dùng AI tạo "trái cây thối", người đàn ông lĩnh án tù
Cơ quan chức năng xác định Đàm đã chiếm đoạt tổng cộng 60 quả sầu riêng Monthong, mỗi quả nặng khoảng 4,5–5kg, cùng 5 thùng cherry loại 5J. Trung tâm Chứng nhận giá huyện Hành Sơn định giá toàn bộ số tài sản này là 16.070 nhân dân tệ, tương đương khoảng 62 triệu đồng.
Theo nhận định của tòa án, dù biết rõ hàng hóa không hề hư hỏng, Đàm vẫn cố tình sử dụng công nghệ AI để tạo bằng chứng giả nhằm chiếm đoạt tài sản. Toàn bộ quy trình từ đặt hàng, chỉnh sửa hình ảnh, yêu cầu hoàn tiền đến bán lại sản phẩm đã đủ yếu tố cấu thành hành vi lừa đảo.
Trước thời điểm xét xử, bị cáo đã hoàn trả toàn bộ số tiền và thừa nhận sai phạm. Tuy nhiên, hồ sơ cho thấy người này từng bị kết án về tội lừa đảo vào năm 2024 và trước đó cũng có tiền án trộm cắp, nên được xác định là trường hợp tái phạm.
Tòa án Nhân dân huyện Hành Sơn đã tuyên phạt Đàm 1 năm tù giam, đồng thời phạt bổ sung 5.000 nhân dân tệ (khoảng 19 triệu đồng). Sau phiên xét xử sơ thẩm, bị cáo không thực hiện kháng cáo nên bản án chính thức có hiệu lực.
Theo các chuyên gia pháp lý tại Trung Quốc, chính sách “chỉ hoàn tiền, không cần trả hàng” được thiết kế nhằm bảo vệ người tiêu dùng khi gặp phải sản phẩm kém chất lượng. Tuy nhiên, hành vi cố tình làm giả bằng chứng để trục lợi từ cơ chế này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Sau vụ việc, các nền tảng thương mại điện tử được khuyến nghị nâng cao năng lực phát hiện hình ảnh giả do AI tạo ra, đồng thời tăng cường cảnh báo đối với các đơn hàng bất thường và áp dụng kiểm duyệt thủ công khi cần thiết. Về phía người bán, việc lưu trữ hình ảnh đóng gói hàng hóa cũng như nội dung trao đổi với khách hàng được xem là biện pháp quan trọng để bảo vệ quyền lợi.
