Trứng là thực phẩm quen thuộc trong hầu hết các gia đình, xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn hằng ngày. Chính vì quá phổ biến, nhiều người gần như mặc định rằng mọi cách xử lý trứng đều “an toàn”, trong đó có thói quen rửa trứng bằng nước trước khi sử dụng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, đây lại là hành động tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe, đặc biệt là người cao tuổi.
Mới đây, một trường hợp cụ bà 65 tuổi ở Trung Quốc tử vong sau khi ăn trứng đã làm dấy lên lo ngại về an toàn thực phẩm. Các bác sĩ cảnh báo, việc rửa trứng bằng nước tưởng chừng vệ sinh nhưng thực chất có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn nguy hiểm xâm nhập vào bên trong trứng.
Vỏ trứng không “kín” như nhiều người nghĩ
Không giống nhiều loại thực phẩm khác, vỏ trứng không phải là lớp bảo vệ kín hoàn toàn. Trên bề mặt vỏ tồn tại vô số lỗ nhỏ li ti, có chức năng trao đổi khí trong quá trình hình thành trứng. Chính đặc điểm này khiến trứng trở nên nhạy cảm với vi khuẩn từ môi trường bên ngoài.
Trong điều kiện bình thường, vi khuẩn như Salmonella – loại vi khuẩn phổ biến trong gia cầm – chủ yếu bám ở bề mặt vỏ trứng. Khi lớp bảo vệ tự nhiên chưa bị phá vỡ, nguy cơ xâm nhập vào bên trong trứng vẫn ở mức kiểm soát được.
Tuy nhiên, khi trứng bị rửa bằng nước, đặc biệt trong trường hợp nhiệt độ nước và nhiệt độ trứng chênh lệch, vi khuẩn có thể theo dòng nước và áp lực thẩm thấu xâm nhập qua các lỗ nhỏ vào bên trong trứng. Đây là hiện tượng đã được chứng minh trong các nghiên cứu vi sinh học.
Rửa trứng làm mất lớp bảo vệ tự nhiên
Ngoài nguy cơ “đưa vi khuẩn vào trong”, việc rửa trứng còn làm mất đi lớp màng bảo vệ tự nhiên trên vỏ. Lớp màng này có vai trò như một hàng rào sinh học, giúp hạn chế vi khuẩn xâm nhập và làm chậm quá trình sinh sôi của chúng.
Khi lớp màng bị phá hủy, trứng – dù được bảo quản trong tủ lạnh – vẫn dễ trở thành nguồn lây nhiễm tiềm ẩn. Đáng lo ngại hơn, nhiều gia đình còn đặt trứng đã rửa chung với thực phẩm chín, rau củ, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm chéo.
Salmonella không hiếm và đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi
Salmonella là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm liên quan đến trứng trên toàn cầu. Theo các số liệu giám sát an toàn thực phẩm, tỷ lệ phát hiện vi khuẩn này trong các món ăn từ trứng chưa được nấu chín kỹ luôn ở mức đáng lo ngại.
Với người trẻ, nhiễm Salmonella có thể chỉ gây tiêu chảy, sốt nhẹ và hồi phục sau vài ngày. Nhưng với người cao tuổi, nguy cơ lại cao hơn nhiều. Khi tuổi tác tăng, chức năng miễn dịch suy giảm, khả năng tiêu diệt vi khuẩn của cơ thể yếu đi, khiến nhiễm trùng dễ lan rộng.
Trong những trường hợp nặng, vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây viêm toàn thân, thậm chí dẫn đến sốc nhiễm trùng – tình trạng đe dọa tính mạng.
Trứng “chưa chín hẳn” vẫn tiềm ẩn nguy cơ
Nhiều người cho rằng chỉ cần nấu trứng là đủ an toàn. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là trứng phải được nấu chín hoàn toàn. Các món trứng lòng đào, trứng nửa chín, trứng chảy lòng – vốn được ưa chuộng vì “ngon” và “giữ dinh dưỡng” – lại tiềm ẩn nguy cơ nếu trứng đã bị nhiễm khuẩn từ trước.
Salmonella chỉ bị tiêu diệt khi đạt nhiệt độ đủ cao trong thời gian đủ dài. Các nghiên cứu cho thấy, khi nhiệt độ trung tâm của trứng đạt trên 70°C và duy trì trong vài phút, khả năng sống sót của vi khuẩn mới giảm rõ rệt.
Nguy cơ ô nhiễm chéo trong bếp
Một rủi ro khác thường bị bỏ qua là ô nhiễm chéo. Khi rửa trứng, nước bắn có thể làm nhiễm khuẩn bồn rửa, mặt bàn, khăn lau. Nếu sau đó tiếp tục dùng các bề mặt này để chế biến thực phẩm chín hoặc đồ ăn liền, vi khuẩn sẽ dễ dàng lan sang các món khác.
Trong điều kiện bếp gia đình chật hẹp, thao tác không tách biệt rõ đồ sống – đồ chín, nguy cơ này càng tăng cao.
Khuyến cáo từ góc độ an toàn thực phẩm
Các chuyên gia khuyến cáo, trứng không cần rửa bằng nước trước khi sử dụng. Khi đập trứng, chỉ cần chú ý tránh để mảnh vỏ rơi vào thực phẩm. Nếu vỏ trứng quá bẩn, có thể dùng khăn khô lau nhẹ.
Ngoài ra, nên mua trứng với lượng vừa đủ, hạn chế bảo quản lâu ngày. Trứng đã rửa nước càng không nên để lâu. Trong chế biến, cần nấu chín kỹ, đặc biệt với người trung niên và cao tuổi, nên ưu tiên an toàn thay vì khẩu vị.
Không hoang mang, nhưng cần thay đổi thói quen
Thói quen rửa trứng tồn tại từ lâu và thường được xem là “giữ vệ sinh”. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy đây là quan niệm chưa chính xác. An toàn thực phẩm không nằm ở những thao tác trông có vẻ sạch sẽ, mà ở việc hiểu và tôn trọng đặc điểm tự nhiên của thực phẩm.
Không rửa trứng bằng nước, tránh ô nhiễm chéo và nấu chín hoàn toàn – những nguyên tắc tưởng chừng đơn giản – lại chính là hàng rào bảo vệ hiệu quả nhất cho sức khỏe.
