Dứa, còn gọi là thơm hoặc khóm ở một số vùng miền, được yêu thích nhờ vị chua ngọt, hương thơm đặc trưng và khả năng chế biến đa dạng. Ngoài ăn trực tiếp, loại quả này còn được sử dụng để ép nước, làm sinh tố, trộn salad hoặc kết hợp trong nhiều món ăn.
Theo Times of India, dứa cung cấp vitamin C, mangan và bromelain, một nhóm enzyme có khả năng phân giải protein. Vitamin C tham gia vào quá trình tổng hợp collagen và hỗ trợ chức năng miễn dịch, trong khi mangan cần thiết cho nhiều hoạt động chuyển hóa của cơ thể. Tuy nhiên, dứa cũng chứa carbohydrate và đường tự nhiên, vì vậy cách chế biến và khẩu phần ăn vẫn là những yếu tố cần quan tâm, đặc biệt với người cần kiểm soát đường huyết.
5 lưu ý khi ăn dứa để tận dụng tốt giá trị dinh dưỡng
1. Kết hợp dứa với thực phẩm giàu protein hoặc chất béo lành mạnh
Dứa chứa các loại đường tự nhiên như glucose, fructose và sucrose. Sau khi ăn, carbohydrate trong dứa được tiêu hóa và hấp thu, có thể làm tăng đường huyết. Mức tăng phụ thuộc vào lượng ăn, thành phần bữa ăn và khả năng điều hòa đường huyết của từng người.
Thay vì ăn một lượng lớn dứa riêng lẻ, có thể kết hợp với sữa chua Hy Lạp không đường, phô mai tươi hoặc một ít hạnh nhân. Protein và chất béo trong các thực phẩm ăn kèm có thể làm chậm quá trình tiêu hóa, góp phần điều hòa tốc độ hấp thu carbohydrate.
Đây cũng là cách giúp bữa ăn nhẹ cân đối hơn, đồng thời bổ sung thêm protein và những dưỡng chất khác. Tuy nhiên, người cần kiểm soát đường huyết vẫn phải chú ý tổng lượng carbohydrate tiêu thụ, không nên cho rằng ăn kèm thực phẩm giàu đạm sẽ loại bỏ hoàn toàn tác động của đường trong dứa.
2. Không nhất thiết phải bỏ toàn bộ phần lõi dứa
Khi gọt dứa, nhiều người thường loại bỏ phần lõi vì cứng, nhiều xơ và khó nhai hơn thịt quả. Tuy nhiên, lõi dứa cũng chứa bromelain, nhóm enzyme có khả năng phân giải protein.
Bromelain được nghiên cứu về một số tác động sinh học, trong đó có khả năng ảnh hưởng đến phản ứng viêm. Dù vậy, các kết quả nghiên cứu về bromelain, đặc biệt ở dạng chiết xuất, không đồng nghĩa với việc ăn lõi dứa có thể điều trị viêm hoặc cải thiện các bệnh lý chuyển hóa.
Nếu phần lõi không quá cứng, có thể băm nhỏ, bào mỏng hoặc xay cùng thịt quả để sử dụng. Với những lõi già, xơ cứng, khó nhai, không cần cố ăn chỉ để bổ sung enzyme.
3. Ưu tiên dứa tươi, hạn chế loại đóng hộp ngâm siro đường
Dứa tươi cung cấp vitamin C cùng các hợp chất tự nhiên. Trong quá trình chế biến bằng nhiệt, một phần vitamin C có thể bị hao hụt, còn hoạt tính của bromelain có thể giảm.
Dứa đóng hộp không phải lúc nào cũng kém dinh dưỡng, nhưng cần chú ý đến loại dung dịch ngâm. Những sản phẩm ngâm trong siro đường có thể chứa lượng đường bổ sung đáng kể, khiến tổng lượng đường tiêu thụ tăng lên so với việc ăn dứa tươi với khẩu phần tương đương.
Khi mua, nên đọc bảng thành phần và ưu tiên dứa đóng hộp không thêm đường, ngâm trong nước hoặc nước ép nguyên chất. Dứa đông lạnh không thêm đường cũng là một lựa chọn thuận tiện để sử dụng lâu dài.
4. Ăn dứa nguyên miếng thường tốt hơn uống nước ép lọc bỏ bã
Nước ép dứa có vị ngọt, dễ uống, nhưng quá trình ép và lọc bỏ bã có thể làm giảm đáng kể lượng chất xơ. Trong khi đó, ăn dứa nguyên miếng giúp giữ lại chất xơ tự nhiên, hỗ trợ hoạt động tiêu hóa và góp phần tạo cảm giác no.
Một điểm cần lưu ý là để có một cốc nước ép, người dùng có thể phải sử dụng lượng dứa lớn hơn nhiều so với khẩu phần thường ăn trực tiếp. Vì vậy, uống nước ép liên tục có thể khiến cơ thể tiếp nhận lượng đường tự nhiên từ nhiều miếng dứa trong thời gian ngắn mà không tạo cảm giác no tương ứng.
Với người mắc bệnh tiểu đường hoặc đang kiểm soát cân nặng, ăn dứa nguyên miếng với lượng phù hợp thường là lựa chọn đáng ưu tiên. Theo gợi ý được Times of India dẫn lại, khoảng nửa cốc dứa cắt miếng có thể là một khẩu phần tham khảo, song lượng ăn cụ thể cần phù hợp với chế độ dinh dưỡng của từng người.
5. Có thể ăn dứa sau khi vận động
Trong quá trình tập luyện, cơ bắp sử dụng glycogen, dạng carbohydrate dự trữ, để cung cấp năng lượng. Sau khi vận động, cơ thể cần bổ sung dinh dưỡng để phục hồi, trong đó carbohydrate và protein đóng vai trò quan trọng.
Dứa cung cấp carbohydrate tự nhiên nên có thể được sử dụng như một phần của bữa ăn nhẹ sau tập luyện. Kết hợp dứa với sữa chua không đường hoặc thực phẩm giàu protein là cách bổ sung đồng thời năng lượng và nguyên liệu cần thiết cho quá trình phục hồi cơ bắp.
Tuy nhiên, không có cơ sở để khẳng định ăn dứa sau tập luyện sẽ trực tiếp làm tan mỡ, ngăn đường chuyển thành chất béo hoặc giúp cơ bắp phục hồi nhanh hơn nhờ bromelain có trong quả.
Ăn dứa thế nào để tránh nạp quá nhiều đường?
Dứa là trái cây có giá trị dinh dưỡng và hoàn toàn có thể xuất hiện trong thực đơn lành mạnh. Điều quan trọng không phải kiêng dứa mà là lựa chọn hình thức sử dụng phù hợp và kiểm soát khẩu phần.
Với người khỏe mạnh, ăn dứa tươi nguyên miếng, kết hợp cùng chế độ ăn đa dạng là cách đơn giản để bổ sung vitamin và chất xơ. Người cần kiểm soát đường huyết nên chú ý lượng carbohydrate trong mỗi khẩu phần, đồng thời hạn chế các sản phẩm dứa có thêm đường.
Đặc biệt, cần phân biệt đường tự nhiên trong quả dứa với đường bổ sung từ siro hoặc các chất tạo ngọt. Nước ép dứa không thêm đường vẫn chứa đường tự nhiên, nhưng do ít chất xơ hơn và dễ uống với lượng lớn, đây không phải lựa chọn tương đương hoàn toàn với ăn trái cây nguyên miếng.
Nhìn chung, không cần áp dụng những cách ăn cầu kỳ để tận dụng lợi ích của dứa. Ưu tiên trái cây nguyên miếng, hạn chế đường bổ sung và sử dụng lượng phù hợp với nhu cầu cơ thể vẫn là những nguyên tắc quan trọng nhất.
