Phân mảnh DNA tinh trùng là gì?
Một cặp vợ chồng ở Phúc Châu, Trung Quốc, nhiều lần trải qua thai kỳ không thành công. Người vợ đã 4 lần mang thai nhưng đều bị thai lưu hoặc sảy thai ở giai đoạn đầu. Sau khi thăm khám tại nhiều cơ sở y tế, các bác sĩ vẫn chưa tìm được nguyên nhân rõ ràng khiến thai ngừng phát triển.
Kết quả kiểm tra ở người vợ cho thấy các vấn đề liên quan đến vòi trứng, rụng trứng và niêm mạc tử cung không có bất thường đáng kể. Sau đó, bác sĩ đề nghị người chồng thực hiện thêm một số xét nghiệm chuyên sâu.
Kết quả khiến cả hai bất ngờ. Người chồng làm nghề lập trình viên, thường xuyên phải ngồi lâu, thừa cân, có thói quen uống nước ngọt thay nước lọc và ăn khuya. Xét nghiệm cho thấy tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng của anh vượt 90%.
Phân mảnh DNA tinh trùng là tình trạng vật chất di truyền bên trong tinh trùng bị tổn thương hoặc đứt gãy. Chỉ số này được đánh giá thông qua xét nghiệm chuyên sâu, khác với tinh dịch đồ thông thường vốn chủ yếu xem xét số lượng, nồng độ, khả năng di động và hình dạng tinh trùng.
Sau vài tháng thay đổi lối sống, người chồng giảm cân, tăng cường vận động, hạn chế đồ uống có đường, bỏ thói quen ăn khuya và duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định. Tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng sau đó giảm xuống dưới 30%.
Theo hướng dẫn của bác sĩ, cặp vợ chồng tiếp tục thực hiện phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp và người vợ sau đó mang thai thành công.
Tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng, thường được gọi là DFI, phản ánh tỷ lệ tinh trùng có vật chất di truyền bị tổn thương trong mẫu xét nghiệm. Đây là một chỉ số chuyên sâu nhằm đánh giá tính toàn vẹn DNA của tinh trùng.
Trong khi đó, tinh dịch đồ thông thường tập trung vào những đặc điểm như số lượng, nồng độ, khả năng di động và hình dạng của tinh trùng. Vì vậy, kết quả tinh dịch đồ bình thường không đồng nghĩa DNA của toàn bộ tinh trùng đều không bị tổn thương.
DFI cao có thể liên quan đến khả năng sinh sản và một số kết quả thai kỳ không thuận lợi. Tuy nhiên, chỉ số này không thể được sử dụng riêng lẻ để xác định nguyên nhân vô sinh hoặc thai lưu.
Một số ngưỡng DFI thường được sử dụng để tham khảo gồm dưới 15% là mức phân mảnh thấp; từ 15-30% là mức tăng và cần được đánh giá trong bối cảnh cụ thể; trên 30% là mức cao. Ngưỡng đánh giá có thể khác nhau tùy phương pháp xét nghiệm và cơ sở y tế.
Những trường hợp nào có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm DFI?
Xét nghiệm phân mảnh DNA tinh trùng có thể được bác sĩ cân nhắc trong một số trường hợp như các cặp vợ chồng gặp tình trạng thai lưu hoặc sảy thai nhiều lần; khó có con trong thời gian dài nhưng chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng; hoặc chuẩn bị thực hiện các phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Nam giới thừa cân, béo phì, ít vận động, thường xuyên thức khuya, hút thuốc, uống nhiều rượu bia hoặc có thói quen sinh hoạt không lành mạnh cũng có thể được đánh giá sức khỏe sinh sản tùy trường hợp.
Ngoài ra, những người có tiền sử giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm nhiễm đường sinh dục hoặc lớn tuổi cũng có thể được bác sĩ xem xét chỉ định xét nghiệm khi có dấu hiệu phù hợp.
Khi phát hiện tỷ lệ phân mảnh DNA tinh trùng cao, nam giới không nên tự kết luận đây là nguyên nhân duy nhất gây khó có con hoặc thai lưu. Cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cùng các yếu tố sức khỏe sinh sản khác của cả hai vợ chồng.
Tùy nguyên nhân, người bệnh có thể được hướng dẫn điều chỉnh cân nặng, tăng cường vận động, hạn chế rượu bia và thuốc lá, ngủ đủ giấc, giảm thức khuya và cải thiện chế độ ăn uống.
Quá trình sinh tinh thường kéo dài khoảng 2-3 tháng. Vì vậy, sau một thời gian thay đổi lối sống hoặc điều trị theo chỉ định, bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra lại để đánh giá sự thay đổi của chất lượng tinh trùng.
Nếu chỉ số vẫn cao và hai vợ chồng tiếp tục gặp khó khăn trong việc mang thai, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng khi xảy ra tình trạng thai lưu nhiều lần hoặc khó có con, không nên mặc định nguyên nhân xuất phát từ người phụ nữ. Sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng cần được đánh giá toàn diện để tìm nguyên nhân và lựa chọn hướng xử lý phù hợp.
