Tối 9/12/2009, lực lượng Cảnh sát biển Hàn Quốc bất ngờ đột kích một tàu cá vừa cập cảng tại huyện Taean, tỉnh Nam Chungcheong. Họ tin rằng sẽ tìm thấy tiền mặt hoặc ma túy trên tàu, nhưng thứ xuất hiện lại chỉ là một cuốn hộ chiếu bị bỏ lại.
Cái tên trên hộ chiếu khiến tất cả sửng sốt: Cho Hee-pal, người được xác định là chủ mưu của vụ lừa đảo Ponzi lớn nhất lịch sử Hàn Quốc. Theo điều tra, đường dây của Cho đã chiếm đoạt khoảng 5.000 tỷ won, tương đương 3,4 tỷ USD, từ khoảng 70.000 nạn nhân.
Chiêu trò “đầu tư sinh lời” khiến hàng chục nghìn người sập bẫy
Cho Hee-pal bắt đầu xây dựng hệ thống của mình từ năm 2004 bằng việc mở hàng loạt công ty trên khắp Hàn Quốc, xuất phát từ thành phố Daegu. Bề ngoài, mọi hoạt động đều được dựng lên như một mô hình kinh doanh hợp pháp.
Các nhà đầu tư được giới thiệu rằng họ đang bỏ tiền mua và cho thuê các thiết bị chăm sóc sức khỏe như ghế massage để đặt tại tiệm tóc, nhà nghỉ hay cơ sở dịch vụ. Công ty của Cho cam kết đứng ra vận hành và chia lợi nhuận hằng ngày cho người góp vốn.
Nhóm nạn nhân chủ yếu là người nghỉ hưu, lao động thất nghiệp hoặc những người gặp khó khăn tài chính sau cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á năm 1997.
Sức hút lớn nhất nằm ở mức lợi nhuận mà Cho đưa ra. Với khoản đầu tư 4,4 triệu won, người tham gia được hứa hẹn nhận về 5,81 triệu won chỉ sau 8 tháng, tương đương lợi suất gần 48% mỗi năm, cao gấp nhiều lần lãi suất ngân hàng thời điểm đó.
Trong suốt bốn năm, cổ tức được trả đều đặn mỗi ngày khiến nhiều người tin tưởng tuyệt đối. Tuy nhiên, thực tế đây chỉ là mô hình Ponzi điển hình, lấy tiền của người đầu tư sau để trả lợi nhuận cho người tham gia trước mà không hề có hoạt động kinh doanh sinh lời thật sự. Khi hệ thống bắt đầu có dấu hiệu sụp đổ, Cho âm thầm chuẩn bị kế hoạch bỏ trốn.
Ông ta thông báo sẽ không tiếp tục chuyển cổ tức qua ngân hàng mà thay bằng tin nhắn xác nhận. Nhà đầu tư muốn nhận tiền phải trực tiếp đến văn phòng công ty. Cùng lúc đó, Cho liên tục thúc giục mọi người góp thêm vốn trước khi “mức lợi nhuận bị giảm”.
Tin tưởng tuyệt đối, nhiều nạn nhân tiếp tục dốc toàn bộ tiền tiết kiệm, tiền hưu trí, thậm chí vay ngân hàng để đầu tư. Đến cuối năm 2008, hệ thống gồm khoảng 80 văn phòng trên toàn quốc bất ngờ đồng loạt đóng cửa. Khi cảnh sát đột kích trụ sở của Cho, nơi đây hoàn toàn trống rỗng, hồ sơ quan trọng cũng bị xóa sạch.
Thông báo đã chết nhưng nghi vấn chưa bao giờ khép lại
Sau khi bỏ trốn sang Trung Quốc, Cho Hee-pal bị Interpol phát lệnh truy nã đỏ.
Quá trình điều tra sau đó hé lộ nhiều dấu hiệu cho thấy ông ta có quan hệ với một số quan chức. Một sĩ quan cảnh sát ở Daegu từng bị bắt vì nhận khoảng 1 tỷ won tiền hối lộ để cung cấp thông tin điều tra cho Cho. Sau này, một công tố viên cũng bị phát hiện nhận hối lộ 3,5 tỷ won liên quan đến vụ án.
Tháng 12/2011, chính quyền Hàn Quốc bất ngờ thông báo Cho đã chết tại Trung Quốc vì bệnh tim. Cơ quan điều tra còn công bố video tang lễ cho thấy Cho nằm trong quan tài kính, xung quanh là người thân trong gia đình.
Tuy nhiên, thông tin này ngay lập tức làm dấy lên nhiều nghi vấn. Nhiều người cho biết từng nhìn thấy Cho còn sống sau thời điểm được cho là đã qua đời. Giấy chứng nhận hỏa táng của ông ta cũng bị nghi ngờ vì ngày cấp xuất hiện trước cả thời điểm chết được công bố.
Do thi thể đã hỏa táng, cơ quan chức năng không thể xác minh ADN. Vì gia đình chưa từng đăng ký khai tử chính thức, tên của Cho vẫn được giữ trong danh sách truy nã.
Năm 2012, một đoạn ghi âm liên quan đến cháu trai của Cho tiếp tục khiến vụ án nóng trở lại. Trong cuộc gọi, người này nhắc tới “chú ấy” với thái độ như Cho vẫn còn sống, dù thời điểm ghi âm diễn ra sau thông báo tử vong khoảng ba tháng.
Năm 2015, Kang Tae-yong, cánh tay phải phụ trách tài chính của Cho, bị bắt và dẫn độ từ Trung Quốc về Hàn Quốc. Không lâu sau đó, cháu trai của Cho tự tử, còn một trợ lý thân cận khác cũng ra đầu thú.
Dù vậy, đến tháng 6/2016, phía công tố vẫn tuyên bố không đủ bằng chứng để chứng minh Cho còn sống và chính thức khép lại vụ án.
Đối với hàng chục nghìn nạn nhân, đó vẫn là cái kết đầy day dứt. Số tài sản thu hồi được chỉ khoảng 95,2 tỷ won, chia cho 70.000 người thì mỗi nạn nhân chỉ nhận lại khoảng 1,36 triệu won, quá nhỏ so với số tiền đã mất.
Đến nay, ngôi mộ của Cho Hee-pal vẫn nằm tại một công viên tưởng niệm ở tỉnh Bắc Gyeongsang, trong khi những nghi vấn quanh cái chết của ông ta vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
