Loại cây quen thuộc ở bờ rào, nay thành rau đặc sản
Ở nhiều vùng quê miền Bắc và miền Trung, cây cúc tần từng xuất hiện phổ biến quanh nhà, ven đường làng, bờ ao. Những bụi cây xanh rậm rạp thường được người dân trồng làm hàng rào tự nhiên, vừa tạo bóng mát vừa phân chia khuôn viên vườn.
Cúc tần có tên khoa học là Pluchea indica, thuộc họ Cúc. Cây thường mọc thành bụi, cao khoảng 1-2m, thân phân nhiều nhánh. Lá có hình thuôn dài, mép răng cưa và tỏa mùi thơm đặc trưng khi vò nhẹ.
Điểm thú vị là lá và ngọn non của cây cúc tần có thể dùng làm rau ăn. Khác với những loại rau có vị ngọt quen thuộc, lá cúc tần hơi nhẩn đắng, nhưng khi nhai kỹ lại có hậu ngọt nhẹ cùng hương thơm thảo mộc.
Chính hương vị này khiến cúc tần trở thành nguyên liệu trong nhiều món ăn dân dã. Người dân thường chọn lá bánh tẻ, ngọn non còn xanh, loại bỏ phần cuống già rồi rửa sạch trước khi chế biến.
Đơn giản nhất là món cúc tần luộc, chấm cùng nước mắm hoặc gia vị tùy khẩu vị. Ngoài ra, lá cúc tần còn có thể xào trứng, xào thịt băm, lòng gà hoặc lòng lợn. Đặc biệt, cá kho lá cúc tần là món ăn gợi nhớ hương vị quê nhà với nhiều người. Khi kho cùng cá, lá cúc tần tạo mùi thơm riêng, vị đắng nhẹ hòa quyện với phần thịt cá đậm đà.
Bên cạnh những cách chế biến quen thuộc, cúc tần còn có thể dùng làm nộm trộn lạc rang, mè rang hoặc kết hợp trong một số món hầm.
Từ loại cây vốn chủ yếu được trồng làm hàng rào, cúc tần nay được một số người tìm mua để làm rau ăn. Loại rau này có giá bán tham khảo khoảng 25.000 - 50.000 đồng/kg, tùy nơi và thời điểm.
Dễ trồng, khoảng 3 tháng có thể bắt đầu thu hái
Không chỉ có hương vị đặc trưng, cúc tần còn được biết đến là loại cây dễ trồng, ít đòi hỏi công chăm sóc.
Cây có thể nhân giống bằng phương pháp giâm cành. Người trồng chọn những cành bánh tẻ khỏe mạnh, không sâu bệnh, cắt thành đoạn vừa phải rồi cắm xuống đất ẩm.
Sau khi bén rễ và phát triển chồi mới, cây dần tạo thành bụi. Trong điều kiện chăm sóc phù hợp, khoảng 3 tháng sau khi trồng, cúc tần có thể bắt đầu cho thu hái lá.
Để cây ra nhiều ngọn non, người trồng thường xuyên bấm ngọn, tỉa cành và duy trì độ ẩm cần thiết. Sau mỗi đợt hái, cây tiếp tục phát triển chồi mới, nhờ đó có thể thu hoạch nhiều lần.
Ngoài trồng ở vườn, cúc tần còn có thể trồng trong chậu hoặc thùng đất tại ban công, sân thượng nếu có không gian phù hợp.
Tuy nhiên, không phải lá cúc tần nào cũng thích hợp để ăn. Nên ưu tiên lá non, lá bánh tẻ, tránh thu hái cây mọc ở nơi có nguy cơ ô nhiễm hoặc đã phun thuốc bảo vệ thực vật. Với người chưa từng ăn cúc tần, có thể thử một lượng nhỏ để làm quen với vị đắng đặc trưng.
Từ những bụi cây mọc ven bờ rào, cúc tần đã trở thành nguyên liệu cho nhiều món ăn mang đậm hương vị đồng quê. Sự xuất hiện của loại rau này trên thị trường cũng cho thấy sức hút của những thực phẩm dân dã từng rất quen thuộc với người Việt.
