Ông Trương, 60 tuổi, sống tại Trung Quốc, mới nghỉ hưu được hai năm. Hằng ngày, ông đưa đón cháu trai đi học, mua thực phẩm và nấu ăn. Sau một ngày bận rộn, ông thường đau lưng, mệt mỏi và thiếu tỉnh táo.
Trong đợt khám sức khỏe năm ngoái, nồng độ axit uric trong máu của ông đạt 462 μmol/L, cao hơn một chút so với giới hạn bình thường. Bác sĩ cho biết tình trạng chưa đến giai đoạn bệnh gút, khuyên ông điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống trước, chưa cần vội dùng thuốc.
Một người bạn chơi cờ khuyên ông uống cà phê vì từng đọc thông tin loại đồ uống này có thể hỗ trợ giảm axit uric và giúp tỉnh táo. Vì ngày càng mệt mỏi và lo axit uric tiếp tục cao, ông Trương mua một hộp cà phê hòa tan.
Mỗi sáng, ông uống một tách và dùng thêm một tách trước giờ đón cháu vào buổi chiều. Tin rằng cà phê vừa giảm mệt mỏi vừa hỗ trợ hạ axit uric, ông duy trì thói quen này suốt sáu tháng.
Tuần trước, kết quả tái khám khiến ông bất ngờ: nồng độ axit uric không giảm mà tăng lên 528 μmol/L. Hai tuần gần đây, ông còn bị tim đập nhanh, mỗi tối phải trằn trọc một đến hai tiếng mới ngủ được và ban ngày càng mệt mỏi.
Sau khi nghe ông kể, bác sĩ nhận ra vấn đề nằm ở loại cà phê được sử dụng. Sản phẩm hòa tan ông mua có thêm đường trắng và kem không sữa, chứa nhiều đường và axit béo chuyển hóa.
Theo nội dung được dẫn, tiêu thụ quá nhiều fructose có thể thúc đẩy cơ thể sản sinh axit uric và làm giảm hiệu quả bài tiết chất này của thận. Hai cốc cà phê ngọt mỗi ngày vì thế không đem lại kết quả như ông mong đợi.
Loại cà phê được cho là có thể tác động tích cực đến quá trình chuyển hóa axit uric là cà phê đen nguyên chất, không thêm đường hoặc kem. Các polyphenol như axit chlorogenic trong cà phê có thể ức chế nhẹ quá trình tổng hợp và hỗ trợ đào thải axit uric.
Tuy nhiên, uống nhiều cà phê không đồng nghĩa hiệu quả sẽ tốt hơn. Lượng caffeine được khuyến nghị hằng ngày với người trưởng thành khỏe mạnh không quá 400 mg, tương đương khoảng 2-3 tách Americano cỡ vừa. Vượt mức này có thể gây tim đập nhanh, run tay, mất ngủ và huyết áp dao động.
Tác dụng của caffeine có thể kéo dài sáu đến bảy giờ. Uống cà phê sau 15-16h có thể ảnh hưởng giấc ngủ. Ngủ không đủ hoặc không đều đặn cũng có thể cản trở việc bài tiết axit uric.
Cà phê chỉ là biện pháp bổ sung, không thể thay thế việc kiểm soát axit uric đúng cách. Các biện pháp cốt lõi gồm hạn chế thực phẩm giàu purin, giảm fructose, uống đủ nước, tập thể dục thường xuyên và kiểm soát cân nặng.
Những người bị loét dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản, nhịp tim nhanh, huyết áp không ổn định hoặc loãng xương nặng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi uống cà phê. Người phù hợp cũng nên chọn cà phê đen nguyên chất, không thêm đường, kem hoặc chất tạo béo; chỉ uống 1-2 tách mỗi ngày, ưu tiên buổi sáng và không dùng cà phê thay nước lọc.
