James Broadnax, 37 tuổi, đang chờ bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào ngày 30/4 vì tội giết hai người vào năm 2008. Tuy nhiên, vụ án của anh thu hút sự chú ý không chỉ bởi mức án nghiêm khắc mà còn bởi yếu tố đặc biệt liên quan đến lời rap được dùng trong quá trình xét xử.
Theo các luật sư bào chữa, phiên tòa không đảm bảo tính công bằng khi công tố viên đã loại bỏ gần như toàn bộ bồi thẩm viên da màu và sử dụng chính lời rap do Broadnax viết trong trại giam để làm bằng chứng chống lại anh. Họ cho rằng “sự thể hiện nghệ thuật của Broadnax đã bị biến thành bản án tử hình”.
Tranh luận này đã thu hút sự tham gia của nhiều nhân vật trong ngành giải trí. Rapper Travis Scott trong bản kiến nghị gửi lên Tòa án Tối cao cho rằng lời rap đang bị sử dụng “theo cách khai thác và củng cố các định kiến”. Ông lập luận rằng lời rap là nghệ thuật, không nên được hiểu theo nghĩa đen và việc đưa chúng làm chứng cứ có thể khiến bồi thẩm đoàn bị ảnh hưởng bởi định kiến cá nhân.
Cùng quan điểm, rapper Killer Mike và nhiều nhân vật khác như Young Thug, Fat Joe, Kevin Liles hay diễn viên Anthony Anderson cũng tham gia ký tên vào kiến nghị phản đối việc sử dụng lời rap trong xét xử.
Trong khi đó, phía công tố viên Texas bảo vệ quan điểm của mình. Họ cho rằng lời rap của Broadnax thể hiện “thái độ lạnh lùng, thản nhiên” trước các vụ giết người và quá trình xét xử. Theo họ, việc sử dụng những lời này trong giai đoạn tuyên án nhằm giúp bồi thẩm đoàn đánh giá mức độ nguy hiểm cũng như khả năng tái phạm của bị cáo.
Từ lời rap đến bản án tử hình
Theo hồ sơ tòa án, vụ việc bắt nguồn từ đêm 19/6/2008, khi thi thể của hai nhà sản xuất âm nhạc là Stephen Swan, 26 tuổi và Matthew Butler, 28 tuổi, được phát hiện bên ngoài một phòng thu tại Garland, bang Texas.
Cùng ngày, Broadnax và người anh em họ Demarius Cummings đã sử dụng xe của nạn nhân để di chuyển và đến nhà một người thân. Tại đây, Broadnax được cho là đã xuất trình giấy phép lái xe của Swan và khoe rằng mình vừa “chôm được món lớn”. Sau khi hai người rời đi, một người quen đã báo cảnh sát sau khi xem tin tức về vụ án mạng.
Broadnax bị bắt giữ ngay trong ngày và thừa nhận đã cùng Cummings đến Garland để tìm mục tiêu cướp, đồng thời khai rằng mình là người trực tiếp gây ra vụ giết người.
Trong quá trình xét xử, công tố viên chủ yếu dựa vào lời thú nhận. Tuy nhiên, ở giai đoạn tuyên án, họ tập trung vào cuốn sổ tay chứa lời rap do Broadnax viết trong tù. Một câu trong đó, “Tôi chôm được món lớn, nhưng tôi bị bắt vì bọn mách lẻo”, được cho là bằng chứng thể hiện tính cách nguy hiểm của bị cáo.
Bồi thẩm đoàn đã yêu cầu xem lại các lời rap này hai lần trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Ngay trong ngày, họ tuyên án tử hình đối với Broadnax.
Tuy nhiên, gần đây, Cummings khai rằng chính mình mới là người nổ súng trong vụ án. Theo lời khai, Broadnax nhận tội vì nghĩ rằng bản thân không có tiền án tiền sự nên có thể được xử nhẹ hơn. Hiện Cummings đang thụ án tù chung thân không được ân xá.
Tranh cãi trước ngày thi hành án
Các luật sư của Broadnax đang nỗ lực ngăn chặn việc thi hành án tử hình, với trọng tâm là lập luận liên quan đến việc sử dụng lời rap làm chứng cứ.
Họ cho rằng những lời rap này thuộc phạm vi bảo vệ của quyền tự do ngôn luận và không có liên quan trực tiếp đến hành vi phạm tội. Ngoài ra, việc trình bày chúng trước một bồi thẩm đoàn gần như toàn người da trắng có thể tạo ra định kiến bất lợi, do nhạc rap thường gắn với những định kiến tiêu cực về đàn ông da màu.
Ngược lại, công tố viên quận Dallas cho rằng lời rap có liên quan đến vụ án. Theo họ, nội dung các bài rap phản ánh sự quan tâm của bị cáo tới các chủ đề như bạo lực, vô pháp và ma túy, từ đó củng cố nhận định về mức độ nguy hiểm của người này.
Các chuyên gia nhận định việc sử dụng nhạc rap làm chứng cứ không phải là mới. Xu hướng này đã xuất hiện từ những năm 1980 và ngày càng gia tăng. Một số bang như California, Maryland và Louisiana đã thông qua luật nhằm hạn chế việc sử dụng lời rap trong xét xử.
Nhiều vụ án gần đây cũng liên quan đến yếu tố này. Năm 2025, rapper Tay-K bị kết án 80 năm tù vì tội giết người. Năm 2023, rapper Young Thug nhận tội vi phạm luật RICO và bị kết án tù. Sắp tới, rapper Lil Durk sẽ bị xét xử với cáo buộc thuê giết người.
Theo Travis Scott, những vụ án này cho thấy nguy cơ lời rap bị sử dụng như bằng chứng buộc tội hoặc để tăng nặng hình phạt. Điều này có thể khiến các nghệ sĩ e ngại trong việc sáng tạo và biểu đạt.
Giám đốc hãng thu âm Kevin Liles cũng bày tỏ quan điểm tương tự, cho rằng trí tưởng tượng và sự sáng tạo không nên bị coi là bằng chứng phạm tội.
Trong khi đó, gia đình hai nạn nhân lại ủng hộ việc thi hành án tử hình đối với Broadnax. Họ cho rằng các lập luận từ phía bị cáo là “sự xúc phạm và gây tổn thương”.
Hiện các đơn kháng cáo của Broadnax đang được xem xét tại Tòa án Tối cao Mỹ. Đồng thời, Hội đồng Ân xá và Tạm tha bang Texas cũng đang đánh giá vụ việc, trong khi nhóm luật sư bào chữa tiếp tục chuẩn bị các bước pháp lý tiếp theo.
