Virus Nipah ở Ấn Độ nguy hiểm thế nào với khả năng "lây truyền từ người sang người rất mạnh"?

Theo báo VnExpress, The Independent cho hay, tình hình trở nên cấp bách hơn khi hai điều dưỡng tại thành phố Kolkata đang trong tình trạng nguy kịch. Chia sẻ với hãng thông tấn PTI, một quan chức y tế cấp cao của Ấn Độ cho hay: "Cả hai đang phải điều trị hồi sức tích cực trong tình trạng hôn mê sâu". Các ca nhiễm được xác nhận gồm hai điều dưỡng, một bác sĩ và một nhân viên y tế, làm việc tại một bệnh viện tư nhân ở Barasat.

Để chặn đà lây lan, chính quyền bang yêu cầu khoảng 100 người cách ly tại nhà, đồng thời giám sát y tế chặt chẽ đối với 30 trường hợp có nguy cơ cao. Hệ thống y tế địa phương cũng ban hành hướng dẫn điều trị khẩn cấp, tập trung vào ba giải pháp: phát hiện sớm, cách ly tuyệt đối và quản lý lâm sàng nghiêm ngặt. Nhân viên y tế được yêu cầu tuân thủ tối đa quy tắc phòng ngừa tiếp xúc và sử dụng đồ bảo hộ cá nhân (PPE) khi chăm sóc bệnh nhân.

"Một khi đã xâm nhập vào cộng đồng, virus có khả năng lây truyền từ người sang người rất mạnh thông qua tiếp xúc gần", bác sĩ Neha Mishra từ Bệnh viện Manipal, Ấn Độ, cảnh báo.

Virus Nipah thuộc chi Henipavirus, ký sinh tự nhiên trên loài dơi ăn quả (Pteropus), lây sang người qua thực phẩm nhiễm bẩn hoặc tiếp xúc trực tiếp với động vật bệnh. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp Nipah vào nhóm mầm bệnh ưu tiên hàng đầu vì tiềm năng gây đại dịch toàn cầu, với tỷ lệ tử vong từ 40% đến 75%.

Sự xuất hiện của virus Nipah tại Ấn Độ đã kích hoạt hệ thống cảnh báo tại các nước lân cận. Ngày 25/1, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan bắt đầu sàng lọc gắt gao hành khách đến từ Ấn Độ tại hai sân bay quốc tế Suvarnabhumi và Don Mueang. Du khách từ vùng dịch được cấp "Thẻ Cảnh báo Sức khỏe" (Health Beware Card) để theo dõi các triệu chứng nghi ngờ trong vòng 21 ngày.

Chính phủ Nepal cũng nâng mức cảnh báo toàn quốc từ ngày 22/1. Ông Prakash Budhathoki, người phát ngôn Bộ Y tế và Dân số Nepal, cho biết đã thắt chặt giám sát tại sân bay quốc tế Tribhuvan và các cửa khẩu giao thương trọng yếu với Ấn Độ, đặc biệt là tại tỉnh Koshi.

Tạp chí Tri thức Znews cho hay, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong do virus Nipah dao động từ 40% đến 75%, mức rất cao so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác, khiến Nipah được xếp vào nhóm tác nhân gây bệnh có nguy cơ cao và cần giám sát đặc biệt.

Virus Nipah có thể lây sang người qua nhiều con đường, bao gồm tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm bệnh như dơi hoặc lợn, sử dụng thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh, cũng như lây truyền từ người sang người. Trong đó, dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae được xác định là ổ chứa tự nhiên của virus. Đến nay, cả ở người và động vật vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu hay vaccine phòng bệnh, việc điều trị chủ yếu dựa vào chăm sóc hỗ trợ và xử trí triệu chứng.

Trong hơn hai thập kỷ qua, virus Nipah đã nhiều lần gây ra các đợt bùng phát đáng lo ngại tại châu Á, với diễn biến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Đợt dịch đầu tiên được ghi nhận năm 1999 tại Malaysia và Singapore, khi virus lây từ dơi sang đàn lợn rồi truyền sang người, khiến khoảng 300 người mắc bệnh và hơn 100 người tử vong.

Từ năm 2001, Bangladesh trở thành điểm nóng của Nipah với các ổ dịch gần như xuất hiện hàng năm, chủ yếu liên quan đến việc sử dụng nước chà là tươi hoặc thực phẩm bị dơi nhiễm virus làm ô nhiễm, đồng thời ghi nhận nhiều ca lây truyền trực tiếp từ người sang người.

Tại Ấn Độ, các đợt bùng phát rải rác được ghi nhận ở bang Tây Bengal và Kerala, trong đó đợt dịch tại Kerala năm 2018 gây chú ý đặc biệt khi tỷ lệ tử vong vượt quá 90% trong số các ca mắc được xác nhận. Ổ dịch hiện nay được xem là lần bùng phát thứ 9, đồng thời là lần thứ 7 được ghi nhận tại bang Kerala kể từ năm 2018.

Philippines cũng từng báo cáo các ca nhiễm Nipah liên quan đến tiếp xúc với động vật, cho thấy phạm vi ảnh hưởng của virus không bị giới hạn trong một khu vực địa lý nhất định. Chính những diễn biến này đã khiến WHO đưa Nipah vào danh sách các bệnh truyền nhiễm ưu tiên, cần đẩy nhanh nghiên cứu và tăng cường giám sát trên phạm vi toàn cầu.