Có những việc diễn ra hàng ngày trong căn bếp tưởng như vô hại nhưng nếu duy trì lâu dài hoặc thực hiện không đúng cách lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe. Dưới đây là 6 thói quen các gia đình nên xem xét điều chỉnh.
Thấy thực phẩm mốc vẫn cắt bỏ phần hỏng để ăn tiếp
Khi một quả trái cây chỉ có một chấm mốc nhỏ hoặc chiếc bánh mới hỏng một góc, nhiều người thường tiếc nên chỉ cắt bỏ phần nhìn thấy rồi tiếp tục sử dụng phần còn lại.
Cách làm này không phải lúc nào cũng an toàn. Nấm mốc có thể lan sâu vào bên trong thực phẩm mà mắt thường không nhận biết được. Một số chủng nấm còn sản sinh mycotoxin, tức độc tố nấm mốc. Theo WHO, một số mycotoxin có thể gây tác động bất lợi đến sức khỏe trong thời gian dài; aflatoxin là một trong những độc tố được xác định có liên quan đến ung thư gan.
Do đó, với thực phẩm đã xuất hiện nấm mốc, lựa chọn an toàn hơn là bỏ toàn bộ thay vì cố giữ lại phần chưa nhìn thấy dấu hiệu hư hỏng. Để hạn chế lãng phí, nên mua với số lượng phù hợp, bảo quản thực phẩm đúng điều kiện và kiểm tra trước mỗi lần sử dụng.
Để thức ăn thừa quá lâu vì tiếc của
Thức ăn còn lại sau bữa ăn hoàn toàn có thể được sử dụng vào bữa tiếp theo nếu được xử lý và bảo quản đúng cách. Vấn đề nằm ở việc để đồ ăn đã nấu chín quá lâu ngoài môi trường hoặc cất giữ trong thời gian dài.
WHO khuyến cáo không để thực phẩm đã nấu chín ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ. Với những món dễ hỏng, cần nhanh chóng làm nguội và đưa vào bảo quản lạnh.
Thay vì nấu dư quá nhiều rồi cố ăn trong nhiều ngày, gia đình nên cân đối khẩu phần theo số thành viên. Thức ăn còn lại nên chia vào các hộp nhỏ, làm lạnh sớm và kiểm tra mùi, màu sắc, trạng thái trước khi dùng lại.
Dùng đũa gỗ, đũa tre trong thời gian quá dài
Đũa tre và đũa gỗ được nhiều gia đình ưa chuộng vì nhẹ, dễ cầm và không gây cảm giác nóng khi sử dụng. Tuy nhiên, loại đũa này có khả năng hút ẩm, vì vậy nếu thường xuyên bị ẩm hoặc không được làm khô đúng cách, bề mặt có thể tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.
Không nên hiểu rằng cứ sử dụng đũa gỗ lâu ngày là gây ung thư. Điều đáng lo hơn là những đôi đũa đã bị nứt, xước, đổi màu hoặc xuất hiện nấm mốc có thể trở thành nơi lưu giữ vi sinh vật.
Sau khi rửa, cần để đũa khô hoàn toàn và bảo quản ở nơi thoáng. Không nên ngâm đũa trong nước quá lâu. Nếu đũa đã xuống cấp hoặc có dấu hiệu mốc, nên thay mới.
Mở chai dầu ăn lâu ngày nhưng vẫn tiếp tục dùng
Ngay sau khi mở nắp, dầu ăn bắt đầu tiếp xúc với oxy trong không khí. Ánh sáng, nhiệt độ cao và thời gian bảo quản kéo dài có thể thúc đẩy quá trình oxy hóa, khiến dầu thay đổi chất lượng.
Vì vậy, chỉ dựa vào hạn sử dụng được in trên bao bì là chưa đủ. Người dùng cũng cần quan sát tình trạng của dầu sau khi mở chai. Dầu có mùi ôi, vị khác thường hoặc biểu hiện bất thường nên được loại bỏ.
Để hạn chế dầu bị xuống chất lượng, các gia đình ít người có thể chọn chai dung tích vừa phải, đặt ở nơi khô mát, tránh nguồn nhiệt và ánh nắng trực tiếp.
Lọc dầu rồi dùng lại nhiều lần sau khi chiên
Sau khi chiên rán, một số gia đình thường lọc phần cặn rồi giữ lại dầu để tiếp tục sử dụng nhằm tiết kiệm. Tuy nhiên, dầu phải chịu nhiệt độ cao nhiều lần có thể xảy ra quá trình oxy hóa và hình thành các sản phẩm phân hủy.
IARC từng đánh giá các nguy cơ liên quan đến quá trình chiên ở nhiệt độ cao cũng như việc làm nóng dầu trong thực phẩm. Vì vậy, không nên coi việc tái sử dụng dầu chiên nhiều lần là một cách tiết kiệm nên duy trì. Nếu dầu đã chuyển màu sẫm, xuất hiện nhiều cặn, có mùi lạ hoặc bắt đầu bốc khói, tốt nhất nên bỏ đi.
Nấu ăn nhưng ngại bật máy hút mùi
Một số người có thói quen không bật máy hút mùi khi chỉ nấu một vài món đơn giản hoặc muốn tiết kiệm điện. Tuy nhiên, quá trình nấu nướng, đặc biệt là chiên ở nhiệt độ cao, có thể tạo ra khói và nhiều chất ảnh hưởng đến chất lượng không khí trong nhà.
IARC đã đánh giá các nguy cơ liên quan đến khói phát sinh trong quá trình nấu nướng, trong đó có khói từ hoạt động chiên ở nhiệt độ cao và việc sử dụng nhiên liệu đốt trong gia đình.
Khi nấu ăn, nên sử dụng máy hút mùi đồng thời giữ cho khu vực bếp thông thoáng. Sau khi kết thúc việc nấu nướng, có thể duy trì máy hoạt động thêm một khoảng thời gian để hỗ trợ loại bỏ khói và mùi còn lưu lại trong không khí.
