Tại các phòng khám, chuyên gia dinh dưỡng Tăng Kiến Minh (Đài Loan) cho biết ông thường xuyên gặp những bệnh nhân băn khoăn vì sao đã ăn uống “dưỡng sinh”, thanh đạm nhưng các chỉ số xét nghiệm máu vẫn không cải thiện.
Theo ông, vấn đề không nằm ở việc ăn ít hay nhiều, mà nằm ở việc lựa chọn thực phẩm chưa phù hợp. Chế độ ăn cho người bệnh thận không phải là một sự kiêng khem khắt khe, mà là quá trình thay thế chính xác để giảm gánh nặng cho cơ quan này.
Để bảo vệ chức năng thận, người bệnh cần tránh 4 hiểu lầm phổ biến dưới đây.
Ăn gạo lứt, ngũ cốc tốt hơn cơm trắng
Nhiều người cho rằng gạo lứt, bột ngũ cốc hay các loại hạt dinh dưỡng là lựa chọn tốt hơn cơm trắng. Tuy nhiên, khi chức năng thận suy giảm, khả năng kiểm soát phospho trong máu cũng kém đi.
Trong bối cảnh đó, các thực phẩm giàu phospho như gạo lứt hay hạt dinh dưỡng lại trở thành gánh nặng cho thận. Ngược lại, cơm trắng, mì sợi trắng, bánh mì trắng hoặc bánh bao chay lại là lựa chọn an toàn hơn vì giúp giảm áp lực bài tiết phospho.
Dùng muối ít natri để bảo vệ thận
Các loại muối “ít natri” hoặc nước tương “giảm muối” thường được quảng bá là tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, nhiều sản phẩm trong số này thay thế natri bằng kali.
Đối với người có chỉ số kali máu cao, việc sử dụng các loại gia vị này có thể gây nguy hiểm. Thay vì tìm đến sản phẩm thay thế, người bệnh nên dùng muối thông thường với lượng ít hơn, đồng thời tận dụng hương vị tự nhiên từ hành, gừng, tỏi hoặc chanh để tăng khẩu vị.
Tránh rau xanh nhưng ăn nhiều trái cây
Một số bệnh nhân lo ngại rau xanh chứa nhiều kali nên hạn chế sử dụng, nhưng lại ăn nhiều trái cây như cà chua, kiwi hoặc chuối mà không biết đây cũng là nhóm thực phẩm giàu kali.
Theo chuyên gia, người bệnh có thể lựa chọn các loại trái cây như táo, nho, dứa hoặc lê để giảm lượng kali nạp vào cơ thể. Với rau xanh, không nên ăn sống, không dùng để nấu lẩu hay xay sinh tố.
Cách chế biến phù hợp là cắt nhỏ, chần qua nước sôi rồi bỏ phần nước này trước khi tiếp tục nấu, giúp loại bỏ phần lớn lượng kali.
Nhịn thịt hoàn toàn vì sợ hại thận
Nhiều người cho rằng cần kiêng hoàn toàn thịt để tránh làm suy thận nặng hơn. Tuy nhiên, việc cắt bỏ protein quá mức có thể dẫn đến suy dinh dưỡng.
Ở chiều ngược lại, nếu tiêu thụ quá nhiều đạm động vật hoặc sử dụng các loại canh tinh chất như canh gà cô đặc, thận cũng sẽ phải làm việc quá tải. Nhu cầu protein của người bệnh thay đổi tùy theo từng giai đoạn, đặc biệt là trước và sau khi chạy thận.
Do đó, người bệnh cần được tư vấn chuyên môn để xác định lượng protein phù hợp, thay vì tự ý loại bỏ hoàn toàn khỏi khẩu phần ăn.
Từ những sai lầm phổ biến trên, chuyên gia Tăng Kiến Minh đưa ra một số gợi ý cụ thể trong thực đơn hàng ngày nhằm giảm áp lực cho thận.
Với bữa sáng, thay vì các món giàu phospho và natri như mè đen, ngũ cốc, bánh mì kẹp thịt xông khói hoặc trà sữa, người bệnh nên lựa chọn bánh mì trắng kẹp trứng ốp la không thêm sốt, bánh bao chay và uống nước lọc.
Trong bữa trưa, nên tránh các món nhiều nước sốt hoặc canh viên, canh mọc chứa nhiều phụ gia. Lựa chọn phù hợp là cơm trắng ăn kèm cá hấp hoặc gà xào hành tỏi, cùng rau xanh đã được chần qua nước sôi. Một nguyên tắc quan trọng là không uống nước canh để hạn chế nạp thêm kali và các chất chuyển hóa.
Đối với bữa tối, người bệnh không nên ăn tạm bằng bánh mì ngọt, mì ăn liền hoặc các loại canh xương hầm đậm đặc. Thay vào đó, thực đơn phù hợp gồm nửa bát cơm trắng, một phần protein chất lượng cao và rau xanh được xử lý bằng phương pháp chần qua nước sôi trước khi nấu.
Theo chuyên gia, điều khiến thận suy yếu không phải là một món ăn đơn lẻ, mà là thói quen ăn mặn, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn và uống hết nước canh mỗi ngày.
Ăn đúng cách không làm giảm chất lượng sống, mà ngược lại giúp kéo dài “tuổi thọ” của thận và cải thiện sức khỏe lâu dài.
