Chủ động nhận diện, phòng ngừa từ sớm, từ xa
Giữa nhịp sống bình yên nơi vùng cao Lai Châu, những mùa vụ nối tiếp trên nương, những con đường mới mở đang từng ngày làm thay đổi diện mạo quê hương. Thế nhưng, phía sau sự bình yên ấy vẫn tiềm ẩn nguy cơ từ tội phạm mua bán người, nhất là mua bán phụ nữ và trẻ em.
Lợi dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến, các đối tượng ngày càng tinh vi trong cách tiếp cận nạn nhân. Từ những lời mời chào “việc nhẹ, lương cao”, môi giới hôn nhân, kết bạn qua mạng đến hứa hẹn về một cuộc sống tốt đẹp nơi xa, các đối tượng tìm cách tạo lòng tin, từng bước lôi kéo nạn nhân.
Về pháp lý, mua bán người không chỉ đơn thuần là hành vi đưa một người từ nơi này đến nơi khác. Pháp luật hình sự xác định đây là hành vi đặc biệt nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến quyền con người, quyền tự do và nhân phẩm của nạn nhân. Việc nhận diện đúng hành vi ngay từ những dấu hiệu ban đầu có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm này.
Theo quy định của pháp luật hình sự hiện hành, người thực hiện hành vi mua bán người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; mức độ xử lý phụ thuộc vào tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và các tình tiết liên quan. Đặc biệt, các trường hợp nạn nhân là người dưới 16 tuổi hoặc hành vi được thực hiện có tổ chức, đối với nhiều người, có tính chất chuyên nghiệp... có thể phải chịu chế tài nghiêm khắc hơn.
Chính vì vậy, phòng ngừa từ cơ sở được xã Khổng Lào xác định là giải pháp quan trọng. Chính quyền địa phương huy động công an, các tổ chức đoàn thể, trưởng bản, lực lượng an ninh ở cơ sở và nhà trường cùng tham gia; đồng thời lồng ghép nội dung phòng, chống mua bán người trong các cuộc họp bản, sinh hoạt đoàn thể, hoạt động ngoại khóa và tuyên truyền trực tiếp.
Ông Đỗ Văn Quynh, Chủ tịch UBND xã Khổng Lào cho biết địa phương chú trọng xây dựng các tổ tuyên truyền pháp luật với sự phối hợp của công an, biên phòng và các lực lượng liên quan. Nội dung tuyên truyền cũng được đổi mới thông qua chuyển đổi số, các chương trình, phóng sự nhằm giúp người dân dễ tiếp cận và nhận diện nguy cơ.
Ở góc độ thực thi pháp luật, Công an xã Khổng Lào chủ động nắm địa bàn, tình hình dân cư, rà soát các trường hợp có nguy cơ; phối hợp với Đoàn Thanh niên, tổ an ninh bản và chính quyền cơ sở tuyên truyền về thủ đoạn mua bán người, nhất là trên không gian mạng.
Thiếu tá Nguyễn Ngọc Anh, Phó trưởng Công an xã Khổng Lào chia sẻ, cùng với tuyên truyền, lực lượng công an triển khai các biện pháp nghiệp vụ nhằm đấu tranh với các đối tượng có liên quan đến hoạt động mua bán người.
Hội Phụ nữ - điểm tựa bảo vệ phụ nữ, trẻ em
Phụ nữ và trẻ em là những nhóm cần được đặc biệt quan tâm trong công tác phòng, chống mua bán người. Tại Khổng Lào, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã phối hợp với công an và các ban, ngành, đoàn thể đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với hội viên và người dân. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, cán bộ hội thường xuyên xuống cơ sở nắm bắt tâm tư, hoàn cảnh của hội viên, qua đó kịp thời nhận diện những trường hợp có nguy cơ bị lôi kéo, dụ dỗ.
Các buổi sinh hoạt chi hội, họp bản trở thành kênh tuyên truyền thiết thực, giúp người dân hiểu rõ hơn về thủ đoạn của tội phạm và những nguyên tắc cần tuân thủ để tự bảo vệ mình. Người dân được khuyến cáo không tin vào lời mời chào việc làm bất thường, không cung cấp thông tin cá nhân cho người lạ, không tự ý đi theo người không quen biết và phải kiểm chứng thông tin trước khi đưa ra quyết định.
Người dân trong xã cho biết, chúng tôi được tuyên truyền cả trên Facebook, Zalo và trực tiếp tại bản. Qua đó, người dân hiểu hơn về cách phòng, chống mua bán người, không tin lời mời ‘việc nhẹ, lương cao’, không đi theo người lạ và cảnh giác với những thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
Cùng với tuyên truyền pháp luật, việc hỗ trợ phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, tạo điều kiện tiếp cận các nguồn lực phát triển kinh tế cũng được chú trọng. Đây là giải pháp phòng ngừa thiết thực, góp phần hạn chế nguy cơ người dân bị các đối tượng xấu lợi dụng hoàn cảnh để lôi kéo, dụ dỗ.
Nhò kết hợp đồng bộ các biên pháp, thời gian qua, trên địa bàn xã Khổng Lào chưa ghi nhận trường hợp nào bị lừa hoặc trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người. Tuy nhiên, kết quả này không đồng nghĩa với việc có thể chủ quan. Trong bối cảnh tội phạm liên tục thay đổi phương thức hoạt động, đặc biệt trên môi trường mạng, công tác tuyên truyền pháp luật cần được duy trì thường xuyên, linh hoạt và sát với từng nhóm đối tượng.
Từ câu chuyện tại Khổng Lào có thể thấy, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được đưa đến gần người dân và trở thành kiến thức, kỹ năng trong đời sống hằng ngày. Khi chính quyền, lực lượng chức năng, nhà trường, các tổ chức đoàn thể cùng phối hợp, người dân chủ động nâng cao cảnh giác và kịp thời cung cấp thông tin, cộng đồng sẽ hình thành một “lá chắn” vững chắc, góp phần ngăn chặn tội phạm mua bán người từ sớm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ, trẻ em.
