Chính thức: Các trường hợp tinh giản biên chế theo nghị định 154 phải hoàn trả trợ cấp

Có thể phải hoàn trả toàn bộ trợ cấp nếu quay lại làm việc

Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định chính sách tinh giản biên chế và được áp dụng từ ngày 16/6/2025. Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định về việc người đã hưởng chính sách tinh giản nhưng sau đó quay trở lại làm việc.

Theo khoản 6 Điều 3 Nghị định 154, nếu người thuộc diện tinh giản biên chế được bầu cử hoặc tuyển dụng lại vào cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách nhà nước, hoặc được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố trong thời hạn 60 tháng kể từ ngày thực hiện tinh giản, thì phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận cho cơ quan, tổ chức, đơn vị đã chi trả.

Quy định này nhằm bảo đảm chính sách tinh giản được thực hiện đúng mục đích, tránh tình trạng một người vừa nhận khoản hỗ trợ dành cho trường hợp rời khỏi bộ máy nhưng sau đó nhanh chóng quay lại vị trí thuộc phạm vi áp dụng của chính sách.

Vì vậy, người chuẩn bị nghỉ theo Nghị định 154 cần đặc biệt cân nhắc nếu có kế hoạch tiếp tục làm việc trong khu vực nhà nước trong thời gian 5 năm sau đó.

Không phải cứ đi làm lại là phải trả tiền

Một điểm dễ gây nhầm lẫn là quy định hoàn trả trợ cấp không áp dụng với mọi hình thức làm việc sau khi nghỉ tinh giản.

Bộ Nội vụ đã có hướng dẫn về trường hợp người hoạt động không chuyên trách cấp xã sau khi hưởng chính sách theo Nghị định 154 tiếp tục tham gia lực lượng dân quân tự vệ thường trực. Nếu đây không phải là trường hợp được tuyển dụng lại vào cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách hoặc được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố thì không phải hoàn trả khoản trợ cấp đã nhận.

Tương tự, người đã nghỉ và hưởng chính sách theo Nghị định 154 nếu ký hợp đồng lao động theo Nghị định 111/2022/NĐ-CP cũng không thuộc trường hợp phải hoàn trả trợ cấp chỉ vì ký hợp đồng làm việc.

Điều này cho thấy cần phân biệt rõ hình thức làm việc, vị trí đảm nhiệm và nguồn trả lương, thay vì chỉ căn cứ vào việc người lao động có tiếp tục đi làm sau khi nhận trợ cấp hay không.

Người hoạt động không chuyên trách cấp xã cần lưu ý gì?

Trong quá trình thực hiện Nghị định 154, một trong những nhóm phát sinh nhiều vướng mắc là người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã nghỉ việc sau khi sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương.

Bộ Nội vụ hướng dẫn rằng thời gian làm căn cứ tính trợ cấp đối với nhóm này có thể bao gồm tổng thời gian công tác ở chức danh người hoạt động không chuyên trách cấp xã và thời gian làm việc có đóng BHXH bắt buộc ở những vị trí phù hợp trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị - xã hội và lực lượng vũ trang, với điều kiện khoảng thời gian đó chưa được sử dụng để hưởng các chế độ tương ứng trước đó.

Do đó, khi lập hồ sơ, người lao động cần rà soát toàn bộ quá trình công tác, thời gian đóng BHXH cũng như các khoản trợ cấp đã từng nhận để tránh tính trùng thời gian.

Đây cũng là lý do Bộ Nội vụ yêu cầu cơ quan chức năng căn cứ hồ sơ thực tế của từng trường hợp để xác định chính xác thời gian được tính hưởng chính sách.

Trường hợp dân quân thường trực là một ngoại lệ đáng chú ý

Một trong những nội dung được Bộ Nội vụ giải đáp cụ thể liên quan đến người từng giữ chức danh Phó Chỉ huy trưởng.

Nếu người này đã được giải quyết chế độ tinh giản theo Nghị định 154, sau đó được bố trí sang lực lượng dân quân thường trực thì không phải hoàn trả khoản tiền đã nhận.

Lý do là dân quân thường trực là lực lượng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự tại địa phương, không đồng nghĩa với việc người đã nghỉ tinh giản được tuyển dụng trở lại vào chỉ tiêu biên chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị hưởng lương từ ngân sách hoặc được bố trí làm người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.

Đây là điểm có ý nghĩa thực tế đối với những người sau khi nghỉ theo chính sách tinh giản vẫn có nhu cầu tiếp tục tham gia công tác tại địa phương.

Thời gian công tác nào được tính để hưởng trợ cấp?

Một vấn đề khác người lao động cần quan tâm là cách xác định thời gian làm việc để tính trợ cấp.

Theo hướng dẫn của Bộ Nội vụ, đối với người hoạt động không chuyên trách cấp xã thuộc diện áp dụng Nghị định 154, thời gian tính trợ cấp được xác định trên cơ sở tổng thời gian công tác ở chức danh không chuyên trách cấp xã và thời gian công tác có đóng BHXH bắt buộc tại các vị trí việc làm khác thuộc phạm vi được quy định.

Tuy nhiên, những khoảng thời gian đã được sử dụng để hưởng trợ cấp thôi việc, hưởng BHXH một lần hoặc hưởng chế độ phục viên, xuất ngũ thì không tiếp tục được cộng vào thời gian tính trợ cấp theo Nghị định 154.

Vì vậy, việc xác định số năm công tác không đơn giản chỉ là cộng toàn bộ thời gian làm việc. Cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra hồ sơ, thời gian đóng BHXH và các chế độ đã hưởng trước đó.

Tuyệt đối không nên tự ý nghỉ việc trước khi có quyết định

Một trong những lưu ý quan trọng nhất đối với người thuộc diện xem xét tinh giản là không tự ý nghỉ việc chỉ vì đã có nguyện vọng hoặc đã làm đơn.

Việc được hưởng chính sách tinh giản phải dựa trên quy trình, hồ sơ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Đơn xin nghỉ của cá nhân không tự động thay thế quyết định thực hiện chính sách tinh giản.

Do đó, nếu tự ý chấm dứt công việc trước khi có quyết định chính thức, người lao động có nguy cơ không được giải quyết chế độ theo Nghị định 154 mà phải thực hiện theo quy định thông thường.

Trước khi nghỉ, người lao động nên đề nghị cơ quan quản lý đối chiếu rõ đối tượng áp dụng, thời gian công tác được tính, mức phụ cấp làm căn cứ và số tiền trợ cấp dự kiến. Đồng thời, cần kiểm tra lại quá trình tham gia BHXH và các chế độ đã nhận trong những giai đoạn trước.

Chính sách tinh giản biên chế mang lại khoản hỗ trợ đáng kể cho người đủ điều kiện, nhưng đi kèm với đó là những quy định chặt chẽ về việc quay trở lại khu vực nhà nước. Đặc biệt, mốc 60 tháng là khoảng thời gian người đã nhận trợ cấp cần ghi nhớ để tránh phát sinh nghĩa vụ hoàn trả ngoài dự kiến.

Trong trường hợp có nhu cầu tiếp tục làm việc sau khi nghỉ, người lao động nên xác định rõ vị trí, hình thức hợp đồng và nguồn kinh phí chi trả trước khi quyết định, bởi không phải mọi hình thức làm việc đều dẫn đến cùng một cách xử lý về khoản trợ cấp đã nhận.