Từ ngày 1/1/2027, chính sách ưu đãi đối với thân nhân thương binh, người hưởng chính sách như thương binh có một thay đổi đáng chú ý: Đối tượng được nhận trợ cấp một lần khi người có công qua đời được xác định là đại diện thân nhân, thay vì quy định chung là thân nhân như trước đây.
Theo quy định mới, khoản trợ cấp này tương đương 3 tháng trợ cấp hằng tháng và phụ cấp hằng tháng mà thương binh đang được hưởng tại thời điểm qua đời. Thay đổi này đặt ra yêu cầu các gia đình cần quan tâm đến việc xác định người đại diện thân nhân để bảo đảm quyền lợi khi thực hiện thủ tục hưởng chế độ.
Từ năm 2027, ai được nhận trợ cấp một lần khi thương binh qua đời?
Căn cứ Văn bản hợp nhất số 123/2026/VBHN-PL-VPQH ngày 5/8/2026 của Văn phòng Quốc hội về Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, một số quy định liên quan đến chế độ dành cho thân nhân người có công sẽ được điều chỉnh từ ngày 1/1/2027.
Điểm đáng chú ý nằm tại khoản 4 Điều 25, quy định về chế độ ưu đãi đối với thân nhân của thương binh, người hưởng chính sách như thương binh.
Theo đó, khi thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh đang nhận trợ cấp hằng tháng qua đời, đại diện thân nhân được hưởng trợ cấp một lần bằng 3 tháng trợ cấp hằng tháng và phụ cấp hằng tháng hiện hưởng.
Như vậy, thay đổi quan trọng nằm ở việc xác định người thụ hưởng. Nếu trước đây quy định sử dụng cụm từ "thân nhân", thì từ năm 2027, đối tượng nhận khoản trợ cấp một lần này được xác định cụ thể là "đại diện thân nhân".
Quy định mới không đồng nghĩa với việc mỗi người thân trong gia đình đều được nhận một khoản trợ cấp riêng. Đây là khoản trợ cấp một lần, áp dụng cho người đại diện thân nhân theo quy định.
Việc điều chỉnh cách xác định đối tượng thụ hưởng giúp làm rõ chủ thể nhận khoản tiền hỗ trợ khi người có công qua đời, hạn chế cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện chính sách tại địa phương.
Mức trợ cấp được tính như thế nào?
Theo khoản 4 Điều 25 Văn bản hợp nhất số 123/2026/VBHN-PL-VPQH, mức trợ cấp một lần được xác định bằng tổng 3 tháng trợ cấp hằng tháng và phụ cấp hằng tháng mà thương binh, người hưởng chính sách như thương binh đang được nhận tại thời điểm qua đời.
Có thể hiểu, khoản tiền được tính dựa trên mức hưởng thực tế của người có công, không phải một mức tiền cố định áp dụng chung cho tất cả các gia đình.
Ví dụ, nếu một thương binh đang hưởng tổng cộng 2 triệu đồng trợ cấp và phụ cấp mỗi tháng thì khoản trợ cấp một lần dành cho đại diện thân nhân khi người này qua đời là 6 triệu đồng.
Mức hưởng thực tế sẽ phụ thuộc vào chế độ trợ cấp, phụ cấp mà người có công đang được nhận tại thời điểm qua đời.
Cần lưu ý, đây là khoản hỗ trợ riêng khi thương binh đang hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời. Không nên nhầm lẫn khoản tiền này với trợ cấp tuất hằng tháng dành cho thân nhân đủ điều kiện hoặc trợ cấp mai táng dành cho người, tổ chức thực hiện việc mai táng.
Thay đổi về người đại diện có làm mất quyền lợi của những thân nhân khác?
Một vấn đề được nhiều gia đình quan tâm là khi quy định chuyển từ "thân nhân" sang "đại diện thân nhân", liệu những người còn lại trong gia đình có bị mất các quyền lợi ưu đãi hay không?
Cần khẳng định rằng, việc thay đổi cụm từ này tại khoản 4 Điều 25 chỉ liên quan đến chủ thể nhận khoản trợ cấp một lần khi thương binh, người hưởng chính sách như thương binh đang hưởng trợ cấp hằng tháng qua đời.
Các chế độ ưu đãi khác dành cho thân nhân vẫn được xem xét theo từng điều kiện cụ thể của Pháp lệnh.
Chẳng hạn, khoản 2 Điều 25 vẫn quy định chế độ trợ cấp tuất hằng tháng đối với một số đối tượng là cha đẻ, mẹ đẻ, vợ hoặc chồng, con của thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên khi người có công qua đời.
Những trường hợp đáp ứng điều kiện về độ tuổi, tình trạng học tập, khuyết tật và hoàn cảnh theo quy định có thể được xem xét hưởng trợ cấp tuất hằng tháng. Đây là chế độ độc lập với khoản trợ cấp một lần dành cho đại diện thân nhân.
Ngoài ra, khoản 5 Điều 25 cũng quy định trợ cấp mai táng đối với người hoặc tổ chức thực hiện mai táng khi thương binh, người hưởng chính sách như thương binh đang nhận trợ cấp hằng tháng qua đời.
Do đó, gia đình cần phân biệt rõ ba chế độ: Trợ cấp một lần cho đại diện thân nhân, trợ cấp tuất hằng tháng cho thân nhân đủ điều kiện và trợ cấp mai táng cho người hoặc tổ chức thực hiện mai táng.
