Từ năm 2026, điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần được thực hiện theo quy định của Luật BHXH 2024 với nhiều điểm thay đổi quan trọng. Đáng chú ý, không phải mọi người lao động nghỉ việc đều có thể rút BHXH một lần như trước đây. Việc siết chặt điều kiện hưởng nhằm khuyến khích người lao động bảo lưu thời gian đóng để đảm bảo quyền lợi hưu trí lâu dài.
Điều kiện hưởng BHXH một lần từ năm 2026
Luật BHXH 2024 có hiệu lực đã điều chỉnh đáng kể chính sách hưởng BHXH một lần. Theo đó, người lao động chỉ được giải quyết chế độ này khi đáp ứng các điều kiện được pháp luật quy định.
- Đóng BHXH đủ 15 năm, người lao động nghỉ hưu được hưởng thêm những quyền lợi gì?
- Thay đổi quan trọng với người nhận lương hưu và trợ cấp BHXH từ 1/7: Hàng triệu người đang chờ ngày tiền được chuyển về tài khoản
- Chính thức từ 01/7/2026: Chi 500.000 đồng/người cho người hưởng lương hưu, hưởng BHXH hằng tháng, bảo trợ xã hội, trẻ em tại Nghị quyết 16 nhân dịp gì?
Cụ thể, người đã chấm dứt tham gia BHXH có thể được nhận BHXH một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ số năm đóng BHXH tối thiểu để được hưởng lương hưu theo quy định.
- Ra nước ngoài để định cư lâu dài.
- Mắc các bệnh nguy hiểm đến tính mạng hoặc bệnh đặc biệt nghiêm trọng theo quy định của cơ quan có thẩm quyền như ung thư, bại liệt, xơ gan mất bù, lao nặng, AIDS hoặc các bệnh khác đủ điều kiện theo quy định.
- Người bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc được xác định là người khuyết tật đặc biệt nặng.
Đây là những trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép giải quyết hưởng BHXH một lần nhằm bảo đảm quyền lợi thiết thực cho người lao động.
Người tham gia BHXH trước ngày 1/7/2025 vẫn có quyền rút sau 12 tháng nghỉ việc
Một điểm đáng chú ý của Luật BHXH 2024 là việc phân chia quyền lợi theo thời điểm bắt đầu tham gia BHXH.
Đối với người lao động đã tham gia BHXH trước ngày 1/7/2025, nếu sau khi nghỉ việc có thời gian liên tục 12 tháng không thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, không tham gia BHXH tự nguyện và tổng thời gian đóng BHXH chưa đủ 20 năm thì vẫn có thể đề nghị hưởng BHXH một lần nếu có nhu cầu.
Theo quy định hiện hành, khoảng thời gian 12 tháng này được xác định là thời gian liên tục không phát sinh việc đóng BHXH tính đến tháng liền kề trước thời điểm cơ quan BHXH tiếp nhận hồ sơ của người lao động.
Quy định chuyển tiếp này giúp bảo đảm quyền lợi cho những người đã tham gia BHXH theo cơ chế cũ trước khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực.
Người tham gia BHXH từ ngày 1/7/2025 sẽ không còn được rút sau một năm nghỉ việc
Đối với người lao động bắt đầu tham gia BHXH lần đầu kể từ ngày 1/7/2025, chính sách đã có sự thay đổi đáng kể.
Theo đó, nhóm đối tượng này sẽ không còn được áp dụng quy định cho phép rút BHXH một lần sau 12 tháng nghỉ việc như trước đây. Thay vào đó, họ chỉ được giải quyết hưởng BHXH một lần nếu thuộc các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định, như đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng, ra nước ngoài định cư hoặc mắc bệnh hiểm nghèo.
Đây được xem là bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách an sinh xã hội nhằm hạn chế tình trạng người lao động rút BHXH sớm, ảnh hưởng đến quyền lợi hưu trí khi về già.
Không rút BHXH một lần, người lao động vẫn được bảo đảm quyền lợi
Nhiều người lo ngại rằng việc không được rút BHXH một lần sẽ khiến số tiền đã đóng bị mất. Tuy nhiên, theo quy định mới, toàn bộ thời gian tham gia BHXH sẽ được bảo lưu.
Khoảng thời gian này sẽ được cộng dồn khi người lao động tiếp tục tham gia BHXH ở đơn vị khác hoặc tham gia BHXH tự nguyện. Khi đáp ứng đủ điều kiện về tuổi nghỉ hưu và thời gian đóng theo quy định, người lao động sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng cùng nhiều chế độ an sinh đi kèm.
Ngoài lương hưu, người hưởng còn có cơ hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế trong thời gian nghỉ hưu và được điều chỉnh mức hưởng theo chính sách của Nhà nước khi có thay đổi.
Mục tiêu hướng tới bảo đảm an sinh lâu dài
Việc sửa đổi chính sách BHXH một lần không chỉ nhằm giảm số lượng người rời khỏi hệ thống BHXH mà còn hướng đến mục tiêu bảo đảm cuộc sống ổn định cho người lao động khi hết tuổi lao động.
Thực tế cho thấy, nhiều người sau khi nhận BHXH một lần đã sử dụng hết số tiền trong thời gian ngắn và không còn nguồn thu nhập ổn định khi về già. Chính vì vậy, việc khuyến khích bảo lưu thời gian đóng BHXH được đánh giá là giải pháp giúp tăng tỷ lệ người được hưởng lương hưu, đồng thời giảm nguy cơ thiếu hụt an sinh trong tương lai.
Các chuyên gia cũng khuyến nghị người lao động nên cân nhắc kỹ trước khi quyết định rút BHXH một lần. Trong nhiều trường hợp, việc tiếp tục bảo lưu hoặc tham gia BHXH tự nguyện sẽ mang lại lợi ích lâu dài hơn so với việc nhận một khoản tiền trước mắt.
Năm 2026, người lao động cần chủ động tìm hiểu các quy định mới để lựa chọn phương án phù hợp với hoàn cảnh của mình, bảo đảm tối đa quyền lợi về hưu trí và an sinh xã hội trong tương lai.
