Với nhiều người lớn lên ở miền Trung, khoai lang không đơn thuần là một loại củ. Trong những năm tháng cuộc sống còn thiếu thốn, khoai từng góp mặt thường xuyên trong bữa ăn, khi được luộc, nướng, nấu canh, lúc lại độn cùng gạo để có một nồi cơm đủ no cho cả nhà.
Đến mùa thu hoạch, ngoài phần khoai ăn tươi, người dân thường thái một phần thành lát rồi đem phơi dưới nắng. Khoai khô được cất dành, có thể sử dụng dần trong những ngày mưa gió hoặc khi trong nhà không còn nhiều thực phẩm.
Những lát khoai sau khi phơi có thể mang màu trắng ngà, vàng nâu hoặc sẫm tùy giống và cách sơ chế. Nhìn bên ngoài khá cứng và khô, nhưng khi ngâm rồi nấu, khoai lại trở nên mềm dẻo, bùi và có vị ngọt đặc trưng.
Để làm khoai khô, người dân thường lựa những củ già, chắc, không sâu bệnh. Khoai được làm sạch, thái thành lát rồi trải trên nia, mẹt hoặc phên tre để phơi. Khi đủ khô, khoai được cất trong túi hoặc hộp kín để sử dụng dần.
Từ món ăn thời khó đến đặc sản 80.000 đồng/kg
Ngày nay, khoai lang khô không còn chỉ được làm để dự trữ trong những căn bếp ở quê. Trên chợ mạng và một số khu chợ dân sinh, sản phẩm này được đóng túi, bán theo cân với giá dao động khoảng 40.000 đồng - 80.000 đồng/kg.
Mức giá có thể thay đổi tùy giống khoai, chất lượng, độ khô và cách đóng gói. Nhiều người bán giới thiệu đây là khoai quê được phơi theo cách truyền thống.
Với những người từng ăn khoai lang khô từ nhỏ, thứ thực phẩm từng gắn với những bữa cơm đạm bạc giờ lại trở thành món ăn gợi ký ức. Không ít người tìm mua không chỉ vì muốn đổi vị mà còn để nấu lại những món từng quen thuộc trong gia đình.
Một trong số đó là cơm độn khoai lang khô. Khoai được rửa, ngâm cho mềm rồi nấu chung với gạo. Khi chín, những miếng khoai mềm dẻo, bùi ngọt quyện với hạt cơm. Món ăn có thể dùng cùng muối mè, muối lạc hoặc những món mặn thông thường.
Ngày trước, thêm khoai vào nồi cơm là cách để tiết kiệm gạo và giúp cả nhà no bụng. Còn hiện tại, chính cách ăn từng gắn với thời khó lại trở thành hương vị khiến nhiều người muốn tìm về.
Một nguyên liệu, nhiều món ăn dân dã
Ngoài cơm độn, khoai lang khô còn có thể dùng làm khoai xéo. Khoai được nấu cùng gạo nếp, đậu và lạc, tạo thành món ăn vừa dẻo vừa bùi, phảng phất vị ngọt tự nhiên. Người thích ăn ngọt có thể cho thêm một chút đường.
Một cách chế biến khác là khoai lang khô ngào đường. Khoai được ngâm mềm, nấu chín rồi thêm đường và gừng. Thành phẩm có vị ngọt, thơm mùi gừng, phần khoai mềm dẻo nhưng vẫn giữ được độ bùi.
Ngoài ra, khoai khô còn có thể nấu cùng đậu phộng, nấu chè hoặc kết hợp với nhiều nguyên liệu khác.
Từ món ăn dùng để dành trong những ngày khó khăn, khoai lang khô giờ xuất hiện trên các gian hàng online với một diện mạo khác. Giá trị của nó không chỉ nằm ở mức giá vài chục nghìn đồng mỗi kg mà còn ở hương vị quen thuộc gắn với ký ức của nhiều thế hệ.
