Bí ngô là loại thực phẩm quen thuộc, dễ tìm mua tại các khu chợ Việt Nam. Không chỉ phần thịt quả, hạt, lá và vỏ bí ngô cũng chứa nhiều dưỡng chất, được nghiên cứu về tiềm năng hỗ trợ sức khỏe não bộ, gan và bảo vệ tế bào.
Theo dữ liệu của bộ phận dinh dưỡng thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ, một chén nhỏ bí ngô nấu chín không thêm muối cung cấp 49 calo, 1,76 g protein, 0,7 g chất béo và 12 g carbohydrate. Lượng carbohydrate này gồm 2,7 g chất xơ và 5,1 g đường.
Khẩu phần trên đáp ứng 100% nhu cầu vitamin A, 20% vitamin C và hơn 10% vitamin E hằng ngày. Bí ngô còn cung cấp riboflavin, kali, đồng, mangan, thianin, folate, axit pantothenic, niacin, sắt, magiê và phốt-pho.
Theo Tiến sĩ, lương y Phùng Tuấn Giang, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Phát triển Y dược cổ truyền Việt Nam, bí ngô, tên khoa học Cucurbita moschata, là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao.
Các bộ phận của bí ngô chứa carotenoid, lutein, zeaxanthin, polyphenol, vitamin E, vitamin C, phytosterol, selen và axit linoleic. Trong đó, các chất chống oxy hóa có thể góp phần bảo vệ tế bào trước tổn thương do stress oxy hóa.
Hạt bí ngô giàu tryptophan, một loại axit amin được cơ thể sử dụng để tổng hợp serotonin. Đây là chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến tâm trạng và giấc ngủ. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận các hợp chất từ hạt và lá bí ngô có tiềm năng hỗ trợ bảo vệ mô não trước tổn thương do quá trình oxy hóa.
Bột và dầu hạt bí ngô còn được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ chuyển hóa chất béo. Một số kết quả cho thấy các sản phẩm này có thể góp phần cải thiện cholesterol, triglyceride, LDL-cholesterol cùng những chỉ số liên quan đến chức năng gan, đồng thời tăng khả năng chống oxy hóa của cơ thể.
Carotenoid, polyphenol và những hợp chất chống oxy hóa khác trong bí ngô có khả năng hỗ trợ bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận mối liên hệ giữa việc ăn hạt bí ngô với nguy cơ thấp hơn đối với một số loại ung thư như ung thư vú, đại trực tràng và phổi.
Tuy nhiên, những kết quả này không có nghĩa bí ngô có thể phòng ngừa hoặc điều trị ung thư. Đây vẫn là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, cần được sử dụng trong chế độ ăn đa dạng và cân bằng.
Bí ngô có thể được chế biến thành nhiều món ăn. Với pasta sốt bí ngô, phần bí nghiền được kết hợp cùng mascarpone, sữa và mì penne để tạo độ mềm mịn, béo thơm.
Súp bí ngô được nấu cùng hành tây, dầu ô liu và gia vị rồi xay nhuyễn. Bánh mì bí ngô sử dụng bí nghiền trộn với trứng, bột mì, dầu và gia vị trước khi nướng, phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa xế.
Cà ri đậu lăng bí ngô kết hợp bí, đậu lăng, nước cốt dừa, hành, tỏi và bột cà ri, cung cấp chất xơ cùng protein thực vật. Sinh tố bí ngô có thể pha từ bí, sữa, sữa chua và vani; lượng đường có thể được giảm để món uống lành mạnh hơn.
Ngoài ra, bí ngô có thể cắt miếng, trộn dầu ô liu, bột tỏi và gia vị rồi nướng đến khi vàng mềm. Một lựa chọn khác là yến mạch bí ngô qua đêm, gồm bí nghiền, yến mạch, sữa hạt, hạt lanh và vani, phù hợp cho bữa sáng giàu chất xơ.
(t/h theo Vietnamnet, Tuổi Trẻ)
