Mỡ lợn là nguồn chất béo động vật quen thuộc, được nhiều gia đình sử dụng để chế biến món ăn. Tuy nhiên, với những người đang có cholesterol cao, mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp, việc đưa mỡ lợn vào khẩu phần ăn cần được cân nhắc kỹ về lượng sử dụng và tần suất.
Chất béo nói chung cần thiết cho cơ thể, tham gia cấu tạo tế bào và cung cấp năng lượng. Dù vậy, không phải nguồn chất béo nào cũng có tác động giống nhau đến sức khỏe. Đặc biệt với nhóm có nguy cơ tim mạch, việc sử dụng mỡ lợn thường xuyên hoặc quá nhiều có thể không phù hợp.
1. Mỡ lợn chứa những loại chất béo nào?
Để lựa chọn nguồn chất béo phù hợp, trước hết cần hiểu thành phần của mỡ lợn và những ảnh hưởng có thể xảy ra khi tiêu thụ quá mức. Chất béo bão hòa: Mỡ lợn có khoảng 40% chất béo bão hòa. Nếu khẩu phần chứa quá nhiều chất béo này, nồng độ cholesterol LDL trong máu có xu hướng tăng. Đây là yếu tố liên quan đến quá trình hình thành mảng xơ vữa trong lòng động mạch, từ đó có thể làm tăng gánh nặng đối với hệ tim mạch và huyết áp.
Khả năng chịu nhiệt: Mỡ lợn có điểm bốc khói tương đối cao, khoảng 190 - 200°C. Đặc điểm này giúp mỡ có khả năng chịu được nhiệt độ nấu nướng cao và ít bị thay đổi cấu trúc hóa học hơn so với một số loại dầu thực vật tinh luyện kém ổn định khi đun ở nhiệt độ cao.
Tuy nhiên, điểm bốc khói cao không đồng nghĩa mỡ lợn có thể sử dụng thoải mái, đặc biệt ở người mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp. Với nhóm này, các nguồn chất béo không bão hòa từ dầu thực vật và cá vẫn nên được ưu tiên trong chế độ ăn.
2. Người mỡ máu cao, tăng huyết áp nên dùng mỡ lợn thế nào?
Do chứa một lượng đáng kể chất béo bão hòa, người bị mỡ máu cao hoặc tăng huyết áp nếu muốn sử dụng mỡ lợn nên trao đổi trước với bác sĩ điều trị và kiểm soát chặt chẽ khẩu phần. Về tần suất, mỡ lợn chỉ nên xuất hiện với lượng hạn chế, tối đa khoảng 1 - 2 lần mỗi tuần nếu thực sự cần thiết để tạo hương vị cho món ăn.
Trong những ngày còn lại, nên ưu tiên dầu thực vật hoặc chất béo có lợi từ các loại cá béo. Lượng mỡ lợn sử dụng mỗi ngày cũng cần được giữ ở mức thấp, dưới 5 - 10g, tương đương chưa đến nửa thìa cà phê và thấp hơn đáng kể so với lượng có thể sử dụng ở người khỏe mạnh.
Bên cạnh việc kiểm soát lượng mỡ động vật, khẩu phần ăn cần được xây dựng theo hướng cân đối. Phần lớn chất béo nên đến từ các nguồn thực vật phù hợp và thực phẩm giàu omega-3, trong khi mỡ động vật chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ.
3. Lưu ý khi chế biến và sử dụng mỡ lợn
Không chỉ lượng ăn vào, phương pháp chế biến cũng ảnh hưởng đến chất lượng chất béo trong khẩu phần. Hạn chế sử dụng cho các món chiên, rán ở nhiệt độ cao: Không nên thường xuyên dùng mỡ lợn để chiên rán. Với các món xào nhanh hoặc nấu canh, có thể ưu tiên những loại dầu thực vật phù hợp hơn.
Không dùng lại mỡ đã chiên nhiều lần: Mỡ sau nhiều lần gia nhiệt có thể bị phân hủy và hình thành các sản phẩm oxy hóa, gốc tự do cùng những hợp chất không có lợi. Vì vậy, phần mỡ thừa sau khi chiên rán nhiều lần không nên tiếp tục bảo quản để sử dụng.
Nếu tự thắng mỡ tại nhà: Nên đun ở mức lửa nhỏ, tránh để mỡ bị cháy khét. Sau khi thắng, cần vớt tóp mỡ và lọc phần mỡ qua rây để loại bỏ cặn trước khi bảo quản. Nhìn chung, mỡ lợn không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn khỏi chế độ ăn của mọi người. Tuy nhiên, với người có cholesterol cao, bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp, điều quan trọng là kiểm soát lượng sử dụng, hạn chế chất béo bão hòa và ưu tiên những nguồn chất béo có lợi hơn.
