Năm 2026 điều chỉnh tăng mức tham chiếu đóng bảo hiểm xã hội thì khoản trợ cấp nào của người lao động không bị điều chỉnh?

Căn cứ Khoản 1 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 quy định:

1. Bảo hiểm xã hội là sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia bảo hiểm xã hội khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Như vậy, Bảo hiểm xã hội (viết tắt: BHXH) tiếng anh là "Social Insuarance" là một sự bảo đảm thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người tham gia BHXH khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi nghỉ hưu hoặc chết, trên cơ sở đóng vào Quỹ BHXH hoặc do ngân sách nhà nước bảo đảm.

Thông qua việc đóng góp một phần tiền lương hàng tháng, người tham gia BHXH cùng đóng góp vào quỹ BHXH. Quỹ này được quản lý trên nguyên tắc tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch và được sử dụng cho mục đích chi trả các quyền lợi BHXH cho những người tham gia khi cần thiết, đảm bảo đúng đối tượng và được hạch toán độc lập theo quy định tại khoản 4 Điều 5 Luật BHXH 2024.

khái niệm về bảo hiểm xã hội là gì? các chế độ BHXHCác chính sách BHXH giúp bảo vệ quyền lợi lâu dài cho người tham gia
Bên cạnh đó, việc thực hiện BHXH theo nguyên tắc đơn giản, dễ dàng, thuận tiện, bảo đảm kịp thời và đầy đủ các quyền lợi của người tham gia, người thụ hưởng chế độ BHXH.

Cơ quan Bảo hiểm xã hội có chức năng thực hiện chế độ, chính sách BHXH; quản lý và sử dụng các quỹ BHXH; thanh tra chuyên ngành theo quy định tại Khoản 1 Điều 16 Luật BHXH 2024. Đứng đầu là cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam thuộc Bộ Tài Chính được tổ chức theo hệ thống 3 cấp từ trung ương đến địa phương.

Theo Thư viện pháp luật, tại khoản 3 Điều 10 Thông tư 12/2025/TT-BNV có quy định như sau:

Tính trợ cấp thai sản

Trợ cấp thai sản theo quy định tại Điều 59 của Luật Bảo hiểm xã hội được tính như sau:
...
3. Mức hưởng trợ cấp thai sản của người lao động đang hưởng trợ cấp thai sản không được điều chỉnh khi Chính phủ điều chỉnh tăng mức lương cơ sở, mức tham chiếu, mức lương tối thiểu vùng.

Tại khoản 3 Điều 6 Thông tư 12/2025/TT-BNV có quy định như sau:

Tính trợ cấp ốm đau
...
3. Mức hưởng trợ cấp ốm đau của người lao động đang hưởng trợ cấp ốm đau không được điều chỉnh khi Chính phủ điều chỉnh mức lương cơ sở, mức tham chiếu, mức lương tối thiểu vùng.

Như vậy, khi điều chỉnh tăng mức tham chiếu đóng bảo hiểm xã hội thì người lao động sẽ không được điều chỉnh với 2 loại trợ cấp sau:

- Mức hưởng trợ cấp thai sản của người lao động đang hưởng trợ cấp thai sản.

- Mức hưởng trợ cấp ốm đau của người lao động đang hưởng trợ cấp ốm đau.

Theo quy định tại Điều 3 Nghị định 73/2024/NĐ-CP, mức lương cơ sở đang được áp dụng là 2.340.000 đồng/tháng. Do đó, mức tham chiếu hiện tại là 2.340.000 đồng.

Đồng thời, theo Kết luận 83-KL/TW năm 2024 nếu không có gì thay đổi, sẽ tiếp tục đề xuất xem xét việc thực hiện 5 bảng lương và 9 chế độ phụ cấp mới của khu vực công sau năm 2026. Từ đây sẽ tiến hành bỏ mức lương cơ sở và hệ số lương hiện nay, xây dựng mức lương cơ bản bằng số tiền theo đúng tinh thần của Nghị quyết 27.

Tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.

Các chế độ BHXH tính theo mức tham chiếu như thế nào?
Mức tham chiếu được làm căn cứ tính hưởng, tính đóng BHXH theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 gồm:

(1) Căn cứ tính đóng BHXH (Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

a. Đối với BHXH bắt buộc

- Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc

+ Mức thấp nhất bằng mức lương tham chiếu.

+ Mức cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.

- Lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH

Đối tượng người lao động là công dân Việt Nam được lựa chọn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc nhưng thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu gồm:

+ Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng 2020, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác;

+ Vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được hưởng chế độ sinh hoạt phí;

+ Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ;

+ Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật;

+ Thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã 2023 không hưởng tiền lương.

b. Đối với BHXH tự nguyện

Thu nhập làm căn cứ đóng BHXH tự nguyện:

- Thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn

- Cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng

(2) Căn cứ tính hưởng chế độ BHXH

a. Đối với BHXH bắt buộc

b. Đối với BHXH tự nguyện