Chị Bình (Hải Dương) - người lao động đặt câu hỏi: Nếu sinh con chỉ 1 tháng sau khi nghỉ hưu, trong khi trước đó tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc liên tục từ năm 2023 đến trước thời điểm nghỉ hưu, người này có được hưởng chế độ thai sản hay không? Nếu đủ điều kiện, mức hưởng được tính như thế nào? Liên quan đến vấn đề này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết:
Nghỉ hưu trước khi sinh vẫn có thể được hưởng thai sản
Theo điểm b khoản 1 và khoản 2 Điều 50 Luật BHXH năm 2024, lao động nữ sinh con thuộc đối tượng hưởng chế độ thai sản khi có thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh. Đáng chú ý, khoản 4 Điều 50 Luật BHXH năm 2024 quy định trường hợp người lao động đáp ứng điều kiện hưởng chế độ thai sản nhưng đã chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm sinh con thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định.
Như vậy, việc người lao động nghỉ việc trước khi sinh không đồng nghĩa với việc mất quyền hưởng chế độ thai sản. Điều kiện quan trọng là phải đáp ứng yêu cầu về thời gian đóng BHXH bắt buộc theo luật định. Đối với trường hợp được hỏi, người lao động sinh con sau khi nghỉ hưu 1 tháng. Nếu trong 12 tháng liền kề trước thời điểm sinh có từ đủ 6 tháng đóng BHXH bắt buộc thì đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con.
Việc trước đó người lao động tham gia BHXH liên tục từ năm 2023 là căn cứ để xem xét quá trình đóng, nhưng khi xác định điều kiện hưởng thai sản, cơ quan BHXH vẫn phải đối chiếu chính xác thời gian đóng trong 12 tháng liền kề trước khi sinh.
Đã nghỉ hưu có làm mất quyền hưởng thai sản?
Một điểm dễ gây nhầm lẫn là người lao động đã bắt đầu hưởng lương hưu trước thời điểm sinh con. Theo BHXH Việt Nam, việc người lao động đã hưởng chế độ hưu trí không ảnh hưởng đến việc xác định điều kiện hưởng chế độ thai sản của bản thân nếu người đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.
Do đó, trường hợp nghỉ hưu trước khi sinh 1 tháng không đương nhiên bị loại khỏi diện hưởng thai sản. Nếu đáp ứng điều kiện về thời gian đóng BHXH bắt buộc trong 12 tháng liền kề trước sinh, người lao động vẫn được giải quyết chế độ theo quy định.
Mức hưởng thai sản được tính ra sao?
Theo Điều 59 Luật BHXH năm 2024, mức trợ cấp thai sản hằng tháng của người lao động được tính bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.
Vì vậy, mức hưởng trong trường hợp này được xác định trên cơ sở tiền lương đóng BHXH, không phải căn cứ vào mức lương hưu mà người lao động đang nhận. Chẳng hạn, nếu mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc là 10 triệu đồng thì mức trợ cấp thai sản theo tháng được tính là 10 triệu đồng. Nếu thời gian hưởng là 6 tháng, tổng mức trợ cấp tương ứng là 60 triệu đồng.
Đây là ví dụ để minh họa cách tính. Số tiền thực tế sẽ phụ thuộc vào mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH của từng người và hồ sơ được cơ quan BHXH xác nhận.
Có được nhận thêm trợ cấp một lần khi sinh con?
Ngoài chế độ thai sản, lao động nữ sinh con đủ điều kiện còn được hưởng trợ cấp một lần khi sinh con theo Điều 58 Luật BHXH năm 2024. Theo quy định, mức trợ cấp một lần bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng người lao động sinh con, tính cho mỗi con.
Như vậy, nếu đủ điều kiện, người lao động trong trường hợp này cần lưu ý hai khoản quyền lợi gồm tiền trợ cấp thai sản trong thời gian hưởng chế độ và khoản trợ cấp một lần khi sinh con.
Cần kiểm tra thời gian đóng BHXH trước khi sinh
Từ quy định trên, yếu tố quan trọng nhất đối với người nghỉ hưu trước khi sinh là kiểm tra quá trình đóng BHXH bắt buộc trong 12 tháng liền kề trước ngày sinh. Nếu đáp ứng đủ thời gian đóng theo quy định, việc đã nghỉ việc hoặc đã bắt đầu hưởng chế độ hưu trí trước thời điểm sinh con không tự động làm mất quyền hưởng chế độ thai sản. Người lao động nên đối chiếu dữ liệu quá trình tham gia BHXH và hồ sơ thực tế với cơ quan BHXH để xác định chính xác thời gian đóng cũng như mức hưởng trước khi làm thủ tục giải quyết chế độ.
