Mới đây, BHXH Việt Nam đã có đăng tải thông tin “5 điều người lao động cần biết khi nghỉ việc”. Nội dung tập trung vào những vấn đề người lao động thường gặp khi chấm dứt hợp đồng, từ trách nhiệm của doanh nghiệp đến quyền hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Công ty có trách nhiệm báo giảm BHXH, BHTN
Điều đầu tiên người lao động cần biết là khi hợp đồng lao động chấm dứt, người sử dụng lao động có trách nhiệm thực hiện thủ tục báo giảm BHXH và BHTN với cơ quan chức năng.
Người lao động không phải tự thực hiện thủ tục báo giảm BHXH, BHTN với cơ quan BHXH. Tuy nhiên, sau khi nghỉ việc, người lao động nên chủ động kiểm tra lại tình trạng tham gia bảo hiểm để kịp thời phát hiện nếu thông tin chưa được cập nhật.
Phải được xác nhận đầy đủ thời gian đóng BHXH, BHTN
Khi người lao động nghỉ việc, doanh nghiệp còn có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng BHXH, BHTN.
Cùng với đó, người sử dụng lao động phải trả lại cho người lao động bản chính các giấy tờ khác nếu trước đó đã giữ.
Việc xác nhận đầy đủ quá trình đóng BHXH, BHTN rất quan trọng bởi đây là cơ sở để người lao động giải quyết các chế độ bảo hiểm sau này, trong đó có trợ cấp thất nghiệp và các quyền lợi BHXH khác.
Sau khi nghỉ việc nên kiểm tra sổ BHXH điện tử
Một điểm người lao động cần chú ý từ năm 2026 là sổ BHXH điện tử.
BHXH Việt Nam cho biết, từ ngày 1/1/2026, sổ BHXH được cấp bằng bản điện tử và có giá trị pháp lý như sổ BHXH bản giấy. Bản giấy được cấp khi người tham gia có yêu cầu.
Sổ BHXH điện tử ghi nhận các thông tin về quá trình đóng, hưởng và giải quyết chế độ BHXH. Người tham gia có thể tiếp nhận, sử dụng thông tin thông qua VNeID mức độ 2 hoặc ứng dụng VssID theo quy định.
Do đó, sau khi nghỉ việc, người lao động nên kiểm tra lại quá trình đóng BHXH, BHTN, mức đóng và các thông tin cá nhân. Nếu phát hiện sai lệch hoặc thiếu thời gian tham gia, cần sớm đề nghị đơn vị sử dụng lao động hoặc cơ quan BHXH xử lý.
Có thể được hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đủ điều kiện
Một trong những quyền lợi đáng chú ý nhất sau khi nghỉ việc là trợ cấp thất nghiệp.
Theo BHXH Việt Nam, người lao động có thể hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đáp ứng các điều kiện tại Điều 38 Luật Việc làm 2025.
Trong đó, người lao động cần lưu ý việc chấm dứt hợp đồng phải đúng quy định; không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật và không nghỉ việc khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu.
Về thời gian tham gia BHTN, người lao động thông thường phải đóng BHTN từ đủ 12 tháng trong 24 tháng trước khi nghỉ việc. Đối với hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 1 tháng đến dưới 12 tháng, yêu cầu là đóng BHTN từ đủ 12 tháng trong 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
Đặc biệt, người lao động cần chú ý thời hạn nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp là 3 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc việc làm. Nếu để quá thời hạn, việc giải quyết trợ cấp thất nghiệp của đợt nghỉ việc đó có thể bị ảnh hưởng.
Sau khi nộp hồ sơ, người lao động còn phải đáp ứng điều kiện theo quy định trong thời hạn 10 ngày làm việc. Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp được hưởng BHYT theo quy định.
Doanh nghiệp chậm thực hiện, người lao động có quyền yêu cầu
BHXH Việt Nam cũng lưu ý trường hợp người sử dụng lao động chậm trễ hoặc không thực hiện đầy đủ trách nhiệm về BHXH, BHTN.
Khi đó, người lao động có quyền yêu cầu doanh nghiệp hoàn thành các nghĩa vụ theo quy định.
Nếu quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện về BHXH theo quy định pháp luật.
Như vậy, nghỉ việc không chỉ đơn giản là hoàn tất thủ tục với doanh nghiệp. Người lao động cần chủ động kiểm tra việc báo giảm BHXH, quá trình đóng BHXH – BHTN, dữ liệu trên sổ BHXH điện tử và thời hạn 3 tháng để làm hồ sơ trợ cấp thất nghiệp. Đây là những bước quan trọng để hạn chế việc bỏ sót quyền lợi sau khi chấm dứt hợp đồng lao động.
