Thường xuyên cảm thấy khô rát, nhức mỏi mắt, nhìn không rõ sau nhiều giờ sử dụng máy tính, điện thoại là tình trạng khá phổ biến hiện nay. Theo các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ trên Tri thức & Cuộc sống đây có thể là dấu hiệu của hội chứng thị giác màn hình (Computer Vision Syndrome – CVS), vấn đề sức khỏe đang ngày càng được quan tâm trong bối cảnh các thiết bị điện tử hiện diện ở hầu hết hoạt động hằng ngày.
Máy tính, điện thoại thông minh và nhiều thiết bị kỹ thuật số đã trở thành phương tiện không thể thiếu trong công việc, học tập cũng như giải trí. Tuy nhiên, thói quen nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài có thể khiến mắt phải hoạt động quá sức, nhất là khi người dùng duy trì việc nhìn gần mà ít có thời gian nghỉ ngơi.
Theo ghi nhận tại Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai, nhiều người đến khám trong tình trạng mắt mỏi, khô rát, chảy nước mắt hoặc nhìn mờ sau khi sử dụng thiết bị điện tử. Đây là những biểu hiện thường gặp ở người mắc hội chứng thị giác màn hình, hay còn được gọi là hội chứng mỏi mắt kỹ thuật số.
Các bác sĩ lý giải, khi tập trung quan sát màn hình, mắt phải liên tục điều chỉnh để giữ hình ảnh rõ nét. Trong quá trình này, tần suất chớp mắt thường giảm so với bình thường. Điều đó khiến lớp phim nước mắt bao phủ bề mặt nhãn cầu dễ bị bốc hơi, làm mắt mất độ ẩm và xuất hiện cảm giác khó chịu.
Một điểm đáng lưu ý là tình trạng khô mắt không phải lúc nào cũng khiến người bệnh cảm thấy khô hoặc nóng rát. Có trường hợp mắt lại chảy nước liên tục. Đây là phản ứng tăng tiết nước mắt nhằm đáp ứng với tình trạng kích thích trên bề mặt nhãn cầu.
Bên cạnh thời gian sử dụng thiết bị, những yếu tố như khoảng cách quan sát quá gần, độ sáng màn hình không phù hợp, ánh sáng phản chiếu và tư thế ngồi thiếu khoa học cũng có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.
Nhìn mờ, đau đầu, căng cứng cổ vai gáy: Không nên xem nhẹ
Theo các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai, hội chứng thị giác màn hình không chỉ gây khô mắt mà còn có thể xuất hiện với nhiều biểu hiện khác nhau. Người mắc có thể bị nóng rát, chảy nước mắt, nhìn mờ, nhìn đôi, nhạy cảm với ánh sáng hoặc khó duy trì sự tập trung khi quan sát.
Đáng chú ý, một số trường hợp còn kèm theo đau đầu, mỏi cổ, căng cứng vùng vai gáy sau nhiều giờ làm việc trước máy tính. Những biểu hiện này thường tăng lên vào cuối ngày, nhất là sau khoảng thời gian dài không rời mắt khỏi màn hình.
Khi được nghỉ ngơi, các triệu chứng có thể thuyên giảm. Tuy nhiên, nếu người dùng tiếp tục duy trì thói quen làm việc liên tục, không điều chỉnh thời gian và tư thế quan sát, tình trạng khó chịu dễ tái phát, ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt, khả năng tập trung cũng như hiệu quả công việc.
Đặc biệt, tình trạng khô mắt kéo dài nếu không được kiểm soát có thể làm tổn thương bề mặt giác mạc, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng thị giác.
Dù hội chứng thị giác màn hình thường không được xem là nguyên nhân trực tiếp gây mất thị lực vĩnh viễn, người mắc vẫn không nên chủ quan. Bởi nhìn mờ, đau nhức mắt cũng có thể là dấu hiệu của những bệnh lý nhãn khoa khác. Việc tự xác định nguyên nhân hoặc chỉ nghỉ ngơi tại nhà có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện và điều trị phù hợp.
5 thói quen giúp giảm mỏi mắt khi dùng máy tính, điện thoại
Để hạn chế áp lực lên mắt trong quá trình sử dụng thiết bị điện tử, các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo mỗi người nên chủ động thay đổi một số thói quen trong sinh hoạt và làm việc.
Thứ nhất, thực hiện quy tắc 20-20-20: Cứ sau 20 phút nhìn màn hình, người dùng nên dành khoảng 20 giây để quan sát một vật ở cách xa khoảng 6 m. Việc chuyển hướng nhìn giúp mắt có thời gian thư giãn sau khi phải tập trung nhìn gần liên tục.
Thứ hai, duy trì thói quen chớp mắt: Khi làm việc với máy tính hoặc điện thoại, nhiều người thường vô thức chớp mắt ít hơn. Chủ động chớp mắt đầy đủ giúp nước mắt phân bố đều trên bề mặt nhãn cầu, góp phần duy trì độ ẩm và giảm cảm giác khô rát. Trong trường hợp cần thiết, người bị khô mắt có thể sử dụng nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Thứ ba, giữ khoảng cách quan sát phù hợp: Màn hình máy tính nên được bố trí cách mắt khoảng 50-60 cm, tùy thuộc vào kích thước thiết bị và khả năng nhìn của mỗi người. Đồng thời, nên đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để tạo góc nhìn thoải mái, hạn chế tình trạng căng cơ mắt và vùng cổ vai gáy.
Thứ tư, kiểm soát ánh sáng tại nơi làm việc: Người dùng cần điều chỉnh độ sáng màn hình tương ứng với môi trường xung quanh, tránh để thiết bị đối diện trực tiếp với cửa sổ hoặc nguồn sáng mạnh gây lóa. Có thể cân nhắc sử dụng màn hình chống chói hoặc bộ lọc phù hợp nếu điều kiện làm việc thường xuyên xuất hiện ánh sáng phản chiếu.
Thứ năm, kiểm tra thị lực định kỳ: Những người mắc cận thị, viễn thị hoặc loạn thị cần sử dụng kính đúng độ để tránh khiến mắt phải điều tiết quá mức. Với người thường xuyên làm việc trước máy tính, bác sĩ có thể tư vấn loại kính phù hợp với khoảng cách quan sát. Kính lọc ánh sáng xanh không phải giải pháp bắt buộc và không thể thay thế việc nghỉ ngơi hợp lý.
Không nên để đôi mắt hoạt động quá tải mỗi ngày
Các bác sĩ Khoa Mắt, Bệnh viện Bạch Mai nhận định, trong môi trường sống hiện đại, việc loại bỏ hoàn toàn máy tính và điện thoại khỏi công việc, học tập là điều khó thực hiện. Tuy nhiên, mỗi người vẫn có thể giảm áp lực cho đôi mắt bằng cách phân bổ thời gian sử dụng thiết bị hợp lý, thường xuyên nghỉ giải lao và duy trì tư thế làm việc đúng.
Bên cạnh đó, cần chú ý đến những thay đổi bất thường của thị lực thay vì cho rằng mọi biểu hiện khó chịu đều xuất phát từ việc nhìn màn hình quá lâu.
Nếu tình trạng nhìn mờ, khô rát hoặc đau nhức mắt kéo dài, thường xuyên tái diễn hay không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được kiểm tra và xác định nguyên nhân. Trường hợp đột ngột suy giảm thị lực hoặc đau mắt dữ dội cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
