Theo quy định hiện hành, người dân sinh sống tại xã an toàn khu có thể được ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế (BHYT), đồng thời được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định. Vậy xã an toàn khu là gì, những đối tượng nào được hoàn trả tiền BHYT đã đóng và thủ tục hoàn trả được thực hiện ra sao?
Xã an toàn khu là gì?
Theo Thư viện pháp luật, căn cứ Quyết định 897/QĐ-TTg năm 2016 thì xã an toàn khu là xã có các sự kiện lịch sử cách mạng liên quan đến tiêu chí xác định xã An toàn khu. Bao gồm:
- Tiêu chí 1: Được cấp ủy đảng từ Khu ủy, Quân khu ủy trở lên chỉ đạo xây dựng An toàn khu cách mạng (nơi có các điều kiện về địa hình, địa thế, chính trị, quân sự, kinh tế - xã hội, dân cư và bảo đảm an toàn cho các hoạt động lãnh đạo cách mạng của Đảng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ).
- Tiêu chí 2: Nơi ở (nuôi, giấu, giữ bí mật), làm việc và hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng phong trào cách mạng trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ của các đồng chí cán bộ của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội từ cấp Khu và Quân khu trở lên.
- Tiêu chí 3: Nơi diễn ra các sự kiện đặc biệt quan trọng, có các quyết sách chiến lược của Đảng mang tính chất bước ngoặt trong các giai đoạn của 02 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ hoặc nơi đóng trụ sở các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội từ cấp Khu và Quân khu trở lên, trụ sở ngoại giao (Sứ quán, Tổng Lãnh sự quán,...) của nước ngoài, cơ quan Bộ Chỉ huy Mặt trận cấp chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ.
- Tiêu chí 4: Nơi đóng quân, đào tạo, huấn luyện, tập kết, trung chuyển của các lực lượng vũ trang (quân đội, công an) từ cấp đại đội trở lên; nơi có kho cất trữ lương thực, thực phẩm, vũ khí, khí tài, quân trang, quân dụng,... trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ phục vụ cho Mặt trận cấp chiến dịch hoặc cấp Quân khu trở lên.
- Tiêu chí 5: Nơi có cơ sở và phong trào cách mạng vững mạnh trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ; đồng thời, lực lượng vũ trang của địa phương đã chủ động hoặc phối hợp với lực lượng vũ trang chính quy tổ chức các trận đánh địch để bảo vệ an toàn cho cán bộ, cơ quan, tổ chức của Đảng và Nhà nước đóng trên địa bàn hoặc là nơi đã diễn ra trận đánh thắng lợi quan trọng góp phần tạo ra cục diện chiến trường lợi thế cho cách mạng và kháng chiến tại địa bàn và khu vực lân cận.
Hoàn trả lại tiền BHYT cho người dân sống ở xã an toàn khu đúng không?
Căn cứ quy định tại Điều 13 Luật Bảo hiểm y tế 2008 được sửa đổi bởi khoản 11 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 quy định:
Người đồng thời thuộc nhiều đối tượng tham gia bảo hiểm y tế khác nhau quy định tại Điều 12 của Luật này thì đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự của các đối tượng quy định tại Điều 12 của Luật này, trừ trường hợp quy định tại các điểm c, d, đ, e và g khoản này;
Vấn đề tham gia BHYT của người dân ở xã an toàn khu được đề cập đến trong khoản 2 Điều 5 Nghị định 188/2025/NĐ-CP thuộc nhóm do ngân sách nhà nước đóng tại khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 sửa đổi bởi Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, nên các đối tượng sau sẽ được chuyển đổi đối tượng tham gia BHYT sang ngân sách nhà nước đóng 100%, gồm:
Nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng bao gồm:
- Người thuộc hộ gia đình cận nghèo;
- Học sinh, sinh viên;
- Người tham gia lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở;
- Người thuộc hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình theo quy định của pháp luật;
- Nhân viên y tế thôn, bản; cô đỡ thôn, bản;
- Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật;
- Người dân tộc thiểu số đang sinh sống tại các xã được xác định không còn thuộc vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn thì được ngân sách nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế theo quy định của Chính phủ;
- Người được tặng danh hiệu Nghệ nhân nhân dân, Nghệ nhân ưu tú theo quy định của Luật Di sản văn hóa;
- Nạn nhân theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người.
Nhóm tự đóng bảo hiểm y tế bao gồm:
- Người thuộc hộ gia đình tham gia bảo hiểm y tế theo hình thức hộ gia đình;
- Người sinh sống và làm việc, người được nuôi dưỡng, chăm sóc trong các tổ chức, cơ sở từ thiện, tôn giáo;
- Người lao động trong thời gian nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn hợp đồng lao động;
- Người không thuộc các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản này.
Đối tượng khác ngoài đối tượng quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4 và 5 Điều 12 Luật BHYT theo quy định của luật, pháp lệnh.
Trong đó các đối tượng chiếm nhiều nhất là học sinh, sinh viên và người dân tham gia bảo hiểm y tế hộ gia đình (BHYT tự nguyện).
Người dân thuộc các đối tượng do ngân sách hỗ trợ mức đóng BHYT, tự đóng BHYT (BHYT tự nguyện), đối tượng khác theo quy định sẽ được hoàn trả lại tiền đã đóng BHYT theo quy định tại Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 bây giờ là Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026. Nhưng không phải được hoàn trả toàn bộ tiền đã đóng, số tiền hoàn trả tính theo mức đóng BHYT và thời gian đã đóng tiền nhưng chưa sử dụng thẻ.
Ví dụ: Ông A tham gia BHYT hộ gia đình 12 tháng trong năm 2026. Đến tháng 09/2026 ông được cấp thẻ BHYT diện xã an toàn khu.
=> Ông A được hoàn trả tiền đóng BHYT các tháng 09, 10, 11, 12/2026.
Mức hưởng BHYT của người dân xã an toàn khu là bao nhiêu %?
Căn cứ Điều 15 Nghị định 188/2025/NĐ-CP quy định mức hưởng BHYT cho người dân xã an toàn khu là 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh.
