Trong những năm gần đây, cà phê liên tục trở thành chủ đề gây tranh luận về tác động đối với sức khỏe. Có người coi đây là “trợ thủ” không thể thiếu mỗi ngày, trong khi không ít người lại cảm thấy mệt mỏi hoặc khó chịu sau khi sử dụng.
Với những người duy trì thói quen uống 1 đến 3 cốc mỗi ngày, câu hỏi đặt ra là việc sử dụng lâu dài sẽ ảnh hưởng ra sao. Dù chưa có câu trả lời chung cho tất cả, các nghiên cứu cho thấy có 5 tác động thường xuyên được ghi nhận.
Tỉnh táo nhanh nhưng dễ hình thành phụ thuộc
Theo báo Vietnamnet dẫn thông tin từ Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu, cà phê giúp tăng sự tỉnh táo, cải thiện khả năng tập trung và tốc độ phản ứng thông qua tác động lên các chất dẫn truyền thần kinh trong não.
Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ mang tính tạm thời. Khi sử dụng thường xuyên, cơ thể có xu hướng “thích nghi”, khiến người dùng cần lượng cà phê lớn hơn để đạt được cảm giác tỉnh táo như ban đầu. Đáng chú ý, cà phê không tạo ra năng lượng mới mà chỉ che giấu cảm giác mệt mỏi, khiến nhiều người bỏ qua nhu cầu nghỉ ngơi thực sự.
Ảnh hưởng đến chuyển hóa và cân nặng
Một số nghiên cứu cho thấy cà phê có thể giúp tăng nhẹ chuyển hóa cơ bản và hỗ trợ đốt cháy chất béo khi sử dụng ở mức hợp lý. Tuy nhiên, theo tạp chí Dinh dưỡng lâm sàng Mỹ, tác động này khá hạn chế và có sự khác biệt giữa từng người.
Cà phê không cung cấp năng lượng nên nếu uống khi đói có thể làm thay đổi cảm giác thèm ăn, gây dao động đường huyết và dẫn đến ăn bù sau đó. Vì vậy, cà phê chỉ nên được xem là yếu tố hỗ trợ, không thể thay thế chế độ ăn uống và vận động.
Dễ gián đoạn giấc ngủ
Cà phê có thể làm chậm thời điểm đi ngủ và làm giảm chất lượng giấc ngủ, đặc biệt là thời gian ngủ sâu. Tác động này không chỉ xảy ra khi uống vào buổi tối mà có thể kéo dài nhiều giờ sau đó.
Theo các nghiên cứu, thời gian chuyển hóa caffeine trong cơ thể có thể kéo dài khoảng 6 đến 8 giờ ở một số người. Việc ngủ không đủ hoặc ngủ kém chất lượng có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa, tâm trạng và hệ miễn dịch.
Gây kích ứng dạ dày ở một số người
Theo tạp chí Tiêu hóa Bắc Âu, cà phê có khả năng kích thích tiết axit dạ dày. Điều này có thể gây ra các triệu chứng như ợ nóng, trào ngược hoặc đau âm ỉ, đặc biệt khi uống lúc bụng rỗng.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào cơ địa từng người. Dù một số người có thể quen với cảm giác này, điều đó không đồng nghĩa với việc cơ thể không bị tác động. Những người có vấn đề về dạ dày cần thận trọng và hạn chế uống cà phê khi đói.
Tác động đến tim mạch ở người nhạy cảm
Theo thông tin trên Tạp chí Tri Thức, sau khi uống cà phê, một số người có thể gặp tình trạng tim đập nhanh, đổ mồ hôi hoặc lo âu nhẹ do hệ thần kinh giao cảm bị kích thích.
Ở những người nhạy cảm, nhịp tim và huyết áp có thể tăng trong thời gian ngắn. Dù tác động này thường chỉ mang tính tạm thời, việc sử dụng cà phê nhiều lần trong ngày có thể tạo hiệu ứng tích lũy, đặc biệt ở người có nguy cơ tăng huyết áp.
Tuy nhiên, cà phê không hoàn toàn là yếu tố bất lợi đối với tim mạch. Trong nhiều năm, thức uống này từng bị xem là nguyên nhân gây rối loạn nhịp tim, nhưng các nghiên cứu gần đây lại cho thấy kết quả khác.
Các nghiên cứu quan sát trên hàng trăm nghìn người cho thấy việc uống cà phê ở mức vừa phải không làm tăng nguy cơ loạn nhịp tim, thậm chí còn liên quan đến nguy cơ thấp hơn.
Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên mang tên DECAF trial, được công bố tại Hội nghị Khoa học tim mạch Mỹ năm 2025, ghi nhận ở những người có tiền sử rung nhĩ, nhóm tiếp tục uống trung bình khoảng một ly cà phê mỗi ngày sau điều trị có tỷ lệ tái phát thấp hơn so với nhóm kiêng hoàn toàn.
Theo GS.TS Phạm Mạnh Hùng, những kết quả này cần được nhìn nhận thận trọng, nhưng cũng cho thấy cà phê không thể bị coi là “thủ phạm mặc định” gây rối loạn nhịp tim.
Từ các bằng chứng khoa học và kinh nghiệm lâm sàng, các chuyên gia khuyến nghị một số nguyên tắc cơ bản khi sử dụng cà phê. Người trưởng thành nên uống ở mức vừa phải, khoảng 2 đến 3 ly mỗi ngày, với tổng lượng caffeine không vượt quá khoảng 400 mg, tương đương tối đa khoảng 6 ly espresso tiêu chuẩn.
Ngoài ra, nên ưu tiên uống cà phê vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ, đồng thời tránh thêm nhiều đường, kem béo hoặc phụ gia. Quan trọng nhất là theo dõi phản ứng của cơ thể để điều chỉnh lượng tiêu thụ phù hợp.
