Bác sĩ nội trú Hồ Phương Thùy, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết tóc bạc là hiện tượng các sợi tóc mất đi sắc tố tự nhiên, dần chuyển sang màu trắng. Độ tuổi bắt đầu bạc tóc tự nhiên có sự khác biệt giữa các nhóm dân cư. Trung bình, người da trắng thường xuất hiện tóc bạc từ khoảng 35 tuổi, người da vàng từ 40 tuổi và người da đen từ 45 tuổi. Thống kê cho thấy, khoảng 6-23% người ở tuổi 50 có ít nhất một nửa mái tóc đã bạc.
Tóc bạc sớm được xác định theo các mốc tuổi khác nhau: Trước 20 tuổi ở người da trắng, trước 25 tuổi ở người da vàng và trước 30 tuổi ở người da đen.
Tóc bạc sớm không đồng nghĩa với mắc bệnh
Theo bác sĩ Thùy, tóc bạc sớm không được xem là một bệnh lý và cũng không phải biểu hiện của tình trạng “máu xấu” như quan niệm thường gặp. Đến nay, cơ chế chính xác dẫn đến hiện tượng này vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.
Thông thường, tóc bạc xuất hiện đầu tiên ở hai bên thái dương hoặc vùng đỉnh đầu, sau đó lan dần sang những khu vực khác. Râu và lông trên cơ thể cũng có thể bạc theo, song quá trình này thường diễn ra muộn hơn. Riêng hiện tượng tóc chuyển bạc đột ngột trong thời gian ngắn có thể liên quan đến một dạng rụng tóc từng mảng, được gọi là canities subita.
Một số hội chứng bẩm sinh có thể đi kèm tình trạng bạc tóc sớm, chẳng hạn như Brook, Werner, Rothmund-Thompson, Cri-du-chat và Down. Bên cạnh đó, yếu tố di truyền được đánh giá có vai trò đáng kể. Những người có ông bà hoặc cha mẹ bạc tóc từ sớm thường có nguy cơ gặp tình trạng tương tự.
Mối liên quan giữa tiền sử gia đình và tóc bạc sớm cũng được ghi nhận trong một nghiên cứu với gần 6.500 người tham gia, trong đó có hơn 1.600 trường hợp bạc tóc sớm. Kết quả cho thấy tiền sử gia đình có người bạc tóc sớm và tình trạng béo phì có liên quan chặt chẽ đến nguy cơ mắc cũng như mức độ tiến triển của hiện tượng này.
Ngoài yếu tố di truyền, nhiều nguyên nhân khác cũng có thể góp phần khiến tóc bạc sớm hơn bình thường. Trong đó có tình trạng thiếu hụt các vi chất như vitamin B12, vitamin D3, biotin, đồng, kẽm, selen và sắt. Người hút thuốc, thường xuyên sử dụng rượu bia, chịu áp lực kéo dài hoặc mắc bệnh mạn tính gây rối loạn hấp thu, chuyển hóa cũng có thể đối mặt với nguy cơ này. Tình trạng rụng tóc cũng được xem là một yếu tố có liên quan.
Một số công trình nghiên cứu còn đề cập khả năng liên hệ giữa tóc bạc sớm với các vấn đề sức khỏe như loãng xương và bệnh mạch vành. Đáng chú ý, có nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ loãng xương ở nhóm người bạc tóc sớm cao gấp 4 lần so với nhóm đối chứng. Những người xuất hiện tóc bạc trước 20 tuổi cũng được ghi nhận có mật độ xương thấp hơn. Tuy nhiên, đây là những mối liên quan được ghi nhận trong nghiên cứu, chưa đủ để khẳng định tóc bạc sớm trực tiếp gây ra các bệnh lý trên.
Không nên tùy tiện nhổ tóc bạc
Theo các bác sĩ Bệnh viện Da liễu Trung ương, hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu giúp phục hồi màu tóc tự nhiên đối với tình trạng bạc tóc sớm. Việc xử trí chủ yếu tập trung vào khắc phục những nguyên nhân có thể điều chỉnh, chẳng hạn bổ sung vi chất nếu cơ thể thực sự thiếu hụt, xây dựng chế độ ăn uống hợp lý và duy trì thói quen sinh hoạt khoa học.
Người có tóc bạc sớm nên hạn chế thức khuya, tránh căng thẳng kéo dài và chú ý chăm sóc sức khỏe tổng thể. Việc bổ sung vitamin, khoáng chất cần dựa trên tình trạng thực tế, không nên tự ý sử dụng nhiều loại chế phẩm cùng lúc khi chưa có tư vấn chuyên môn.
Với người có tỷ lệ tóc bạc dưới 10%, nhổ tóc có thể được cân nhắc để loại bỏ một số sợi bạc riêng lẻ. Tuy nhiên, bác sĩ không khuyến khích duy trì thói quen này.
Nang tóc có thể được xem như một đơn vị sản xuất tóc, trải qua nhiều chu kỳ phát triển và thay mới. Khi một sợi tóc bị nhổ, nang tóc sẽ bước vào một chu kỳ hoạt động tiếp theo. Nếu quá trình sản xuất sắc tố tại nang tóc đã bị suy giảm hoặc các tế bào tạo sắc tố bị mất đi, sợi tóc mới mọc lên vẫn có thể mang màu trắng.
Đây là lý do một số người nhận thấy tóc bạc liên tục mọc lại tại những vị trí từng nhổ. Đáng lưu ý, việc nhổ tóc lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương nang tóc, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và khiến tóc mọc thưa hơn tại khu vực đó.
Nhuộm tóc hiện vẫn là cách phổ biến để che phủ những sợi tóc bạc. Dù vậy, người sử dụng cần thận trọng với các sản phẩm tạo màu vì một số thành phần trong thuốc nhuộm có thể gây viêm da tiếp xúc, kích ứng hoặc dị ứng.
Bên cạnh đó, một số nghiên cứu từng ghi nhận mối liên quan giữa việc sử dụng thuốc nhuộm tóc thường xuyên với nguy cơ mắc một số loại ung thư, trong đó có ung thư buồng trứng, ung thư não và ung thư hệ tạo máu. Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu về vấn đề này chưa hoàn toàn thống nhất, do đó không nên hiểu rằng cứ nhuộm tóc là sẽ làm tăng nguy cơ ung thư.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo, nếu tóc bạc xuất hiện thành từng mảng hoặc thành chỏm bất thường, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được thăm khám. Tình trạng này có thể cần được phân biệt với một số bệnh lý khác, chẳng hạn như bạch biến.
Đối với các sản phẩm hỗ trợ được quảng cáo giúp cải thiện màu tóc, bao gồm vitamin nhóm B như B5 và vitamin E, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Việc xác định đúng nguyên nhân và bổ sung dưỡng chất phù hợp sẽ giúp tránh tình trạng tự ý điều trị nhưng không mang lại hiệu quả.
