Theo điểm b khoản 1 và điểm b khoản 5 Điều 28 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, quy định về xử phạt vi phạm đối với lao động là người giúp việc gia đình có một số nội dung đáng chú ý.
Không trả tiền tàu xe cho người giúp việc có thể bị cảnh cáo
Cụ thể, người sử dụng lao động bị phạt cảnh cáo nếu không trả tiền tàu xe đi đường khi người giúp việc gia đình thôi việc để trở về nơi cư trú.
Tuy nhiên, quy định này có một trường hợp ngoại lệ, đó là người giúp việc gia đình tự chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn.
Ngoài hình thức phạt cảnh cáo, người sử dụng lao động vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc trả đủ tiền tàu xe đi đường cho người giúp việc gia đình.
Như vậy, từ ngày 10/9/2026, khi người giúp việc thôi việc và trở về nơi cư trú, chủ nhà cần lưu ý trách nhiệm thanh toán tiền tàu xe đi đường theo quy định. Nếu không thực hiện, người sử dụng lao động không chỉ bị cảnh cáo mà vẫn phải trả đủ khoản tiền cho người lao động.
Nghị định 283/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể về mức phạt tiền và nguyên tắc áp dụng đối với các hành vi vi phạm hành chính.
Theo đó, về nguyên tắc, mức phạt tiền quy định tại các chương liên quan của nghị định là mức áp dụng đối với cá nhân, trừ những trường hợp được quy định riêng.
Đối với tổ chức có hành vi vi phạm, mức phạt tiền thông thường bằng 2 lần mức phạt áp dụng đối với cá nhân.
Các tổ chức thuộc phạm vi áp dụng gồm doanh nghiệp; hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; đơn vị sự nghiệp; các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội - nghề nghiệp, tổ chức kinh tế và một số tổ chức khác được thành lập theo quy định.
Đáng chú ý, hộ kinh doanh và hộ gia đình có hành vi vi phạm theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP bị xử phạt như đối với cá nhân.
Trường hợp tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm hành chính nhiều lần thì về nguyên tắc sẽ bị xử phạt đối với từng hành vi vi phạm, trừ những trường hợp nghị định có quy định khác.
Người giúp việc gia đình có những quyền gì?
Bên cạnh nghĩa vụ của người sử dụng lao động, người giúp việc gia đình với tư cách người lao động cũng được pháp luật bảo đảm các quyền theo Bộ luật Lao động 2019.
Theo Điều 5 Bộ luật Lao động, người lao động có quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp, học nghề và nâng cao trình độ nghề nghiệp; không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động hoặc quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Người lao động được hưởng lương phù hợp với trình độ, kỹ năng nghề trên cơ sở thỏa thuận với người sử dụng lao động; được làm việc trong điều kiện bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, nghỉ theo chế độ và nghỉ hằng năm có hưởng lương.
Người lao động cũng có quyền từ chối làm việc nếu có nguy cơ rõ ràng đe dọa trực tiếp tới tính mạng, sức khỏe trong quá trình thực hiện công việc; được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định và thực hiện các quyền khác mà pháp luật cho phép.
Ở chiều ngược lại, người lao động có nghĩa vụ thực hiện hợp đồng lao động và các thỏa thuận hợp pháp; chấp hành kỷ luật, nội quy lao động; tuân theo sự quản lý, điều hành và giám sát của người sử dụng lao động.
Đồng thời, người lao động phải thực hiện các quy định pháp luật về lao động, việc làm, giáo dục nghề nghiệp, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.
