Từng là món ăn gắn liền với thời kỳ khó khăn, khoai lang đã nuôi sống biết bao thế hệ người Việt trong những năm tháng thiếu thốn. Ngày ấy, khoai lang không phải là món ăn lựa chọn, mà là giải pháp để “no bụng”.
Thế nhưng theo thời gian, khi đời sống ngày càng phát triển, món ăn dân dã này lại dần biến mất khỏi bữa cơm thường ngày, để rồi gần đây quay trở lại như một loại thực phẩm được ưa chuộng nhờ giá trị dinh dưỡng và sự mộc mạc vốn có.
Khoai lang là loại củ dễ trồng, thích nghi tốt với nhiều loại đất và khí hậu. Ở Việt Nam, khoai lang từng được trồng rộng rãi ở các vùng nông thôn, đặc biệt là miền Trung và miền Bắc.
Trong những năm khó khăn, khoai lang trở thành nguồn lương thực chính, thay thế cho gạo trong nhiều bữa ăn. Người ta có thể ăn khoai lang luộc, khoai nướng, hoặc chế biến thành các món đơn giản như khoai lang kén, bánh khoai.
Điều đặc biệt của khoai lang nằm ở sự giản dị nhưng giàu năng lượng. Một củ khoai lang tuy nhỏ bé nhưng có thể cung cấp cảm giác no lâu, giúp người lao động có đủ sức làm việc. Chính vì vậy, khoai lang từng được xem như “cứu cánh” trong thời kỳ thiếu lương thực.
Hình ảnh những bếp than hồng, khoai lang nướng thơm lừng hay nồi khoai luộc nóng hổi đã trở thành ký ức khó quên của nhiều người.
Tuy nhiên, khi cuộc sống phát triển, khoai lang dần bị thay thế bởi các loại thực phẩm đa dạng hơn. Nó không còn xuất hiện thường xuyên trong bữa ăn gia đình, mà chỉ còn lại trong ký ức hoặc được dùng như món ăn vặt. Nhiều người thậm chí xem khoai lang như một món ăn “quê mùa”, không còn phù hợp với nhịp sống hiện đại.
Thế nhưng trong những năm gần đây, khoai lang bất ngờ “trở lại” và được đánh giá cao hơn trước. Các nghiên cứu dinh dưỡng cho thấy khoai lang giàu chất xơ, vitamin A, vitamin C và nhiều khoáng chất tốt cho sức khỏe.gâ
Đặc biệt, khoai lang có chỉ số đường huyết thấp, phù hợp với người ăn kiêng hoặc quan tâm đến chế độ ăn lành mạnh. Nhờ đó, khoai lang dần xuất hiện trở lại trong thực đơn của nhiều người, từ bữa sáng nhẹ nhàng đến món ăn phụ trong chế độ giảm cân.
Theo báo Đồng tháp, trong một nghiên cứu được tiến hành tại Nhật Bản vào năm 2014 đã phát hiện ra một số loại rau quả có khả năng chống lại ung thư.
Trong số 20 loại rau củ quả có khả năng ức chế tế bào ung thư một cách đáng kể, khoai lang chín và khoai lang sống đứng ở vị trí đầu tiên và thứ hai.
Các nhà nghiên cứu cho biết, khoai lang chứa rất nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là protein, cùng với nhiều chất xơ, caroten, pectin, axit amin, các loại vitamin và hơn 10 loại nguyên tố vi lượng như canxi và kali, giúp bảo vệ cấu trúc của tế bào biểu mô người và ngăn chặn các chất gây ung thư.
Không chỉ vậy, khoai lang còn được chế biến theo nhiều cách hiện đại hơn. Ngoài khoai luộc hay khoai nướng truyền thống, người ta còn làm khoai lang mật nướng, khoai lang sấy giòn, bánh khoai lang, thậm chí là các món ăn kết hợp trong thực đơn nhà hàng. Sự biến tấu này giúp khoai lang trở nên hấp dẫn hơn, phù hợp với thị hiếu của giới trẻ.
Điều thú vị là, dù được “nâng cấp” theo nhiều cách khác nhau, khoai lang vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi của nó: một loại thực phẩm tự nhiên, lành mạnh và gần gũi. Chính sự mộc mạc ấy lại là yếu tố khiến khoai lang được yêu thích trở lại trong thời đại mà con người ngày càng quan tâm đến sức khỏe và thực phẩm sạch.
Từ một món ăn dân dã gắn liền với ký ức khó khăn, khoai lang đã có một hành trình dài để trở thành thực phẩm được trân trọng trong cuộc sống hiện đại. Không còn là biểu tượng của sự thiếu thốn, khoai lang hôm nay mang ý nghĩa của sự giản dị, lành mạnh và bền vững trong lựa chọn ăn uống của con người.
Theo Cổng thông tin điện tử Sở Y tế Nghệ An, mọi người thường có thói quen ăn củ khoai lang hơn là dùng thân và lá rau khoai lang vì củ khoai lang dễ ăn hơn và có nhiều lợi ích sức khỏe. Phần lớn các nghiên cứu về khoai lang tập trung vào đặc tính chống oxy hóa của nó.
Về giá trị dinh dưỡng, lá, thân, vỏ và thịt củ khoai lang là nguồn giàu flavonoid hoạt tính sinh học, protein, acid phenolic, carbohydrate, lipid, carotenoid và anthocyanin, có liên quan đến hoạt động chống oxy hóa, hỗ trợ chống đái tháo đường, ung thư, bảo vệ gan, kháng khuẩn, chống loét và kích thích miễn dịch.
Có bằng chứng cho thấy chiết xuất lá khoai lang có thể làm giảm stress oxy hóa và ngăn ngừa nguy cơ mắc nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau bao gồm dị ứng, lão hóa, rối loạn tim mạch, thoái hóa điểm vàng do tuổi tác, đục thủy tinh thể và ung thư.
Trong số các nghiên cứu về đặc tính chống ung thư, hầu hết đã thử nghiệm tác dụng của rễ khoai lang từ các giống khoai lang khác nhau đối với khả năng sống của tế bào ung thư. Tuy nhiên mới đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra tiềm năng chưa được khai thác của thân và lá khoai lang như một nguồn hợp chất chống ung thư tự nhiên.
Một nghiên cứu do các nhà nghiên cứu từ Đại học bang Tennessee (Hoa Kỳ) dẫn đầu đã phát hiện ra chiết xuất methanol của lá và thân khoai lang có thể ức chế sự phát triển của tế bào ung thư vú và phổi.
