Trường hợp nào viên chức được thôi việc?
Theo Công văn 8221/BNV-CCVC năm 2026, Bộ Nội vụ hướng dẫn việc thực hiện chế độ, chính sách đối với viên chức thôi việc, trong đó làm rõ trường hợp viên chức thuộc đối tượng thực hiện chính sách tinh giản biên chế.
Khoản 1 Điều 51 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định các trường hợp viên chức được thôi việc, trong đó đáng chú ý có 2 trường hợp.
Thứ nhất, viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên, không có vị trí việc làm thấp hơn để tiếp tục bố trí; hoặc bị xếp loại chất lượng hằng năm ở mức không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do chuyên môn, nghiệp vụ và thuộc trường hợp phải cho thôi việc theo quy định.
Thứ hai, viên chức thôi việc do cơ quan, tổ chức, đơn vị được sắp xếp, tổ chức lại nhưng không còn vị trí việc làm phù hợp; hoặc do cơ quan, tổ chức, đơn vị bị giải thể theo quy định hoặc quyết định của cấp có thẩm quyền.
Về chế độ đối với viên chức thôi việc, khoản 1 Điều 53 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định viên chức được hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp theo pháp luật về lao động, bảo hiểm xã hội và các quy định pháp luật có liên quan.
Như vậy, nếu viên chức thôi việc đồng thời thuộc đối tượng thực hiện chính sách tinh giản biên chế thì được xem xét áp dụng các chính sách theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP.
Viên chức thôi việc được hưởng những khoản trợ cấp nào?
1. Thôi việc ngay
Viên chức chưa đến tuổi nghỉ hưu và không đủ điều kiện hưởng chính sách nghỉ hưu trước tuổi, nếu thôi việc ngay sẽ được hưởng các chế độ:
*Trợ cấp 3 tháng tiền lương hiện hưởng để tìm việc làm.
* Trợ cấp 1,5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm công tác có đóng BHXH bắt buộc.
* Được bảo lưu thời gian đóng BHXH bắt buộc hoặc hưởng BHXH một lần theo quy định.
Cách tính:
Trợ cấp = 3 x tiền lương tháng hiện hưởng
Trợ cấp theo thời gian công tác = 1,5 x tiền lương tháng hiện hưởng x số năm đóng BHXH bắt buộc.
2. Thôi việc sau khi đi học nghề
Đối tượng dưới 45 tuổi, có sức khỏe, tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật nhưng đang làm công việc không phù hợp với trình độ hoặc chuyên ngành đào tạo và có nguyện vọng thôi việc có thể được tạo điều kiện học nghề trước khi nghỉ việc.
Trong thời gian học nghề, người lao động được:
* Hưởng nguyên tiền lương hiện hưởng và được đóng BHXH, BHYT, BHTN nếu thuộc diện tham gia, tối đa 6 tháng.
* Được hỗ trợ kinh phí học nghề tối đa bằng 6 tháng tiền lương hiện hưởng.
* Sau khi hoàn thành học nghề, được trợ cấp 3 tháng tiền lương hiện hưởng để tìm việc.
* Được trợ cấp 0,5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm công tác có đóng BHXH bắt buộc.
* Được bảo lưu thời gian đóng BHXH bắt buộc hoặc hưởng BHXH một lần theo quy định.
Thời gian học nghề được tính vào thời gian công tác liên tục nhưng không tính thâm niên để nâng bậc lương thường xuyên hằng năm.
Trường hợp nào được nghỉ hưu trước tuổi?
Nghị định 154/2025/NĐ-CP quy định nhiều trường hợp nghỉ hưu trước tuổi đối với người thuộc diện tinh giản biên chế.
Trường hợp còn từ 2 đến 5 năm đến tuổi nghỉ hưu
Người thuộc trường hợp này, có đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu và đáp ứng các điều kiện theo quy định có thể được hưởng:
* Chế độ hưu trí theo quy định.
* Không bị trừ tỷ lệ lương hưu do nghỉ trước tuổi.
* Trợ cấp 5 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi.
Ngoài ra, người có từ đủ 20 năm đóng BHXH được trợ cấp 5 tháng tiền lương cho 20 năm đầu; từ năm thứ 21 trở đi, mỗi năm được trợ cấp thêm 0,5 tháng tiền lương.
Trường hợp có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH thì được trợ cấp 5 tháng tiền lương hiện hưởng.
Trường hợp còn dưới 2 năm đến tuổi nghỉ hưu
Đối với một số nhóm đủ điều kiện theo quy định và có đủ thời gian đóng BHXH, người nghỉ hưu trước tuổi được hưởng chế độ hưu trí và không bị trừ tỷ lệ lương hưu do nghỉ trước tuổi.
Đối với các trường hợp này, chính sách trợ cấp 5 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ trước tuổi không được áp dụng như nhóm còn từ 2 đến 5 năm.
Ai chưa thực hiện tinh giản biên chế?
Theo Điều 4 Nghị định 154/2025/NĐ-CP, một số trường hợp chưa thực hiện tinh giản biên chế gồm:
* Người đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, trừ trường hợp tự nguyện tinh giản biên chế.
* Người đang trong thời gian xem xét kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang bị thanh tra, kiểm tra do có dấu hiệu vi phạm.
Như vậy, viên chức thôi việc không phải trường hợp nào cũng đương nhiên được hưởng chính sách tinh giản biên chế. Việc hưởng chế độ theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP còn phụ thuộc vào việc người đó có thuộc đúng nhóm đối tượng và đáp ứng các điều kiện theo quy định hay không.
