Dưa hấu là loại trái cây quen thuộc trong mùa hè nhờ vị ngọt mát và hàm lượng nước cao, giúp giải khát hiệu quả. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng phần vỏ thường bị bỏ đi lại được y học cổ truyền đánh giá là một vị dược liệu có nhiều công dụng nếu sử dụng đúng cách.
Theo các tài liệu Đông y, vỏ dưa hấu sau khi sơ chế có thể được dùng để hỗ trợ thanh nhiệt, lợi tiểu và cải thiện một số triệu chứng thường gặp trong những ngày nắng nóng.
Vỏ dưa hấu được sử dụng trong nhiều bài thuốc dân gian
Theo y học cổ truyền, dưa hấu có vị ngọt, tính mát, thường được sử dụng để hỗ trợ giải nhiệt, bổ sung tân dịch và thúc đẩy quá trình bài tiết nước tiểu.
Không chỉ phần ruột, lớp vỏ màu trắng nằm giữa phần cùi xanh và ruột đỏ cũng được tận dụng làm dược liệu. Sau khi phơi hoặc sấy khô, nguyên liệu này được nhiều tài liệu Đông y gọi là "tây qua bì".
Loại dược liệu này thường xuất hiện trong một số bài thuốc dân gian nhằm hỗ trợ cơ thể giảm cảm giác nóng trong, cải thiện tình trạng tiểu ít hoặc hỗ trợ tiêu hóa.
Tuy nhiên, đây chỉ là kinh nghiệm trong y học cổ truyền và không thay thế cho các phương pháp điều trị y khoa hiện đại.
Có thể hỗ trợ thanh nhiệt trong thời tiết nắng nóng
Vào mùa hè, cơ thể dễ mất nước do thời tiết oi bức.
Theo quan niệm Đông y, các thực phẩm có tính mát như dưa hấu và phần vỏ của loại quả này có thể góp phần hỗ trợ cân bằng cơ thể, giảm cảm giác khô miệng và nóng trong.
Một số người còn dùng vỏ dưa hấu để nấu nước uống hoặc chế biến thành các món ăn như gỏi, canh hay mứt nhằm tận dụng nguồn chất xơ và hạn chế lãng phí thực phẩm.
Hỗ trợ lợi tiểu và tiêu hóa
Trong các bài thuốc dân gian, vỏ dưa hấu thường được sử dụng với mục đích hỗ trợ lợi tiểu.
Một số tài liệu hướng dẫn có thể dùng vỏ tươi hoặc đã phơi khô, rửa sạch rồi đun với nước để uống trong ngày. Cách làm này được cho là giúp cơ thể tăng cường đào thải nước và giảm cảm giác nóng bức.
Ngoài ra, phần cùi trắng của vỏ dưa hấu còn chứa lượng chất xơ nhất định, góp phần hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa khi được bổ sung hợp lý trong khẩu phần ăn.
Tuy nhiên, hiệu quả có thể khác nhau tùy từng người và chưa nên xem đây là phương pháp điều trị bệnh.
Có thể tận dụng để chế biến nhiều món ăn
Bên cạnh giá trị trong y học cổ truyền, vỏ dưa hấu còn là nguyên liệu của nhiều món ăn.
Sau khi gọt bỏ lớp vỏ xanh cứng bên ngoài, phần cùi trắng có thể được dùng để:
- Xào cùng thịt bò hoặc tôm.
- Muối chua.
- Nấu canh.
- Làm salad.
- Chế biến thành mứt hoặc nước ép.
Nhờ có vị thanh nhẹ và giòn, vỏ dưa hấu giúp món ăn thêm đa dạng, đồng thời góp phần giảm lượng thực phẩm bị bỏ đi sau mỗi lần sử dụng.
Những ai nên thận trọng khi ăn dưa hấu?
Dù là thực phẩm bổ dưỡng, dưa hấu không phù hợp với tất cả mọi người.
Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm hoặc thường xuyên bị lạnh bụng nếu ăn quá nhiều có thể gặp tình trạng đầy hơi hoặc tiêu chảy.
Người mắc bệnh đái tháo đường cũng cần kiểm soát khẩu phần do dưa hấu vẫn chứa lượng đường tự nhiên tương đối cao.
Đối với người mắc bệnh thận, đặc biệt là suy giảm chức năng thận, việc tiêu thụ quá nhiều dưa hấu cần được cân nhắc vì loại quả này chứa nhiều nước và kali. Người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng sử dụng phù hợp.
Ngoài ra, phụ nữ mang thai hoặc người đang gặp các vấn đề về tiêu hóa cũng không nên ăn quá nhiều trong một lần để tránh gây cảm giác khó chịu.
Lưu ý khi sử dụng vỏ dưa hấu
Nếu muốn tận dụng phần vỏ để chế biến món ăn hoặc làm nước uống, người dùng nên lựa chọn dưa hấu có nguồn gốc rõ ràng, rửa sạch kỹ phần vỏ bên ngoài để hạn chế dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hoặc bụi bẩn.
Trước khi chế biến, cần gọt bỏ lớp vỏ xanh cứng, chỉ sử dụng phần cùi trắng.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên tự ý dùng vỏ dưa hấu như một vị thuốc để điều trị bệnh. Những bài thuốc dân gian chỉ mang tính hỗ trợ và không thay thế thuốc hoặc phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định.
Việc sử dụng dưa hấu với lượng hợp lý, kết hợp chế độ ăn uống cân đối và lối sống lành mạnh vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe trong những ngày thời tiết nắng nóng.
