Không ăn đồ ngọt nhưng đường huyết lên 400-500 mg/dL
Bác sĩ gia đình Dương Chí Văn (Yang Zhiwen) tại Đài Loan (Trung Quốc) mới đây tiếp nhận một trường hợp đặc biệt khi cả 3 thành viên trong cùng một gia đình đều được phát hiện mắc tiểu đường tuýp 2.
Xét nghiệm máu cho thấy đường huyết lúc đói của cả ba người ở mức 400-500 mg/dL, cao hơn rất nhiều so với ngưỡng bình thường.
Trước đó, các thành viên trong gia đình liên tục cảm thấy mệt mỏi, thị lực suy giảm, thường xuyên khát nước và phải thức giấc nhiều lần vào ban đêm. Cân nặng cũng sụt giảm nhanh chóng.
Tuy nhiên, họ không nghĩ đó là những dấu hiệu liên quan đến tiểu đường mà cho rằng sức khỏe sa sút do thời tiết thay đổi. Chỉ đến khi tình trạng ngày càng rõ rệt, cả gia đình mới đến bệnh viện kiểm tra.
Điều khiến người mẹ bất ngờ nhất là cả nhà vốn không có thói quen ăn đồ ngọt. Bánh kẹo và nước ngọt có ga gần như không bao giờ xuất hiện trong nhà, các bữa ăn chủ yếu là những món bình dân.
"Nhà tôi chẳng ai mê đồ ngọt sao lại mắc tiểu đường?", người mẹ thắc mắc với bác sĩ.
Sau khi khai thác kỹ nhật ký ăn uống, bác sĩ Dương nhận thấy vấn đề không nằm đơn thuần ở những món có vị ngọt.
Thói quen đáng chú ý của gia đình này là khẩu phần ăn chứa quá nhiều tinh bột tinh chế, trong khi lại thiếu rau xanh và nguồn protein.
Cơm chiên, mì xào liên tục nhưng thiếu rau và đạm
Do bận rộn và có sở thích ăn uống giống nhau, cả ba thành viên thường xuyên ăn cơm chiên, bún xào hoặc mì xào trong các bữa.
Điểm đáng nói là những món này thường được ăn gần như riêng lẻ, ít rau xanh và rất ít thịt, cá, trứng hoặc các nguồn protein khác. Trong khi đó, khẩu phần tinh bột lại khá lớn, món ăn được thêm nhiều dầu mỡ và gia vị để tăng hương vị.
Theo bác sĩ Dương, vấn đề không phải cứ ăn tinh bột là sẽ mắc tiểu đường. Tuy nhiên, việc thường xuyên tiêu thụ lượng lớn tinh bột tinh chế, đặc biệt khi bữa ăn thiếu chất xơ và protein, có thể khiến đường huyết tăng nhanh sau ăn và khó kiểm soát hơn.
Nếu tình trạng này kéo dài cùng với việc ăn dư thừa năng lượng, ít vận động hoặc tăng cân, nguy cơ kháng insulin và tiểu đường tuýp 2 có thể gia tăng.
Bên cạnh chế độ ăn, giấc ngủ cũng là yếu tố cần được quan tâm. Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến hormone liên quan đến stress và quá trình chuyển hóa glucose, từ đó gây bất lợi cho khả năng kiểm soát đường huyết.
Bác sĩ Dương cũng lưu ý rằng các loại nước chấm, gia vị được sử dụng với lượng lớn không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến một người mắc tiểu đường. Tuy nhiên, ăn quá mặn có thể gây bất lợi cho sức khỏe tim mạch và huyết áp, đặc biệt ở những người đã có rối loạn chuyển hóa.
Với người có đường huyết rất cao, tình trạng mất nước do đi tiểu nhiều cũng có thể trở nên nghiêm trọng và làm tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng cấp tính. Vì vậy, những trường hợp có đường huyết tăng cao kèm khát nhiều, tiểu nhiều, mệt lả, nôn ói hoặc rối loạn ý thức cần được cấp cứu kịp thời.
5 dấu hiệu bất thường không nên bỏ qua
Một trong những điều khiến bác sĩ Dương lo ngại ở trường hợp này là cả ba thành viên đều không nhận ra các dấu hiệu cảnh báo sớm và không kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Tiểu đường tuýp 2 có thể diễn biến âm thầm trong thời gian dài. Khi xuất hiện những biểu hiện bất thường dưới đây, đặc biệt nếu chúng kéo dài hoặc xuất hiện đồng thời, người dân nên đi kiểm tra đường huyết:
Khát nước và đi tiểu nhiều: Đường huyết tăng cao khiến glucose được đào thải qua nước tiểu, kéo theo nước và khiến cơ thể dễ mất nước. Người bệnh có thể khát nhiều và phải đi tiểu thường xuyên, đặc biệt vào ban đêm.
Sụt cân không rõ nguyên nhân: Dù chế độ ăn không thay đổi đáng kể, cân nặng vẫn giảm nhanh có thể là dấu hiệu cần lưu ý, nhất là khi đi kèm khát và tiểu nhiều.
Mệt mỏi, nhìn mờ: Đường huyết tăng cao có thể ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh dịch trong mắt, gây thay đổi thị lực tạm thời. Người bệnh cũng có thể thường xuyên cảm thấy mệt mỏi.
Vết thương lâu lành: Đường huyết cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến mạch máu, thần kinh và khả năng chống nhiễm trùng, khiến một số vết thương khó lành hơn.
Đói nhanh, ăn nhiều nhưng vẫn sụt cân: Khi glucose không được sử dụng hiệu quả để tạo năng lượng, cơ thể có thể xuất hiện cảm giác đói và mệt mỏi bất thường.
Các triệu chứng trên không đồng nghĩa chắc chắn với tiểu đường nhưng là những dấu hiệu không nên chủ quan. Cách xác định chính xác vẫn là thực hiện các xét nghiệm đường huyết theo chỉ định của nhân viên y tế.
Không chỉ cắt đồ ngọt mới giúp giảm nguy cơ tiểu đường
Theo khuyến cáo chung về phòng ngừa tiểu đường tuýp 2, xây dựng chế độ ăn cân bằng quan trọng không kém việc hạn chế đường.
Mỗi bữa nên tăng rau xanh, ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, lựa chọn nguồn protein phù hợp và kiểm soát khẩu phần tinh bột. Các loại ngũ cốc nguyên hạt có thể được ưu tiên hơn tinh bột tinh chế; đồng thời nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ uống nhiều đường và các món chứa nhiều chất béo bão hòa.
Duy trì vận động thường xuyên cũng đóng vai trò quan trọng. Mục tiêu phổ biến đối với người trưởng thành là ít nhất 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, tùy tình trạng sức khỏe.
Bên cạnh đó, giữ cân nặng hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu bia, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Những người có nguy cơ cao như thừa cân, béo phì, có tiền sử gia đình mắc tiểu đường, tăng huyết áp hoặc từng được chẩn đoán tiền tiểu đường nên chủ động kiểm tra đường huyết định kỳ.
Điều quan trọng là tiểu đường không chỉ liên quan đến việc ăn bánh kẹo hay uống nước ngọt. Một chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế, khẩu phần quá lớn, ít chất xơ, ít vận động và nhiều yếu tố lối sống khác cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
