Trên báo Lao động, một độc giả quan tâm: "Bố mẹ tôi mất không có di chúc, tôi là người chăm sóc cha mẹ thì có được hưởng phần đất đai thừa kế lớn hơn không?".
Vấn đề này được giải đáp như sau:
Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, di sản cha mẹ để lại không có di chúc sẽ được chia thừa kế theo pháp luật. Giả định người nuôi dưỡng cha mẹ ở đây là một trong những người con đẻ/con nuôi hợp pháp, thì việc chia di sản được giải quyết như sau:
- Nguyên tắc chung (Chia đều): Căn cứ Khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, đất đai sẽ được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất (bao gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết). Pháp luật không quy định người nuôi dưỡng cha mẹ sẽ mặc nhiên được hưởng phần lớn hơn.
- Cách để người nuôi dưỡng nhận được phần di sản lớn hơn:
Thứ nhất, thông qua thỏa thuận: Căn cứ Điều 656 Bộ luật Dân sự 2015, các đồng thừa kế có quyền họp mặt và thỏa thuận về cách phân chia di sản. Để ghi nhận công lao của người nuôi dưỡng, những người thừa kế khác có thể lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế (được công chứng/chứng thực), trong đó thống nhất chia cho người nuôi dưỡng phần diện tích đất lớn hơn hoặc nhường lại toàn bộ mảnh đất.
Thứ hai, thanh toán chi phí: Nếu người nuôi dưỡng đã bỏ ra các chi phí để bảo quản di sản (duy trì, tu sửa nhà đất...), họ có quyền yêu cầu thanh toán các khoản chi phí này từ di sản của cha mẹ trước khi đem ra chia đều (theo Điều 658 Bộ luật Dân sự 2015 về Thứ tự ưu tiên thanh toán).
Các khoản phí được miễn nhưng bắt buộc phải kê khai
Thuế thu nhập cá nhân: Trường hợp nhận thừa kế bất động sản giữa cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi với con đẻ, con nuôi thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân theo khoản 4 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Lệ phí trước bạ: Nhà, đất được thừa kế giữa cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi và con đẻ, con nuôi cũng được miễn lệ phí trước bạ theo điểm d khoản 10 Điều 10 Nghị định 10/2022/NĐ-CP.
Lưu ý: Dù thuộc diện miễn thuế và lệ phí trước bạ, người nhận thừa kế vẫn cần thực hiện thủ tục kê khai, nộp hồ sơ theo quy định để cơ quan thuế kiểm tra và ban hành thông báo xác nhận việc được miễn.
Các khoản phí, lệ phí bắt buộc phải nộp
Phí công chứng/chứng thực: Nộp tại Tổ chức hành nghề công chứng khi lập Văn bản khai nhận/thỏa thuận phân chia di sản. Mức thu tính trên giá trị mảnh đất được thừa kế (theo quy định tại Thông tư 257/2016/TT-BTC).
Phí thẩm định hồ sơ cấp Giấy chứng nhận: Đây là khoản phí trả cho công tác thẩm định hồ sơ đất đai. Mức thu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh/thành phố nơi có đất quy định (căn cứ Thông tư 85/2019/TT-BTC).
Lệ phí cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: Nếu người thừa kế có nhu cầu đổi sang Sổ đỏ mới (đứng tên riêng mình thay vì ghi chú vào trang 4 của sổ cũ), sẽ phải nộp khoản lệ phí này. Mức thu cũng do HĐND cấp tỉnh quy định, thường ở mức từ vài chục đến khoảng 100.000 đồng/giấy.
Các chi phí khác (nếu có): Chi phí đo đạc, trích lục bản đồ địa chính (nếu diện tích đất có biến động hoặc cần chia tách thửa).
