UBND TP Hà Nội vừa trình HĐND thành phố dự thảo Nghị quyết thông qua Đề án “Vùng phát thải thấp trong vành đai 1”. Đáng chú ý, thành phố đã điều chỉnh đề xuất liên quan đến xe máy chạy xăng hoạt động trên các nền tảng gọi xe công nghệ tại khu vực trung tâm Hoàn Kiếm, từ phương án "cấm" sang "khuyến khích hạn chế hoạt động" kể từ ngày 1/7/2026.
Theo UBND TP Hà Nội, vùng phát thải thấp trong vành đai 1 là một công cụ quản lý môi trường được áp dụng trên cơ sở quy hoạch hiện có, không phải là một quy hoạch thay thế hay một phân vùng quản lý độc lập mới.
Thí điểm vùng phát thải thấp từ tháng 7/2026
Giai đoạn 1 của đề án sẽ được triển khai từ ngày 1/7 đến 31/12/2026 tại phường Hoàn Kiếm, chia thành hai khu vực.
Khu vực 1 có diện tích khoảng 0,5 km², dân số khoảng 20.000 người, được bao quanh bởi các tuyến phố Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân và Lý Thái Tổ.
Khu vực 2 nằm trong phạm vi các tuyến phố Tràng Thi, Phùng Hưng, Hàng Đậu, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Tràng Tiền và Hàng Khay, bao gồm phần lớn khu phố cổ, với diện tích khoảng 1,65 km².
Đối với khu vực 1, Hà Nội đề xuất cấm toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ, bao gồm ô tô, xe máy và xe gắn máy, lưu thông từ 19h đến 24h vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần.
Tại khu vực 2, thành phố khuyến khích các xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động trên nền tảng gọi xe công nghệ hạn chế hoạt động, đồng thời từng bước chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch và năng lượng xanh. Các doanh nghiệp cung cấp nền tảng ứng dụng cũng được khuyến khích điều chỉnh hệ thống quản lý, điều hướng phương tiện nhằm hỗ trợ lộ trình chuyển đổi.
Đối với xe máy cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch, Hà Nội khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện thân thiện với môi trường hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải theo lộ trình của Chính phủ và thành phố.
Với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch, bao gồm xe buýt, xe đưa đón học sinh và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, thành phố khuyến khích chuyển đổi sang phương tiện sử dụng năng lượng sạch hoặc đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên.
Hạn chế nhiều loại phương tiện trong vùng phát thải thấp
Theo đề án, xe ô tô trên 16 chỗ, bao gồm xe buýt, xe đưa đón học sinh và xe đưa đón cán bộ, công nhân viên, sẽ không được lưu thông trong giờ cao điểm từ 6h - 9h và 16h - 19h30 hằng ngày. Trường hợp cần hoạt động trong khung giờ này phải được Công an TP Hà Nội chấp thuận bằng văn bản.
Người sử dụng ô tô dưới 16 chỗ và xe bán tải được khuyến khích chuyển sang sử dụng phương tiện công cộng, phương tiện phi cơ giới hoặc các loại xe sử dụng năng lượng sạch, thân thiện với môi trường và đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 4 trở lên.
Đối với xe tải dưới 2 tấn, phương tiện chỉ được lưu thông ngoài giờ cao điểm. Xe tải từ 2 đến 3,5 tấn chỉ được phép hoạt động trong khung giờ từ 21h đến 6h sáng hôm sau. Các phương tiện tải trọng lớn hơn 3,5 tấn sẽ bị cấm lưu thông hoàn toàn trong vùng phát thải thấp.
Vì sao Hà Nội chưa cấm xe máy xăng công nghệ?
Lý giải việc thay đổi đề xuất từ "cấm" sang "khuyến khích hạn chế hoạt động" đối với xe máy xăng kinh doanh trên nền tảng công nghệ, UBND TP Hà Nội cho biết nhóm tài xế công nghệ, shipper và lao động nền tảng số là những đối tượng chịu tác động trực tiếp do phụ thuộc vào phương tiện để tạo thu nhập.
Theo tính toán, nếu áp dụng lệnh cấm ngay từ ngày 1/7/2026 tại khu vực thí điểm, sẽ có gần 4.000 tài xế thường xuyên hoạt động bị ảnh hưởng, liên quan tới hơn 1 triệu giao dịch mỗi tháng, hơn 350.000 người dùng và trên 1.000 đối tác nhà hàng, thương nhân.
Bên cạnh đó, mức độ sẵn sàng chuyển đổi sang xe điện của tài xế vẫn còn hạn chế. Kết quả khảo sát 1.759 tài xế cho thấy 61% chưa từng sử dụng xe điện. Những băn khoăn phổ biến gồm khả năng đáp ứng nhu cầu của xe xăng hiện nay, quãng đường di chuyển sau mỗi lần sạc, tuổi thọ pin, thời gian sạc, giá thành phương tiện cũng như số lượng và chi phí trạm sạc.
Mở rộng không gian đi bộ và vùng phát thải thấp
Về quy định cấm phương tiện lưu thông từ 19h đến 24h cuối tuần tại khu vực 11 tuyến phố thí điểm, Hà Nội cho biết đây thực chất là phạm vi không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận đã được triển khai từ năm 2016. Việc hạn chế phương tiện giao thông tại khu vực này đã được thực hiện nhiều năm qua.
Thành phố cũng đang có kế hoạch mở rộng không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận từ ngày 1/7, trong đó hai tuyến phố Lý Thái Tổ và Nguyễn Hữu Huân dự kiến được bổ sung vào khu vực đi bộ nhằm tạo thuận lợi cho việc triển khai thí điểm vùng phát thải thấp.
Theo lộ trình, giai đoạn 2 của đề án sẽ được triển khai từ ngày 1/1 đến 31/12/2027, mở rộng sang các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Ngoài các biện pháp đã áp dụng ở giai đoạn 1, Hà Nội dự kiến không cho phép lưu thông đối với ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 và xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch hoạt động kinh doanh trên các nền tảng kết nối vận tải.
Đến giai đoạn 3, từ năm 2028 đến hết năm 2029, vùng phát thải thấp sẽ được mở rộng ra toàn bộ khu vực bên trong vành đai 1, bao gồm 9 phường trung tâm của Thủ đô.
