Theo Thời báo Văn học Nghệ thuật dẫn số liệu của Hiệp hội Hồ tiêu Việt Nam, lượng xuất khẩu của 2 loại gia vị này đạt 3.011 tấn trong 9 tháng đầu năm 2026. Trước đó, cả năm 2024, Việt Nam xuất khẩu 3.402 tấn, thu về 27,6 triệu USD (khoảng 710 tỷ đồng).
Bạch đậu khấu được xếp thứ 3 trong nhóm gia vị đắt đỏ trên thế giới, sau nhụy hoa nghệ tây và vani. Hương thơm đặc trưng, lượng tinh dầu trong hạt và công đoạn thu hái, sơ chế cầu kỳ góp phần tạo nên giá trị của loại gia vị này. Giá bán lẻ trong nước thay đổi tùy chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.
Bạch đậu khấu có tên khoa học là Amomum cardamomum L., thuộc họ Gừng. Cây thân thảo sống lâu năm, cao khoảng 2–3 m và có dáng khá giống cây gừng. Ở Việt Nam, cây còn được gọi là bạch khấu nhân, bạch khấu xác, đa khấu hay đới xác khấu.
Cây ưa khí hậu mát, độ ẩm cao và sinh trưởng tốt dưới bóng râm. Trước đây, bạch đậu khấu chủ yếu mọc tự nhiên dưới tán cây lớn trong rừng ẩm. Khi giá trị kinh tế của quả được biết đến rộng rãi, người dân đưa cây vào canh tác. Bạch đậu khấu hiện được trồng ở Cao Bằng, Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang và một số tỉnh miền núi phía Bắc khác.
Người trồng thường phải đợi khoảng 3 năm mới có lứa quả đạt chất lượng. Cây có thể cho quả nhiều năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật, với vụ thu hoạch chính vào mùa thu. Khi quả chuyển từ xanh sang vàng, người dân chọn những chùm vừa độ chín rồi hái bằng tay để tránh làm dập quả và ảnh hưởng đến hạt. Chất lượng tinh dầu trong hạt quyết định phần lớn giá trị sản phẩm.
Quả hái về được cắt cuống, làm sạch rồi phơi hoặc sấy. Một số quy trình còn xông diêm sinh để lớp vỏ có màu trắng ngà. Quả khô có thể bảo quản lâu. Khi dùng, người ta tách vỏ để lấy phần hạt giàu tinh dầu, có mùi thơm nồng, vị cay ấm và hậu ngọt.
Trong bếp Việt, bạch đậu khấu thường được dùng để tạo hương cho nước phở, thịt hầm, cà ri và các món ninh lâu. Khi nấu với thịt bò, thịt cừu hoặc thịt gà, gia vị này giúp giảm bớt mùi đặc trưng của thịt. Người nấu có thể để nguyên hạt, giã dập hoặc nghiền thành bột, dùng lượng vừa phải để mùi thơm không lấn át nguyên liệu chính.
Tại Trung Đông, Ấn Độ và một số nước châu Âu, bạch đậu khấu còn được dùng để tạo hương cho trà, cà phê, bánh quy, bánh nướng và kem.
(T/h theo Thời báo Văn học Nghệ thuật, Dân Trí)
