Tập thể dục thường xuyên mang lại nhiều lợi ích như cải thiện thể lực, kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Tuy nhiên, tập luyện không đúng cách, đặc biệt khi vận động quá sức hoặc bỏ qua những tín hiệu cảnh báo của cơ thể, có thể gây tác động ngược đến sức khỏe. Một số thói quen còn làm tăng nguy cơ mất nước, tổn thương cơ và gây thêm áp lực cho thận.
Uống nước ngọt thay nước sau khi đổ nhiều mồ hôi
Sau một buổi tập, đặc biệt trong thời tiết nóng, cơ thể mất nước và chất điện giải qua mồ hôi. Nhiều người có xu hướng tìm đến nước ngọt hoặc đồ uống chứa nhiều đường vì cho rằng đây là cách nhanh chóng bổ sung năng lượng.
Tuy nhiên, đồ uống nhiều đường không phải lựa chọn tối ưu để bù dịch khi cơ thể đang mất nước. Lượng đường cao khiến cơ thể phải xử lý thêm, trong khi thận đồng thời đảm nhiệm vai trò điều chỉnh nước và chất điện giải.
Nước lọc vẫn là lựa chọn cơ bản để bù nước trong và sau khi tập. Với những buổi vận động kéo dài hoặc ra nhiều mồ hôi, người tập có thể cân nhắc bổ sung điện giải phù hợp với cường độ tập luyện và tình trạng sức khỏe.
Cố tập khi cơ thể chưa hồi phục
Không ít người có tâm lý phải duy trì lịch tập bằng mọi giá, kể cả khi đang thiếu ngủ, sốt, nhiễm bệnh hoặc cảm thấy kiệt sức. Tuy nhiên, đây là thời điểm cơ thể cần được nghỉ ngơi và phục hồi thay vì tiếp tục chịu thêm áp lực từ vận động cường độ cao.
Tập quá sức trong lúc cơ thể suy yếu có thể làm tăng tổn thương cơ. Trong trường hợp nghiêm trọng, người tập có thể gặp tình trạng tiêu cơ vân, khi các tế bào cơ bị phá hủy và giải phóng các chất vào máu, từ đó làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp.
Nếu đang sốt, mệt mỏi nhiều hoặc không đủ sức thực hiện các bài tập thường ngày, nên tạm dừng vận động. Chỉ nên quay lại tập luyện khi sức khỏe đã ổn định và tăng cường độ từng bước.
Uống thuốc giảm đau để tiếp tục tập
Đau cơ sau khi vận động khá phổ biến, nhưng việc tự sử dụng thuốc giảm đau để che lấp triệu chứng rồi tiếp tục tập nặng có thể tiềm ẩn rủi ro. Một số thuốc chống viêm không steroid (NSAID), trong đó có ibuprofen và diclofenac, có thể ảnh hưởng đến lưu lượng máu đến thận. Nguy cơ này đáng lưu ý hơn ở người đang mất nước sau khi tập nặng hoặc vận động trong điều kiện thời tiết nóng.
Vì vậy, không nên dùng thuốc giảm đau như một cách để vượt qua cơn đau và duy trì cường độ tập. Nếu đau kéo dài, đau dữ dội hoặc có biểu hiện bất thường, cần tìm nguyên nhân và có hướng xử lý phù hợp.
Tập luyện quá sức trong thời tiết nắng nóng
Khi nhiệt độ tăng cao, cơ thể phải tăng cường tỏa nhiệt và lượng nước mất qua mồ hôi cũng nhiều hơn. Nếu vẫn duy trì cường độ vận động cao mà không bổ sung đủ nước, tình trạng mất nước có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn và làm giảm lượng máu đến thận.
Chạy bộ, đạp xe hoặc tập luyện ngoài trời vào thời điểm nắng nóng gay gắt vì thế có thể làm tăng nguy cơ mất nước và kiệt sức.
Người tập nên ưu tiên những khung giờ mát hơn, lựa chọn địa điểm thông thoáng và điều chỉnh cường độ theo điều kiện thời tiết. Không nên cố đạt thành tích hoặc kéo dài thời gian tập khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu quá sức.
Bỏ qua chất lượng không khí khi tập ngoài trời
Không chỉ nhiệt độ, chất lượng không khí cũng là yếu tố cần được quan tâm khi lựa chọn địa điểm và thời gian vận động. Trong quá trình tập luyện, nhịp thở tăng lên khiến lượng không khí đi vào cơ thể nhiều hơn. Nếu tập tại khu vực có nồng độ bụi mịn PM2.5 cao, người tập có thể tiếp xúc với lượng chất ô nhiễm lớn hơn, từ đó làm gia tăng phản ứng viêm và ảnh hưởng đến sức khỏe.
Do đó, trong những thời điểm chất lượng không khí ở mức kém, người dân nên cân nhắc chuyển sang tập trong nhà hoặc lựa chọn những khu vực có không khí sạch hơn. Việc theo dõi chỉ số chất lượng không khí trước khi chạy bộ, đạp xe hoặc tập luyện ngoài trời cũng giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với ô nhiễm không cần thiết.
Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường sau khi tập
Sau một buổi vận động, nếu xuất hiện đau cơ dữ dội, mệt mỏi bất thường, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu có màu sẫm, không nên cố tiếp tục tập luyện. Đây có thể là những dấu hiệu cho thấy cơ thể đang bị mất nước nghiêm trọng, tổn thương cơ hoặc gặp vấn đề cần được đánh giá y tế.
Đặc biệt, nước tiểu sẫm màu kèm đau cơ và yếu cơ sau vận động cường độ cao là những biểu hiện không nên chủ quan, bởi có thể liên quan đến tiêu cơ vân và nguy cơ tổn thương thận.
Tập thể dục vẫn là một trong những thói quen có lợi cho sức khỏe nếu được thực hiện đúng cách. Người tập cần lựa chọn cường độ phù hợp với thể trạng, bổ sung đủ nước, chú ý điều kiện thời tiết và chất lượng không khí, đồng thời dành thời gian để cơ thể phục hồi.
Đặc biệt, những người có bệnh nền, tiền sử bệnh thận hoặc đang sử dụng thuốc nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi bắt đầu chương trình vận động cường độ cao. Quan trọng nhất là không cố vượt qua giới hạn của cơ thể chỉ để hoàn thành mục tiêu tập luyện.
