6 trường hợp không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế: Người dân phải biết để không mất quyền lợi

Di chúc là căn cứ quan trọng để phân chia tài sản của người đã mất theo ý chí của họ. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, không phải trong mọi trường hợp nội dung di chúc đều quyết định hoàn toàn việc phân chia di sản. Pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số đối tượng đặc biệt, ngay cả khi họ không được người lập di chúc để lại tài sản hoặc chỉ được hưởng một phần rất nhỏ.

Vậy những ai thuộc diện này và được hưởng di sản như thế nào? Dưới đây là những quy định mới nhất mà người dân cần biết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Người không có tên trong di chúc có được nhận thừa kế không?

Xem thêm:

1785234586883-1870493767235431998-8813458017045788548-1154741c86b9feb12dbe8728bbe997b2-1785234818.jpg

Theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, có một nhóm người được xác định là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc. Điều này đồng nghĩa với việc, dù người lập di chúc không ghi tên họ hoặc chỉ để lại cho họ phần tài sản thấp hơn mức luật định thì họ vẫn được nhận một phần di sản.

Cụ thể, những người này sẽ được hưởng ít nhất bằng 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật, nếu việc chia di sản theo pháp luật được áp dụng.

Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của những người có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân đặc biệt gần gũi với người đã mất, tránh trường hợp họ bị tước bỏ hoàn toàn quyền lợi về tài sản.

6 trường hợp không có tên trong di chúc vẫn được hưởng thừa kế

Theo quy định hiện hành, có 6 nhóm đối tượng được pháp luật bảo vệ quyền hưởng di sản, bao gồm:

Con chưa thành niên;
Cha của người để lại di sản;
Mẹ của người để lại di sản;
Vợ;
Chồng;
Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động.

Nếu những người này không được người lập di chúc cho hưởng tài sản hoặc chỉ được hưởng mức thấp hơn quy định, họ vẫn có quyền yêu cầu được nhận phần di sản theo Điều 644 Bộ luật Dân sự.

Tuy nhiên, quy định này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản hoặc thuộc trường hợp không có quyền hưởng di sản theo quy định của pháp luật.

Mức di sản được hưởng là bao nhiêu?

Theo Bộ luật Dân sự, những người thuộc diện được bảo vệ sẽ được nhận 2/3 suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Điều này có nghĩa, trước tiên phải xác định nếu toàn bộ di sản được chia theo pháp luật thì mỗi người thừa kế sẽ được hưởng bao nhiêu. Sau đó lấy 2/3 của phần này để xác định mức tối thiểu mà người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc được nhận.

Nếu trong di chúc họ đã được chia phần tài sản lớn hơn mức này thì vẫn thực hiện theo nội dung di chúc.

Suất của một người thừa kế theo pháp luật được xác định như thế nào?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, người thừa kế theo pháp luật được chia thành ba hàng.

Hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Vợ hoặc chồng;
Cha đẻ, mẹ đẻ;
Cha nuôi, mẹ nuôi;
Con đẻ, con nuôi.

Hàng thừa kế thứ hai gồm:

Ông bà nội, ông bà ngoại;
Anh, chị, em ruột;
Cháu ruột mà người chết là ông bà nội hoặc ông bà ngoại.

Hàng thừa kế thứ ba gồm:

Cụ nội, cụ ngoại;
Bác, chú, cậu, cô, dì ruột;
Cháu ruột mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì;
Chắt ruột.

Những người cùng hàng thừa kế sẽ được chia phần di sản bằng nhau. Chỉ khi không còn người ở hàng thừa kế trước thì người ở hàng tiếp theo mới được hưởng.

1785234602303-1870493767235431998-8813458017045788548-8dcf6fffeca1ec17642d3b389802bdfa-1785234852.jpg

Khi nào áp dụng chia thừa kế theo pháp luật?

Việc chia di sản theo pháp luật thường được áp dụng trong các trường hợp như:

Người chết không để lại di chúc;
Di chúc không hợp pháp;
Người được chỉ định hưởng di sản đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
Người được chỉ định từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản theo quy định.

Việc xác định suất của một người thừa kế theo pháp luật sẽ dựa trên tổng giá trị khối di sản còn lại sau khi đã thanh toán các nghĩa vụ tài chính của người chết.

Công thức được áp dụng như sau:

Suất của một người thừa kế = Tổng giá trị di sản còn lại ÷ Số người thừa kế hợp pháp cùng hàng

Ví dụ cách tính mức hưởng 2/3 suất thừa kế

Giả sử bà H có khối tài sản riêng trị giá 600 triệu đồng. Gia đình bà gồm chồng và một người con. Trước khi qua đời, bà lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho người con, không để lại phần nào cho chồng.

Trong trường hợp này, nếu chia theo pháp luật thì hàng thừa kế thứ nhất có hai người gồm người chồng và người con.

Mỗi người sẽ được hưởng:

600 triệu đồng ÷ 2 = 300 triệu đồng.

Do người chồng thuộc diện người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc nên vẫn được hưởng:

2/3 × 300 triệu đồng = 200 triệu đồng.

Như vậy:

Người chồng được nhận 200 triệu đồng;
Người con được hưởng 400 triệu đồng còn lại.

Ví dụ trên cho thấy, dù không được nhắc đến trong di chúc, người thuộc diện được pháp luật bảo vệ vẫn có quyền nhận một phần di sản theo quy định.

Những khoản phải trừ trước khi chia di sản

1717645243-444489041-981282757338703-2190478508693146809-n-1785234904.jpg

Không phải toàn bộ tài sản của người đã mất đều được đem chia ngay cho người thừa kế. Theo quy định, trước khi phân chia, di sản phải được dùng để thanh toán các nghĩa vụ tài sản còn lại, bao gồm:

Chi phí mai táng hợp lý;
Các khoản cấp dưỡng chưa thực hiện;
Chi phí bảo quản di sản;
Tiền công lao động còn nợ;
Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại;
Thuế và các khoản phải nộp cho Nhà nước;
Các khoản nợ hợp pháp khác;
Những chi phí phát sinh theo quy định.

Chỉ sau khi hoàn thành các nghĩa vụ này, phần tài sản còn lại mới được xác định là di sản để chia cho người thừa kế.

Người dân cần lưu ý điều gì?

Việc lập di chúc giúp hạn chế tranh chấp về tài sản sau khi qua đời. Tuy nhiên, người lập di chúc cũng cần hiểu rằng pháp luật vẫn dành sự bảo vệ đối với một số đối tượng đặc biệt. Vì vậy, dù nội dung di chúc được lập hợp pháp, quyền hưởng di sản của các đối tượng quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự vẫn có thể được bảo đảm.

Do đó, khi lập di chúc hoặc giải quyết các vụ việc liên quan đến thừa kế, người dân nên tìm hiểu kỹ quy định của pháp luật để tránh phát sinh tranh chấp, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tất cả những người có liên quan.