Tin vào những lời quảng cáo về công dụng chữa bệnh của hoa đu đủ đực, một người đàn ông ở Hà Nội thường xuyên sử dụng loại hoa này ngâm mật ong rồi nấu nước uống. Sau một thời gian, ông nhập viện trong tình trạng vàng da, vàng mắt, men gan tăng cao và được chẩn đoán suy gan cấp. Một bệnh nhân ung thư khác cũng từng từ chối điều trị để về nhà uống nước hoa, lá đu đủ, đến khi quay lại bệnh viện thì khối u đã tiến triển nặng.
Tự uống hoa đu đủ đực, nhập viện vì suy gan cấp
Ông N.L. (59 tuổi, trú tại ngoại thành Hà Nội) được gia đình đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương khi xuất hiện tình trạng vàng da, vàng mắt rõ rệt. Người bệnh mệt mỏi, ăn uống kém, cơ thể vàng như nghệ và kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng cao.
Trước đó, ông L. không biết mình mắc viêm gan B. Sau khi đọc những thông tin trên mạng xã hội về việc sử dụng hoa đu đủ đực để chăm sóc sức khỏe, ông bắt đầu tự dùng loại hoa này. Gia đình trồng nhiều cây đu đủ nên ông thường hái hoa, đem ngâm mật ong rồi nấu nước uống như trà. Việc sử dụng được duy trì trong một thời gian dài mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ.
Trước khi nhập viện, sức khỏe người đàn ông giảm sút rõ rệt. Ông thường xuyên mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt. Có thời điểm người thân nhận thấy ông kém minh mẫn hơn trước nên đưa đi khám tại một bệnh viện gần nhà. Tuy nhiên, tình trạng không cải thiện và bệnh nhân được chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Theo bác sĩ Vũ Thị Hương Giang, Khoa Viêm Gan, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương chia sẻ trên Vietnamnet, bệnh nhân được chẩn đoán suy gan cấp trên nền viêm gan B.
Trường hợp này cho thấy nguy cơ của việc tự sử dụng các loại thảo dược khi người dùng chưa biết mình đang mắc bệnh lý nền. Đặc biệt, với người có vấn đề về gan, việc tự ý sử dụng các loại nước sắc, trà hoặc dược liệu kéo dài mà không được đánh giá tình trạng sức khỏe có thể tiềm ẩn rủi ro.
Cần lưu ý rằng không nên quy kết hoa đu đủ đực là nguyên nhân trực tiếp gây suy gan trong trường hợp này nếu chưa có kết luận chuyên môn về quan hệ nhân quả. Điểm đáng chú ý là bệnh nhân vừa có bệnh viêm gan B nhưng không biết, vừa tự sử dụng một loại dược liệu trong thời gian dài.
Bỏ điều trị ung thư để uống hoa, lá đu đủ
Không chỉ sử dụng hoa đu đủ đực để chữa các bệnh thông thường, một số người còn tin rằng loại hoa này có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư. Ông T.V.R. (61 tuổi, trú tại Hưng Yên) là một trường hợp như vậy. Khoảng 3 tháng trước, ông được phát hiện mắc ung thư đại tràng và được bác sĩ tư vấn phẫu thuật cắt bỏ tổn thương, sau đó nối lại đại tràng.
Theo thông tin trong hồ sơ điều trị được chia sẻ, tại thời điểm phát hiện, nếu bệnh nhân tuân thủ phác đồ, tiên lượng khỏi bệnh được đánh giá trên 90%. Tuy nhiên, vì lo ngại phẫu thuật, ông R. không đồng ý điều trị và trở về nhà. Sau đó, ông tự sử dụng nước hoa và lá đu đủ với hy vọng kiểm soát bệnh.
Khi bệnh diễn biến xấu, bệnh nhân quay lại Khoa Ngoại Bụng 1, Bệnh viện K Tân Triều (Hà Nội) trong tình trạng suy kiệt. Lúc này khối u đã phát triển lớn, có nguy cơ vỡ, đồng thời xuất hiện di căn phúc mạc và nhiều hạch ở khu vực đại tràng. Việc điều trị vì thế khó khăn hơn rất nhiều so với thời điểm bệnh mới được phát hiện.
Một trường hợp tương tự từng được VietNamNet phản ánh: Bệnh nhân ung thư sau khi được tư vấn điều trị đã về nhà sử dụng hoa đu đủ khô pha trà cùng nhiều loại thảo dược khác. Khi quay lại bệnh viện khoảng 2 tháng sau, bệnh đã tiến triển, u lan rộng và di căn gan, phổi. Bác sĩ Hà Hải Nam khi đó cảnh báo chưa có tài liệu chứng minh hoa đu đủ đực có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư.
Những trường hợp này cho thấy điều đáng lo không chỉ nằm ở việc người bệnh sử dụng thảo dược, mà là việc đặt niềm tin vào phương pháp truyền miệng rồi trì hoãn hoặc từ bỏ phương pháp điều trị đã được bác sĩ chỉ định.
Chưa có bằng chứng hoa đu đủ đực chữa ung thư
Hoa đu đủ đực từ lâu được sử dụng trong kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền với một số mục đích nhất định. Tuy nhiên, công dụng hỗ trợ sức khỏe không đồng nghĩa với khả năng điều trị ung thư.
Theo chia sẻ trên Vietnamnet, Tiến sĩ, dược sĩ Nguyễn Thành Triết, Phó trưởng Bộ môn Dược học cổ truyền, Đại học Y Dược TP.HCM cho biết, các tài liệu trước đây không ghi nhận lá và hoa đu đủ có tác dụng điều trị ung thư.
Ông cho biết, nhiều thông tin trên mạng xã hội gần đây quảng bá lá đu đủ, hoa đu đủ, đặc biệt là hoa đu đủ đực như một loại “thần dược” chữa được nhiều loại ung thư. Tuy nhiên, khi rà soát các tài liệu nghiên cứu, phần lớn các thử nghiệm liên quan đến tác dụng chống ung thư mới được thực hiện trên các dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm.
Một số nghiên cứu được thực hiện trên động vật, nhưng số lượng còn hạn chế. Đặc biệt, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người đủ cơ sở để khẳng định hoa đu đủ đực có thể điều trị ung thư.
VnExpress cũng dẫn thông tin chuyên gia cho biết hiện chưa có công trình nghiên cứu lâm sàng trên người chứng minh nước hoa đu đủ đực có thể chữa khỏi ung thư hoặc làm khối u biến mất. Bác sĩ Trần Đức Cảnh, Khoa Nội soi và Thăm dò chức năng, Bệnh viện K, cũng cho biết tác dụng chống ung thư của dịch chiết lá đu đủ mới được ghi nhận trong các nghiên cứu trên chuột, trong khi hoa đu đủ đực chưa có nghiên cứu chứng minh tác dụng điều trị ung thư trên người.
Do đó, việc một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy hoạt chất từ cây đu đủ có khả năng tác động lên tế bào ung thư không thể được hiểu là uống nước hoa hoặc lá đu đủ sẽ chữa khỏi ung thư ở người.
Hoa đu đủ đực có những công dụng gì?
Không nên đánh đồng việc chưa có bằng chứng chữa ung thư với việc hoa đu đủ đực hoàn toàn không có giá trị sử dụng. Trong y học cổ truyền, hoa đu đủ đực được sử dụng với một số mục đích liên quan đến đường hô hấp như hỗ trợ giảm ho, viêm phế quản, ho có đờm, ho khan hoặc ho kéo dài. Loại hoa này cũng chứa một số hợp chất được quan tâm như flavonoid và các chất chống oxy hóa.
Tuy nhiên, những công dụng trên cần được hiểu trong phạm vi hỗ trợ sức khỏe hoặc kinh nghiệm sử dụng dược liệu, không thể thay thế thuốc điều trị bệnh. Với riêng bệnh ung thư, các chuyên gia nhấn mạnh chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hoa đu đủ đực có khả năng tiêu diệt khối u hoặc thay thế phẫu thuật, hóa trị, xạ trị và các phương pháp điều trị ung thư được bác sĩ chỉ định.
Không nên uống hoa, lá đu đủ thay nước lọc
Theo Tiến sĩ, dược sĩ Nguyễn Thành Triết, nếu sử dụng lá hoặc hoa đu đủ như trà thì cần chú ý lượng dùng và thời gian sử dụng. Mức tham khảo được ông đưa ra là khoảng 4-12 g/ngày trong một khoảng thời gian nhất định, không nên uống thay nước.
Trẻ em, phụ nữ mang thai và người bị loét dạ dày thuộc nhóm cần thận trọng khi sử dụng. Nếu dùng lá hoặc hoa đu đủ với mục đích điều trị hay hỗ trợ điều trị bệnh, người dùng nên tham khảo ý kiến chuyên gia để có cách sử dụng phù hợp.
VnExpress cũng dẫn lời bác sĩ Hà Hải Nam khuyến cáo không nên uống nước lá, hoa đu đủ hàng ngày thay nước lọc. Đặc biệt, người mắc ung thư không nên tự ý bỏ phác đồ điều trị để sử dụng các phương pháp dân gian.
Một cảnh báo khác đến từ bác sĩ Nguyễn Huy Lộc, Khoa Xạ trị, Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Theo bác sĩ, chưa có nghiên cứu chứng minh nước lá hoa đu đủ đực giúp làm nhỏ khối u hoặc tăng hiệu quả xạ trị. Việc tự sử dụng thảo dược trong quá trình điều trị còn có nguy cơ tương tác với thuốc, ảnh hưởng đến gan hoặc làm thay đổi hiệu quả điều trị.
Như vậy, hoa đu đủ đực có thể được sử dụng theo kinh nghiệm dân gian hoặc y học cổ truyền trong một số trường hợp, nhưng không nên gán cho loại dược liệu này công dụng chữa ung thư khi chưa có bằng chứng lâm sàng.
Đặc biệt, người đang mắc bệnh mạn tính, bệnh gan hoặc ung thư không nên tự ý dùng các loại nước sắc từ lá, hoa để thay thế phương pháp điều trị. Khi muốn sử dụng thêm bất kỳ loại thảo dược nào, người bệnh nên thông báo với bác sĩ điều trị để tránh những rủi ro không đáng có.
