Na (còn gọi là mãng cầu ta ở các tỉnh phía Nam) là loại trái cây đặc trưng của mùa hè, thường vào chính vụ từ tháng 7 đến tháng 9. Với hương vị ngọt thanh, thịt quả mềm, thơm và giàu dinh dưỡng, na không chỉ là món tráng miệng được nhiều gia đình yêu thích mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu sử dụng đúng cách.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, na chứa nhiều vitamin, khoáng chất, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa, góp phần hỗ trợ sức khỏe tim mạch, hệ tiêu hóa, não bộ và thị lực. Tuy nhiên, do hàm lượng đường tự nhiên khá cao, người mắc đái tháo đường cần cân nhắc khẩu phần khi sử dụng.
Giá trị dinh dưỡng của quả na
Theo Lương y Đỗ Minh Tuấn (Hội Đông y Hà Nội) chia sẻ trên Vietnamnet, trong 100 g phần thịt na có khoảng 94 kcal, 24 g carbohydrate, 4,4 g chất xơ, 2,1 g protein cùng nhiều vi chất quan trọng như kali, vitamin C, vitamin A, vitamin B6 và sắt.
Đặc biệt, na là một trong những loại trái cây giàu vitamin C. Cứ 100 g thịt quả cung cấp khoảng 36,3 mg vitamin C, đáp ứng hơn 60% nhu cầu khuyến nghị mỗi ngày của người trưởng thành. Đây là dưỡng chất quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch, thúc đẩy tổng hợp collagen và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do.
Đối với người khỏe mạnh, có thể ăn khoảng 1-2 quả na mỗi ngày, kết hợp cùng chế độ ăn đa dạng để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng mà không làm dư thừa năng lượng.
Những người nên bổ sung na vào thực đơn
Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
Na chứa lượng kali tương đối cao - khoáng chất có vai trò điều hòa huyết áp, cân bằng điện giải và hỗ trợ hoạt động của tim. Kali giúp giảm tác động của natri trong cơ thể, từ đó góp phần kiểm soát huyết áp. Ngoài ra, vitamin C và các chất chống oxy hóa trong na còn giúp giảm tổn thương tế bào do stress oxy hóa - một trong những yếu tố liên quan đến các bệnh tim mạch.
Cải thiện hệ tiêu hóa, giảm táo bón
Na là nguồn cung cấp chất xơ hòa tan khá dồi dào. Loại chất xơ này giúp nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, kích thích nhu động ruột và hỗ trợ phòng ngừa táo bón. Bên cạnh đó, chất xơ còn giúp kéo dài cảm giác no, góp phần kiểm soát cân nặng và duy trì hoạt động ổn định của hệ tiêu hóa.
Hỗ trợ hoạt động của não bộ
Một dưỡng chất đáng chú ý khác trong na là vitamin B6. Đây là vitamin tham gia vào quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và GABA, góp phần duy trì hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Việc bổ sung đầy đủ vitamin B6 có thể hỗ trợ cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và tăng khả năng tập trung trong học tập, làm việc.
Góp phần bảo vệ thị lực
Na cũng cung cấp vitamin A, riboflavin (vitamin B2) và vitamin C - những dưỡng chất có lợi cho sức khỏe đôi mắt. Các chất chống oxy hóa này giúp bảo vệ tế bào võng mạc trước tác động của gốc tự do, đồng thời hỗ trợ duy trì giác mạc khỏe mạnh và góp phần làm chậm quá trình suy giảm thị lực do tuổi tác.
Người mắc đái tháo đường có nên ăn na?
Theo Lương y Đỗ Minh Tuấn, người mắc đái tháo đường không cần kiêng hoàn toàn loại trái cây này. Tuy nhiên, do na chứa lượng carbohydrate và đường tự nhiên tương đối cao nên cần sử dụng với lượng phù hợp.
Người bệnh nên ăn na với khẩu phần nhỏ, ưu tiên ăn trực tiếp thay vì ép lấy nước để tận dụng lượng chất xơ có trong quả. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó hạn chế tình trạng tăng đường huyết sau ăn. Bên cạnh đó, lượng carbohydrate từ na cũng cần được tính vào tổng khẩu phần trong ngày nhằm bảo đảm kế hoạch kiểm soát đường huyết và cân nặng.
Nếu đang điều trị đái tháo đường hoặc có chỉ số đường huyết chưa ổn định, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi bổ sung na thường xuyên vào thực đơn.
Những lưu ý khi ăn na
Mặc dù giàu dinh dưỡng, na cũng không nên ăn quá nhiều trong một lần vì có thể làm tăng lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể. Người tiêu dùng nên chọn những quả chín tự nhiên, có mắt na nở đều, vỏ còn nguyên vẹn, không dập nát hoặc có dấu hiệu lên men.
Trước khi ăn cần rửa sạch vỏ để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn trong quá trình bổ tách. Các chuyên gia cũng khuyến cáo, để có một chế độ ăn lành mạnh, không nên phụ thuộc vào bất kỳ loại trái cây nào. Việc kết hợp na với nhiều loại rau xanh, trái cây khác, cùng chế độ dinh dưỡng cân bằng, tập luyện thể dục thường xuyên và duy trì lối sống khoa học mới là giải pháp hiệu quả để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
